Sześć godzin i dwadzieścia dwie minuty trwa nagranie konferencji, na której sędziowie, naukowcy, przedstawiciel banków i urzędnicy Ministerstwa Sprawiedliwości rozmawiali o trzech falach sporów kredytowych: frankowej, o WIBOR i o sankcję kredytu darmowego. Instytut Wymiaru Sprawiedliwości zorganizował ją 9 listopada, a zapis udostępnił na YouTubie 17 listopada. Udostępniona relacja pokazuje spór o przyszły kształt ochrony kredytobiorców. Najciekawsze zaczęło się po przerwie obiadowej, kiedy dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska z resortu sprawiedliwości opowiedziała, co rząd chce zrobić z sankcją kredytu darmowego, a sala zaczęła się z nią spierać. Padły słowa o tsunami, o strachu banków, o dziesięciu złotych, o które nikt nie pójdzie do sądu, i o tym, że sądy są w tej sprawie spóźnione o dwadzieścia lat.
„Żeby nie mieć powtórki ze sporów frankowych”
Zaczęło się spokojnie. Dyrektor Instytutu prof. Piotr Rylski przypomniał masowy charakter spraw frankowych po wyroku w sprawie Dziubak. Wskazał też na potrzebę wcześniejszego przygotowania sądów na kolejne fale sporów. Wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha nie próbował tego bronić.
„Świetną lekcją są właśnie sprawy dotyczące kredytów frankowych i przykład tego, do czego doprowadziła sytuacja, że państwo nie umiało w odpowiednim czasie zareagować. (…) My musimy w poczuciu pełnej odpowiedzialności na tę sytuację się przygotować, żeby nie mieć powtórki ze sporów frankowych.”
Arkadiusz Myrcha, sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Minister zapowiedział dwa projekty dotyczące sankcji kredytu darmowego, czyli prawa konsumenta do spłaty kredytu bez odsetek i kosztów, gdy bank naruszył obowiązki informacyjne. Pierwszy, już przyjęty przez rząd, zmienia zasady ustalania, który sąd rozpozna sprawę. Drugi wdraża nową unijną dyrektywę o kredycie konsumenckim. Życzył uczestnikom dyskusji trudnej i konfrontacyjnej, i taką dostał.
Tsunami czy lokalne podtopienia?
Panel o sankcji otworzyła sędzia Lidia Modrzejewska-Lasota z Departamentu Nadzoru Administracyjnego ministerstwa. Przedstawiła dane o wpływie spraw i ich koncentracji w wybranych sądach. Dane z wystąpienia nie są statystyką wygranych konsumentów.
| Sprawy o sankcję kredytu darmowego, wpływ po trzech kwartałach 2026 r. | Liczba |
|---|---|
| Sądy rejonowe łącznie | 15 498 |
| Sądy okręgowe, pierwsza instancja | 791 |
| Sądy okręgowe, druga instancja | 264 |
| Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli | 4 567 |
| Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda | 1 417 |
| Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa | 1 250 |
| Sąd Rejonowy w Kielcach | 919 |
| Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej | 844 |
| Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia | 780 |
| Sąd Rejonowy w Gdyni | 222 |
Źródło: dane Ministerstwa Sprawiedliwości przedstawione na konferencji IWS.
W przedstawionych danych za trzy kwartały na Wolę przypadało około 29,5 proc. wpływu spraw SKD do sądów rejonowych. Nie należy dodawać do tego mianownika apelacji, które mogą dotyczyć tych samych sporów. W samym październiku na Wolę wpłynęło 1 981 pozwów, a sąd załatwił 1 280 spraw. Mimo to przedstawicielka resortu uspokajała, bo w skali całego kraju liczba spraw cywilnych w sądach rejonowych nie rośnie.
„Dzisiaj, jak patrzymy na to, to jeszcze nie jest tsunami. Czy to będzie, tego jeszcze nie wiemy. To są lokalne podtopienia. (…) Może próbujemy dystrybuować te chmurki, z których mamy ten deszcz spraw SKD, aby zraszały wszystkie sądy w Polsce, a nie tylko te wybrane.”
sędzia Lidia Modrzejewska-Lasota, Ministerstwo Sprawiedliwości, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
„Dystrybucja chmurek” to projekt, zgodnie z którym przez pięć lat sprawę rozpoznawałby wyłącznie sąd miejsca zamieszkania konsumenta, także wtedy, gdy roszczenie kupiła od niego firma. Na odpowiedź z sali nie trzeba było długo czekać. Wstał sędzia, który od lat orzeka właśnie na Woli.
„Z sankcjami mierzymy się od kilku lat i to, o czym państwo tu mówili, z naszej perspektywy już jest tsunami. I tak samo z perspektywy sądu okręgowego, który rozpoznaje apelacje od naszych orzeczeń. (…) Mamy nadzieję, że tym razem nie będzie spóźnienia, tak jak było w sprawach kredytów frankowych.”
sędzia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli, głos z sali, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Sprostował też sugestię, że część październikowych załatwień to formalności. Według przytoczonej wypowiedzi październikowe załatwienia obejmowały przede wszystkim merytoryczną pracę nad sprawami. Tej wypowiedzi nie traktujemy jako urzędowej statystyki wszystkich sposobów zakończenia postępowań. Paweł Zagaj ze Związku Banków Polskich dorzucił dane sektora: od 2022 r. banki naliczyły około 41 tys. spraw o sankcję, z czego 30–31 tys. wciąż się toczy.
W badanej próbie ponad trzy czwarte pozwów złożyli nabywcy roszczeń
Prof. Bogusław Lackoroński i Mateusz Cieśla z Instytutu pokazali wyniki badania akt 143 spraw zakończonych w 2025 r. i wcześniej. Dla porównania: w podobnym badaniu z 2014 r. na 600 spraw kredytowych nie było ani jednej o sankcję kredytu darmowego.
| Co ustalono | Wynik |
|---|---|
| Pozwy wniesione przez firmy, które kupiły roszczenie | 109 ze 143 (ponad 75 proc.) |
| Wynik w pierwszej instancji | 97 powództw oddalonych, 34 uwzględnione w całości, 11 w części |
| Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli | 60 z 61 powództw oddalonych |
| Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda | 22 z 22 powództw uwzględnionych |
| Sąd uznał umowę cesji za wadliwą | w 25 z 90 spraw, w których ją badał |
| Konsument zeznawał jako świadek | w 60 sprawach |
| Roczny termin liczony od wykonania umowy przez obie strony | 69 spraw; odsetek wymaga wskazania mianownika |
| Apelacje | 98 zaskarżonych wyroków, 17 zmienionych |
| Średnia wartość sporu | ok. 26,7 tys. zł |
| Ugody | żadnej |
Próba 143 spraw zakończonych w 2025 r. i wcześniej, nie statystyka całego rynku. Szczegółowe liczby w tabeli według przekazanej relacji z konferencji. Wyniki pierwszej instancji sumują się do 142, nie 143; nie przypisujemy brakującej sprawie wyniku. Nie ustalono tu mianownika dla 69 spraw ani zakresu rozpoznania wszystkich 98 apelacji. Wszystkie badane sprawy poprzedzają C-744/24.
W wybranej próbie wynik przed dwoma sądami różnił się znacznie. Nie jest to jednak dowód, że samo miasto przesądza wynik procesu: różnić mogły się umowy, zarzuty, dowody i dobór akt. Dane nie są reprezentatywną prognozą wyniku kolejnego pozwu. Zaskoczyć mogła natomiast ich ocena samego handlu roszczeniami, bo w debacie publicznej zwykle przedstawia się go jako patologię.
„Ten obrót wierzytelnościami nie powinien być traktowany jako wyraz nadużycia prawa, jako wyraz wyłudzania ochrony. To jest normalna praktyka i też normalne zachowanie z perspektywy konsumenta. Konsument, przeciwnie do profesjonalnego cesjonariusza, nie uzyskuje korzyści wynikającej z efektu skali, więc jemu się nie opłaca.”
prof. Bogusław Lackoroński, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Badacze opowiedzieli się zarazem za tym, żeby sądy nie stosowały sankcji mechanicznie i sprawdzały, czy błąd banku w ogóle mógł wpłynąć na decyzję klienta. To zdanie wróciło potem w dyskusji wielokrotnie.
Co powiedziała dr Wiewiórowska-Domagalska?
Dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska prowadziła ten panel i sama wygłosiła w nim najważniejsze wystąpienie. Zaczęła od przyznania się do opóźnienia: dyrektywa 2023/2225 wyznaczyła termin przyjęcia i publikacji przepisów wdrażających na 20 listopada 2025 r., a ich stosowania na 20 listopada 2026 r. Nie oznacza to automatycznego wejścia w życie polskiej ustawy w tej drugiej dacie. Według odczytanego wpisu UC171 planowane przyjęcie projektu przez Radę Ministrów przypada na II kwartał 2027 r. Zapowiedź z konferencji i formalny etap legislacyjny to dwie różne informacje. Potem wyjaśniła, co się zmienia.
„Ustawa o kredycie konsumenckim zawiera wyłącznie sankcję kredytu darmowego jako sankcję. Nie mamy żadnego niuansowania. (…) To, co dzieje się na przejściu między dyrektywami, to jest przesunięcie ciężaru z sankcji prywatnoprawnej na publicznoprawny nadzór administracyjny i to jest zmiana absolutnie fundamentalna.”
dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska, Ministerstwo Sprawiedliwości, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Według niej nowa dyrektywa wymaga od państw kar administracyjnych, które mają być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, natomiast o środkach dochodzonych przez konsumenta w sądzie mówi już tylko, że mają być proporcjonalne i skuteczne. Trzeci przymiotnik, który dotąd był znakiem rozpoznawczym unijnego prawa konsumenckiego, zniknął. Stąd plan ministerstwa: trzonem systemu mają być KNF i UOKiK, a sąd ma pozostać drugą linią obrony.
„Jeżeli my jesteśmy jako państwo zobowiązani do wprowadzenia określonego standardu na rynku, to ten standard łatwiej kształtuje się za pomocą instrumentów publicznoprawnych niż prywatnoprawnych, dochodzonych w indywidualnych postępowaniach sądowych, ponieważ każdy sąd może interpretować przepisy odmiennie i to naprawdę długo trwa. (…) Od tego są instytucje publiczne, żeby rynek dobrze funkcjonował. Nie możemy wymagać aktywności od konsumentów, żeby rynek funkcjonował tak, jak należy.”
dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Według przedstawionego kierunku prac sankcja kredytu darmowego ma zostać zachowana, lecz objąć tylko zamkniętą listę najpoważniejszych naruszeń, przede wszystkim złamanie ustawowych zakazów. Za pozostałe naruszenia rozważane są odrębne środki ochrony. To zapowiedź konstrukcji przyszłych przepisów. Jeśli bank nie poinformował o opłacie, klient jej nie zapłaci. Za inne uchybienia przewidziano na przykład natychmiastową wymagalność roszczenia o wypłatę kredytu albo roszczenie o wydanie harmonogramu. Listy naruszeń objętych darmowym kredytem jeszcze nie pokazała.
„SKD chcemy utrzymać. Tylko w związku z tym, że odpada nam ten element odstraszający, my musimy przemyśleć, w jakim zakresie sankcja w dalszym ciągu będzie proporcjonalna i skuteczna, biorąc pod uwagę charakter naruszenia.”
dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Sędziów ostrzegła przed jeszcze jednym. Polski sąd zapytał Trybunał Sprawiedliwości UE, czy sąd musi z własnej inicjatywy sprawdzać, czy są podstawy do sankcji. Skutki odpowiedzi twierdzącej opisała obrazowo.
„Mamy masowo, pakietami składane pozwy przygotowywane przez firmy zajmujące się skupem wierzytelności. Jeżeli TSUE rozstrzygnie, że sądy są zobowiązane do sprawdzenia, czy nie ma podstaw do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z SKD, to wówczas firmy skupujące wierzytelności wrzucają jakikolwiek pozew z jakąkolwiek treścią, a państwo są zobowiązani do tego, żeby bardzo starannie zbadać, czy jest podstawa do SKD. To oznacza, że wy przejmujecie na siebie pracę firm, które, teoretycznie rzecz ujmując, dochodzą roszczeń.”
dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Kilka godzin wcześniej, w panelu frankowym, mówiła równie otwarcie o samym Trybunale. Oceniła, że jego orzecznictwo staje się niestabilne, a ostatnie wyroki w polskich sprawach obniżają ochronę, którą wcześniej budowały.
„Franki, które początkowo szalenie podwyższały ochronę, w tej chwili ją krok po kroku obniżają. (…) Mogę wyrazić swój głęboki smutek wynikający z faktu, że z ustawy frankowej zostały usunięte dwa przepisy: pierwszy o potrąceniu, drugi taki, który zapewniał konsumentowi odsetki od wezwania.”
dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska, panel o kredytach frankowych, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Kto się z nią nie zgodził?
Pierwszy był sędzia Rafał Cebula, który miał mówić o proporcjonalności i z braku czasu zmieścił się w kilku minutach. Zdążył jednak powiedzieć, że rezygnację z odstraszania uważa za złą wiadomość dla konsumentów, a wiarę w kary administracyjne za naiwną. Przypomniał sprawę, w której Trybunał ocenił polską grzywnę z Kodeksu wykroczeń.
„Czy ktoś widział i słyszał grzywnę nałożoną na prezesa banku? (…) Odpada element odstraszający, co moim zdaniem jest dosyć niekorzystne dla samego konsumenta, bo ten odstraszający efekt był bardzo ważnym kryterium, które przewijało się w orzecznictwie Trybunału. (…) Trybunał wypowiedział się, że to jest problem sądu krajowego, który musi to ocenić. A więc odwołujemy się do pewnej mądrości. Ale ta mądrość wygląda tak, że taka jest na wschodzie, a taka jest na zachodzie Polski.”
sędzia Rafał Cebula, panelista, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Dodał, że przy błędnym RRSO odebranie bankowi odsetek i kosztów uważa za proporcjonalne, a praktyk, o które toczą się spory, nie da się tłumaczyć pomyłką radcy prawnego, skoro bank obraca tysiącami umów. Potem głos zabrał jeden z uczestników i zaatakował sedno ministerialnego pomysłu.
„Mamy nową jakość, jeżeli chodzi o umowy kredytu. To nie wynika z nagłej zmiany w podejściu kredytodawców, zmiany zasad etyki. To wynika ze strachu przed SKD. SKD wymusiło zmianę standardów, jeżeli chodzi o przejrzystość umowy kredytu konsumenckiego. Banki same uruchamiają programy zwrotu nadpłaconych odsetek. To też jest efekt SKD, bo się boją SKD. (…) Jeżeli błąd jest co do opłat za 10 zł, to ma być zwrot 10 zł? Nikt nie będzie pozywał o 10 zł. Jeżeli to ma mieć sens, to musi być jakiś konkret do wygrania.”
uczestnik dyskusji, głos z sali, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Dr Wiewiórowska-Domagalska odpowiedziała pytaniem: jak darmowy kredyt za opłatę naliczoną o 10 zł za dużo miałby się zmieścić w wymogu sankcji skutecznej i proporcjonalnej? I dodała, że jej rozmówca opisuje właśnie odstraszanie, a skuteczność to dostępność i szybkość. Ten nie ustąpił. Gdy zarzucił jeszcze, że w założeniach pominięto RRSO, zaprotestowała, że slajd pokazywał tylko przykłady.
Maciej Bujalski z Uniwersytetu Jagiellońskiego stanął pośrodku. Zgodził się, że sąd może w wyjątkowej sprawie ocenić proporcjonalność, ale przekonywał, że punktem wyjścia musi być automatyzm, bo tylko wtedy bank uzna oświadczenie klienta już w reklamacji i nikt nie będzie musiał iść do sądu. Jeśli konsument miałby w każdym procesie wykazywać skalę naruszenia, sankcja przestanie być skuteczna.
Sędzia z Woli: „Na Boga, dlaczego odsetek od kapitału?”
Z przeciwnej strony uderzył wspomniany już sędzia z Woli. Jego zdaniem problemem nie jest to, że sankcja będzie za słaba, tylko to, że od lat jest stosowana bez umiaru, a odstraszanie stało się obsesją.
„W prawie prywatnym odstraszająca funkcja jest pewną anomalią, jest jakimś wyjątkiem. Prawo cywilne nie służyło nigdy do tego, żebyśmy regulowali rynek. (…) Dlaczego w ramach proporcjonalizacji tej sankcji nie można byłoby przyjąć, że rozwiązaniem proporcjonalnym jest obciążenie banku obowiązkiem zwrotu całej prowizji i odsetek od prowizji, ale na Boga, dlaczego odsetek od kapitału kredytu? (…) Wszyscy się koncentrują na tym, jak skutecznie odstraszyć sektor bankowy od stosowania pewnych praktyk, które my uważamy za niezgodne z prawem. I zauważcie państwo, że pomimo lat rozwoju tej instytucji nawet to odstraszanie nie idzie, nie mówiąc już o tym, że proporcjonalność gdzieś po drodze zgubiliśmy.”
sędzia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli, głos z sali, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Dostało się też Trybunałowi, któremu zarzucił wchodzenie w wykładnię polskiego prawa, i Sądowi Najwyższemu, który jego zdaniem nie ujednolica orzecznictwa i zawiesza sprawy w oczekiwaniu na Luksemburg. Zauważył z przekąsem, że sądy rejonowe mają więcej odwagi, bo postępowań nie zawieszają. Sędzia Rafał Cebula odpowiedział, że to żale nieuzasadnione, bo Trybunał wielokrotnie odmawia rozstrzygania polskich sporów doktrynalnych, a skoro Wola ma tyle spraw, to ma też najlepszą okazję, żeby samemu ukształtować linię orzeczniczą.
Banki: nie łamaliśmy prawa. Sędzia: „Co to ma do rzeczy?”
Paweł Zagaj ze Związku Banków Polskich poparł kierunek ministerstwa i chciał więcej: oprócz listy naruszeń zapisanej w ustawie także prawo sądu do miarkowania sankcji. Na to usłyszał od prowadzącej, że lista poważnych naruszeń powstaje właśnie po to, żeby ich nie miarkować. Najwięcej emocji wzbudził jednak jego wywód o wyroku C-744/24, w którym Trybunał zakazał naliczania odsetek od skredytowanych kosztów.
„Kredytodawcy, stosując ten mechanizm, nie łamali polskiego prawa. (…) Mamy interpretację Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Komisji Nadzoru Finansowego, mamy stanowisko rządu polskiego, mamy stanowisko Komisji Europejskiej. (…) Jakieś zaufanie do państwa, do organów państwa, do ich interpretacji powinno być. (…) TSUE sam powiedział w tym wyroku, w punkcie 60, że kredytodawca ma prawo rekompensować sobie te koszty, tylko podwyższając oprocentowanie. Innymi słowy, ekonomicznie klient de facto po wyroku wychodzi neutralnie, a my na poziomie krajowym wyciągamy wnioski, że to skutkuje darmowym kredytem. Coś chyba tutaj jest zbyt daleko idące.”
Paweł Zagaj, Związek Banków Polskich, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Przekonywał też, że strach przed sankcją nie mógł zmienić praktyki banków, bo do tego wyroku wygrywały one 70 proc. spraw, a nauczką były dla nich raczej procesy frankowe, w których, jak powiedział, walczyły do końca i przegrały wszystko. Sędzia Rafał Cebula, wychodząc już na pociąg, odpowiedział krótko.
„Trybunał jasno powiedział: to jest nielegalne. A to, że ktoś od 10 lat to stosuje, co to ma do rzeczy?”
sędzia Rafał Cebula, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Ostatnie słowo w tej części należało do sędzi Magdaleny Kubczak z Sądu Okręgowego w Warszawie. Przypomniała, że przed wyrokiem w sprawie Dziubak kancelarie też czekały w blokach startowych, i ostrzegła, że C-744/24 może zadziałać tak samo, jeśli wydziały odwoławcze zaczną uwzględniać powództwa. A potem powiedziała coś, co dobrze podsumowuje cały panel.
„Gdyby te sprawy dotyczące kredytu darmowego były 15 lat temu w sądach, a nie od trzech lat, to już dawno treść umów zostałaby inaczej ukształtowana. Dwadzieścia lat temu byłam w sądzie dla Warszawy-Woli i żadnego pozwu dotyczącego sankcji kredytu darmowego naprawdę nie widziałam. (…) My naszym orzecznictwem jesteśmy spóźnieni o 20 lat. To dopiero frankowicze zmusili nas do tego, żebyśmy się zainteresowali dyrektywą konsumencką, a teraz rozpracowujemy dyrektywę o kredycie konsumenckim w sytuacji, w której ta dyrektywa za dwa tygodnie zostanie zmieniona.”
sędzia Magdalena Kubczak, Sąd Okręgowy w Warszawie, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Jak oddzielić stanowiska uczestników od obowiązującego prawa
| Twierdzenie z konferencji | Co wynika ze źródeł |
|---|---|
| Nowa dyrektywa odbiera sankcji cywilnej charakter odstraszający | Częściowo. Motyw 52 dyrektywy 2023/2225 mówi, że państwa „mogą” zapewnić konsumentom proporcjonalne i skuteczne środki ochrony prawnej. Słowa „odstraszające” tam nie ma. Motyw niczego jednak nie zakazuje i nie jest przepisem, a kary z art. 44 nadal mają być odstraszające. |
| Trybunał w sprawie C-744/24 nie wypowiedział się o sankcji kredytu darmowego | Prawda. Sentencja dotyczy tylko tego, że nie wolno oprocentować kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu. O skutkach decydują sądy krajowe. |
| Trybunał pozwolił bankom odbić to sobie wyższym oprocentowaniem | Wymaga rozróżnienia. Wypowiedź przedstawiciela banków o ekonomicznym rekompensowaniu kosztów nie jest uprawnieniem do jednostronnego podniesienia oprocentowania istniejącej umowy. Nie dowodzi też neutralności skutków dla każdego klienta. |
| Do wyroku C-744/24 banki wygrywały 70 proc. spraw | Nie jest to potwierdzony wynik całego rynku. Według przekazanej relacji oddalono 97 ze 142 sklasyfikowanych powództw, czyli około 68,3 proc. Dobór 143 akt oraz duży udział jednego sądu ograniczają możliwość uogólnienia. Oficjalny komunikat IWS potwierdza wielkość próby i 109 powodów będących nabywcami roszczeń, lecz nie publikuje całej tej tabeli. |
| To jeszcze nie tsunami | Zależy, kogo zapytać. Uwaga o braku wzrostu dotyczyła ogółu spraw cywilnych, nie dowodzi więc braku wzrostu SKD. W przedstawionych danych Wola przyjęła 4 567 z 15 498 spraw, a w październiku prawie 2 tys. |
| Banki nie łamały prawa, bo urzędy akceptowały kredytowanie kosztów | Nie. Trybunał wyjaśnił, jak należało rozumieć dyrektywę obowiązującą od lat. Dawne stanowiska urzędów mogą mieć znaczenie przy ocenie proporcjonalności, ale nie czynią praktyki zgodną z prawem Unii. |
Weryfikacja chf24.pl na podstawie tekstu dyrektywy (UE) 2023/2225 i wyroku C-744/24 oraz danych przedstawionych na konferencji.
A franki i WIBOR?
W panelu frankowym spierano się o teorię salda, czyli rozliczanie nieważnej umowy jedną kwotą różnicy zamiast dwóch osobnych roszczeń. Prof. Krzysztof Koźmiński z Uniwersytetu Warszawskiego opowiedział się za rozwiązaniem zbliżonym do salda i zaczął od zastrzeżenia, że współpracuje z sektorem bankowym. Odpowiedział mu z sali Łukasz Węgrzynowski, pracownik Sądu Najwyższego.
„Jestem zdeklarowanym przeciwnikiem teorii salda. Opieram się na dwóch argumentach. Pierwszy argument: Kodeks cywilny. Drugi argument: zdrowy rozsądek. (…) Teoria salda to jest taki backup, zagrywka bardzo przydatna z perspektywy pozwanych. Kwestionuję cały czas roszczenie, ale jeżeli sąd jednak je uwzględni, to nagle mówię: chwileczkę, dlaczego nie saldo?”
Łukasz Węgrzynowski, Sąd Najwyższy, głos z sali, konferencja IWS, 9 listopada 2026 r.
Dodał, że z perspektywy osoby, która czyta wpływające do Sądu Najwyższego skargi kasacyjne, spory frankowe przedłuża dziś przede wszystkim postawa kredytodawców. Sędzia Piotr Bednarczyk z Sądu Okręgowego w Warszawie omówił uproszczone uzasadnienia wyroków wprowadzone ustawą frankową.
Panel o WIBOR był najspokojniejszy i sam moderator przyznał, że temat budzi mniej kontrowersji niż kilka miesięcy temu. Sędzia Marzena Konsek-Bitkowska z Sądu Apelacyjnego w Warszawie tłumaczyła, że po lutowym wyroku Trybunału sąd bada klauzulę zmiennego oprocentowania, a nie sposób wyliczania wskaźnika, i że jej zdaniem dotyczy to również umów sprzed unijnego rozporządzenia. Ostro zrobiło się dopiero na końcu, gdy moderator ocenił projekt zamiany WIBOR na POLSTR: ustawodawca, jak powiedział, wymyślił model konwersji nieznany prawu unijnemu, bez stałego spreadu korygującego.
Co z tego wynika dla osób z kredytem?
W ocenie redakcji chf24.pl z tych sześciu godzin warto zapamiętać trzy rzeczy. Resort zapowiada zróżnicowanie skutków naruszeń. Nie jest to jeszcze ostateczna treść ustawy. Także dziś nie każda literówka lub dowolne uchybienie automatycznie daje darmowy kredyt: zastosowanie art. 45 wymaga ustalenia ustawowych przesłanek. Ile z darmowego kredytu zostanie, zdecyduje lista, której ministerstwo jeszcze nie pokazało, a zwłaszcza to, czy znajdzie się na niej błędne RRSO. Wpis UC171 przewiduje co do zasady stosowanie dotychczasowych przepisów do umów zawartych przed wejściem nowej ustawy w życie. Ostateczny zakres i wyjątki trzeba ocenić w uchwalonych przepisach przejściowych, których nie zastępuje konferencyjna zapowiedź.
Sędziowie nie mówią jednym głosem. Jeden chce miarkowania, drugi broni mocnej sankcji, trzecia przypomina, że sądy przespały dwadzieścia lat. Dla kredytobiorcy oznacza to potrzebę oceny własnej umowy i aktualnego orzecznictwa. Odrębny projekt dotyczący właściwości sądu nie może być traktowany jak już obowiązująca reguła ani jak gwarancja wyniku. Obietnica, że pilnowanie banków przejmą od konsumentów urzędy, brzmi rozsądnie. Jej wartość zależy od tego, czy KNF i UOKiK zechcą z nowych uprawnień korzystać, a pytanie sędziego o to, kto widział grzywnę nałożoną na prezesa banku, pozostało na sali bez odpowiedzi.
Źródła: oficjalne omówienie IWS, 17 listopada 2026 r.; nagranie konferencji IWS z 9 listopada 2026 r.; wpis UC171 w wykazie prac rządu; dyrektywa (UE) 2023/2225, motyw 52, art. 44, 47 i 48; TSUE C-744/24.
Zakres weryfikacji: z oficjalnym komunikatem IWS porównano tematykę, uczestników oraz dane o próbie 143 spraw i 109 nabywcach wierzytelności. Cytaty i pozostałe szczegóły wystąpień pochodzą z dostarczonej relacji redakcyjnej; nie potwierdzono słowo w słowo całego zapisu nagrania, dla którego nie udostępniono transkrypcji. Stanowiska prelegentów nie są rozstrzygnięciami sądu ani obowiązującym prawem.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 17 listopada 2026 r.





