Sąd Apelacyjny w Białymstoku uznał, że oprocentowanie kredytu hipotecznego z 2007 r. oparte na WIBOR 3M i stałej marży określa główne świadczenie stron i jest sformułowane jednoznacznie, więc nie podlega badaniu pod kątem abuzywności. Wyrok w sprawie I ACa 240/22 zapadł 29 marca 2024 r., ale uzasadnienie trafiło do Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych dopiero 16 listopada 2026 r. Od tego czasu o WIBOR-ze wypowiedzieli się Trybunał Sprawiedliwości UE i Sąd Najwyższy, dlatego warto sprawdzić, które tezy białostockiego sądu wytrzymały próbę czasu, a które budzą wątpliwości.
Czego dotyczyła sprawa?
To bank pozwał kredytobiorców, a nie odwrotnie. Umowę kredytu hipotecznego na 303 030,30 zł, przeznaczonego na budowę domu, zawarto 10 września 2007 r. Oprocentowanie było sumą stawki WIBOR 3M, wynoszącej wtedy 5,10 proc., i marży 0,88 punktu procentowego. Bank pobrał też prowizję w wysokości 1 proc. kwoty kredytu, czyli 3 030,30 zł. Po wypowiedzeniu umowy zażądał 314 255,41 zł, a Sąd Okręgowy w Ostrołęce 10 grudnia 2021 r. (I C 228/18) zasądził tę kwotę. Sąd apelacyjny oddalił apelację kredytobiorców i obciążył ich kosztami w wysokości 8 100 zł.
W tej sprawie bank był powodem, a kredytobiorcy bronili się przed jego żądaniem. Ich argumentacja dotyczyła między innymi przedawnienia; zarzut związany z klauzulą WIBOR opisano w piśmie z 8 marca 2024 r., datowanym na dzień rozprawy apelacyjnej. Uzasadnienie wskazuje na obszerny materiał dokumentowy. Odmowę przesłuchania pozwanych sąd wyjaśnił wystarczającym ustaleniem okoliczności dotyczących uznania roszczenia i przedawnienia. Nie można z tego wyprowadzać wniosku, że wyrok zapadł bez jakiegokolwiek postępowania dowodowego.
WIBOR plus marża jako główne świadczenie
Sąd przyznał, że umowa była konsumencka, a klauzula oprocentowania pochodziła z wzorca i nie była negocjowana. Uznał jednak, że dotyczy głównych świadczeń stron, więc jej kontrola byłaby możliwa tylko wtedy, gdyby była niejednoznaczna.
„Sąd Apelacyjny przyjął, że postanowienie umowne dotyczące zmiennej stopy procentowej, opisanej jako suma wysokości wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M oraz stałej marży wskazanej w umowie kredytu, reguluje wynagrodzenie banku i czyni to w sposób jednoznaczny w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. Oznacza to, że w sprawie nie ma co do zasady podstaw badania tych postanowień umownych pod kątem ich abuzywności.”
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, uzasadnienie wyroku z 29 marca 2024 r., I ACa 240/22
To ocena konkretnego postanowienia, nie zakaz badania każdej klauzuli WIBOR. Sąd przypomniał, że przejrzystość wymaga nie tylko zrozumiałości językowej, lecz także możliwości oceny konsekwencji ekonomicznych. Uznał, że pozwani mogli je oszacować na podstawie konstrukcji stała marża plus WIBOR 3M i ogólnodostępnych informacji. W ocenie redakcji ważne jest jednak oddzielenie tej konkluzji od pytania, jakie informacje udostępniono przy zawieraniu konkretnej umowy. Sam wzór matematyczny nie zastępuje analizy wszystkich wymogów przejrzystości.
Jak sąd ocenił informacje o metodologii WIBOR
„Brak jest przy tym podstaw do przyjęcia założenia, zgodnie z którym Bank był zobowiązany do wyjaśnienia kredytobiorcom sposobu wyznaczania wskaźnika WIBOR przez jej administratora. Wystarczające jest w tym zakresie odesłanie do jego strony i zawartych tam informacji, albowiem to nie Bank ustala wysokość tego wskaźnika, a jedynie bazuje na nim ustalając ostateczną stopę procentową udzielonego powodom kredytu. Procedura informowania o ryzyku zmiennego oprocentowania była dostateczna.”
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, uzasadnienie wyroku z 29 marca 2024 r., I ACa 240/22
Wyrok TSUE C-471/24 z 12 lutego 2026 r. nie ustanowił ogólnego zwolnienia banków z obowiązków informacyjnych. Trybunał stwierdził, że wynikający z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 wymóg przejrzystości nie nakłada szczególnych obowiązków dotyczących metodologii wskaźnika w opisanym stanie prawnym. Odniósł się zarazem do wykonania obowiązków informacyjnych i do braku dodatkowych informacji zniekształcających obraz wskaźnika. SN w wyroku II CSKP 556/24 z 25 lutego 2026 r. wykorzystał te wskazówki również przy ocenie umowy z 2010 r. Ani brak obowiązku szczegółowego tłumaczenia metodologii, ani samo odesłanie do strony internetowej nie powinny być przedstawiane jako automatyczne rozstrzygnięcie każdej sprawy o ryzyko zmiennej stopy.
Umowa z 2007 r. oceniona przepisami z lat 2016–2017
„Podkreślić ponadto należy, że WIBOR nie jest elementem umowy, na który strony mają wpływ, jest ustalany zewnętrznie przez jego administratora GPW Benchmark. Żaden bank zawierający umowę z konsumentem nie ma bezpośredniego wpływu na wartość tego wskaźnika (…). Nie należy do kompetencji banków analiza, czy dany wskaźnik jest zgodny z rozporządzeniem (…) lub czy dany administrator oraz jego wskaźniki spełniają wymogi prawa. Kompetencje te posiada bowiem właściwy organ administracji publicznej, który czuwa nad przestrzeganiem przepisów prawa.”
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, uzasadnienie wyroku z 29 marca 2024 r., I ACa 240/22
Wyrok I ACa 240/22 jest przykładem oddalenia apelacji kredytobiorców w sprawie o zapłatę, a nie reprezentatywną statystyką sporów WIBOR. Zapadł przed C-471/24 i II CSKP 556/24, choć jego uzasadnienie opublikowano dopiero 16 listopada 2026 r. Późniejsze orzeczenia nie uchylają go automatycznie. Nie potwierdziliśmy, czy wniesiono od niego skargę kasacyjną. Dla oceny innej umowy istotne pozostają jej data, brzmienie warunków oprocentowania, informacje przekazane konsumentowi i materiał dowodowy. Uzasadnienia nie należy czytać ani jako wykluczenia wszystkich pozwów WIBOR, ani jako dowodu, że każda starsza umowa jest wadliwa.
SN w II CSKP 556/24 wyraźnie odnotował, że w 2010 r. nie obowiązywały jeszcze BMR ani ustawa hipoteczna z 2017 r. Uznał jednak późniejszy wyrok TSUE za wskazówkę interpretacyjną i przyjął opisane w swoim uzasadnieniu domniemanie dotyczące wcześniejszego mechanizmu wskaźnika. Oddalił skargę kasacyjną konsumentki. Jest to stanowisko SN w tamtej sprawie, a nie wsteczne wejście w życie rozporządzenia. W odrębnym materiale omawiamy inne podejście SO w Suwałkach w sprawie I C 884/25. Prawomocności tego wyroku z Suwałk nie potwierdziliśmy; nie można go przedstawiać jako jednolitego standardu dla starszych umów.
Prowizja 1 proc. w ocenie tej konkretnej umowy
Sąd zbadał również prowizję wynoszącą 1 proc., czyli 3 030,30 zł. Uznał, że w ocenianej umowie nie naruszała rażąco interesów kredytobiorców i nie była sprzeczna z dobrymi obyczajami. To wniosek odnoszący się do tej umowy, nie zasada, że każda prowizja o takiej wysokości jest zgodna z prawem. Nie należy też utożsamiać oceny prowizji w kredycie hipotecznym z przesłankami sankcji kredytu darmowego dla kredytów konsumenckich.
Czy to kształtująca się linia orzecznicza?
| Kwestia | SA w Białymstoku, I ACa 240/22 (2024) | Późniejsze orzecznictwo |
|---|---|---|
| Czy klauzulę WIBOR można badać | Co do zasady nie, bo jest jednoznaczna | Podlega ocenie na podstawie dyrektywy 93/13 (C-471/24, II CSKP 556/24) |
| Obowiązek wyjaśnienia metodologii | Brak | Brak szczególnego obowiązku metodologicznego w zakresie opisanym w tych orzeczeniach |
| Umowy sprzed rozporządzenia z 2016 r. | Bez rozróżnienia | SN: argument dotyczący wcześniejszego mechanizmu; Suwałki: inne stanowisko, prawomocność niepotwierdzona |
| Informacja o ryzyku zmiennej stopy | Sąd uznał ją za dostateczną; uzasadnienie opiera się na analizie umowy i dostępności informacji | Kwestia sporna, zależna od dowodów w konkretnej sprawie |
Opracowanie chf24.pl na podstawie uzasadnień przywołanych orzeczeń.
Źródła: SA w Białymstoku, I ACa 240/22, wyrok z 29 marca 2024 r. z uzasadnieniem — publiczna kopia orzeczenia; metadane publikacji z 16 listopada 2026 r. z regionalnego API orzeczeń; TSUE C-471/24 z 12 lutego 2026 r.; SN II CSKP 556/24 z 25 lutego 2026 r.; TSUE C-26/13; nasza analiza I C 884/25; art. 3851 k.c. Oceny redakcyjne oddzielono od cytowanych stanowisk. Nie potwierdzono prawomocności wyroku z Suwałk ani wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku białostockiego.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 17 listopada 2026 r.





