Aneks dotyczący wskaźnika referencyjnego może ustanawiać zasady działania na wypadek jego niedostępności albo od razu zmieniać sposób oprocentowania. To różne sytuacje. Przed podpisaniem sprawdź, co dokładnie zmienia dokument i kiedy jego postanowienia mają zadziałać.
Plan awaryjny nie musi zmieniać dzisiejszej raty
Klauzula awaryjna opisuje postępowanie przy określonych zdarzeniach, np. zaprzestaniu publikacji wskaźnika lub istotnej zmianie jego metody. Jej dodanie nie jest samo w sobie dowodem, że wskaźnik został już wycofany. Inaczej działa aneks, który wyznacza konkretny termin przejścia na nowe oprocentowanie.
W informacji PKO BP o planie awaryjnym bank wskazuje, że podpisanie proponowanego aneksu jest dobrowolne. Jeżeli nie wystąpi zdarzenie opisane w planie, aneks nie zmienia obsługi kredytu. Jest to opis tej oferty PKO BP, a nie zapewnienie dotyczące wszystkich dokumentów i banków.
WIBOR, WIRON i POLSTR — dlaczego starsze poradniki mylą
W starszych tekstach można znaleźć zapowiedź zastąpienia WIBOR przez WIRON w 2025 r. Nie opisuje ona aktualnego planu reformy. Obecnym punktem odniesienia jest POLSTR oraz harmonogram opublikowany przez KNF w czerwcu 2026 r. Rozdziela on zakończenie stosowania WIBOR w nowych umowach od dalszej obsługi istniejących zobowiązań.
Dla kluczowych terminów WIBOR 1M, 3M i 6M ostatnia publikacja jest planowana na 31 grudnia 2036 r.; od początku 2027 r. WIBOR ma przestać być używany w nowych umowach, z wyjątkiem wskazanych w mapie instrumentów służących zarządzaniu ryzykiem dawnych portfeli. Harmonogram pozostałych terminów jest inny. Te daty nie oznaczają automatycznej zmiany każdej obecnej umowy w 2027 r.
Co sprawdzić w mechanizmie zastąpienia wskaźnika
- Zdarzenie uruchamiające: czy chodzi o chwilowy brak publikacji, trwałe zakończenie opracowywania czy zmianę metody?
- Kolejność rozwiązań: kto i na jakiej podstawie wybiera wskaźnik zastępczy? Czy dokument przewiduje więcej niż jeden wariant?
- Sposób naliczania: jak wyznacza się okres obserwacji, odsetki i termin przeliczenia?
- Korekta: jak wyliczana jest ewentualna korekta spreadu i czy bank pokaże przykład liczbowy?
- Inne warunki: czy zmieniają się marża, opłaty, zabezpieczenia lub oświadczenia dotyczące wcześniejszej umowy?
Co może oznaczać odmowa podpisania
Nie należy zakładać ani automatycznej utraty prawa do kwestionowania umowy po podpisaniu, ani całkowitego braku skutków odmowy. Ocena zależy od umowy, treści aneksu i właściwych przepisów. Poproś bank o wyjaśnienie na piśmie, co będzie stosował w każdym przewidzianym scenariuszu.
PKO BP opisuje, że przy braku aneksu, zakończeniu publikacji dotychczasowego wskaźnika i braku zamiennika ustawowego zastosuje ostatnie dostępne notowanie oraz umowną marżę. Nie przenoś tego rozwiązania na umowę w innym banku. Aktualna mapa KNF nie przewiduje potrzeby ustawowego wyznaczania zamiennika WIBOR w obecnych okolicznościach.
Praktyczny kolejny krok
Zachowaj kopię propozycji, porównaj ją z umową i wcześniejszymi aneksami oraz poproś o symulację oprocentowania. Jeśli dokument zawiera zrzeczenie się roszczeń, potwierdzenie salda lub oświadczenia o rozumieniu ryzyka, omów ich znaczenie z pełnomocnikiem. Nie oceniaj tych zapisów wyłącznie po nazwie „plan awaryjny”.
Zobacz także co sprawdzić przed podpisaniem aneksu WIBOR–POLSTR i jakie pytania wysłać do banku.
