W dwóch sprawach kredytobiorcy podnosili między innymi podobny zarzut: bank doliczył prowizję do kredytu i naliczał od niej odsetki, czego po wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-744/24 robić nie wolno. Obaj powołali się na sankcję kredytu darmowego. Przy spełnieniu ustawowych przesłanek konsument zwraca kredyt bez odsetek i kosztów należnych kredytodawcy; zakres zasądzonej zapłaty zależy jednak od żądania i dokonanych spłat. W Warszawie sąd zasądził całe żądanie. W Gdyni kredytobiorca domagał się 32 009,57 zł, dostał 2 407,78 zł i musi zapłacić bankowi 2 857,37 zł kosztów procesu. Oba sądy zgodziły się, że odsetki od prowizji są niedozwolone. Różnią się w jednym: czy z tego powodu kredyt staje się darmowy.
Dwa wyroki: różna ocena skutków odsetek od prowizji
| Zagadnienie | SR w Gdyni, I C 899/24 | SR dla m.st. Warszawy, I C 2298/24 |
|---|---|---|
| Data wyroku | 17 lipca 2026 r. | 19 sierpnia 2026 r. |
| Orzekał | sędzia Mateusz Berent | asesor sądowy Wojciech Rosicki |
| Umowa | Kredyt gotówkowy z 31 sierpnia 2020 r., 70 000 zł „na rękę” i 7 693 zł prowizji | Kredyt spłacany w 120 ratach |
| Żądanie | 32 009,57 zł | Nie więcej niż 4 000 zł |
| Odsetki od prowizji | Niedozwolone, klauzula nieważna | Niedozwolone |
| Czy to narusza obowiązek informacyjny | Nie | Tak, art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy |
| Wynik | 2 407,78 zł dla kredytobiorcy, reszta oddalona | Powództwo uwzględnione w całości |
| Koszty | Kredytobiorca płaci bankowi 2 857,37 zł | Bank płaci kredytobiorcy 1 117 zł |
| Prawomocność — zakres weryfikacji | Nie potwierdzono niezależnie w odczytanych źródłach | Brak danych o prawomocności |
Opracowanie chf24.pl na podstawie uzasadnień opublikowanych w Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych. Uzasadnienie warszawskie jest uproszczone i nie podaje wszystkich danych umowy ani dokładnej kwoty zasądzonego roszczenia głównego. Dokument oznaczony w metadanych jako zarządzenie z 22 września 2026 r. zawiera uzasadnienie wyroku z 19 sierpnia 2026 r. Nie należy utożsamiać tych dat. Brak potwierdzenia prawomocności nie dowodzi, że wyrok jest nieprawomocny.
Co mówi ustawa o sankcji kredytu darmowego?
Cały spór toczy się wokół trzech przepisów ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Pierwszy określa, czym jest sankcja i za co grozi, drugi wyznacza termin, a trzeci nakłada na bank obowiązek, którego naruszenie zarzucali obaj kredytobiorcy.
„W przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1–8, 10, 11, 14–17, art. 31–33, art. 33a i art. 36a–36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.”
art. 45 ust. 1, ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
„Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.”
art. 45 ust. 5, ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
Umowa musi natomiast, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 7, określać „rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia”. Pytanie brzmi więc: czy RRSO i całkowita kwota do zapłaty, do których bank wliczył odsetki od prowizji, zostały podane prawidłowo?
Czy odsetki od prowizji dają sankcję kredytu darmowego? I C 899/24: zwrot odsetek bez pełnej SKD
Umowa z Gdyni jest podręcznikowym przykładem konstrukcji, o którą toczy się spór. Podawała „całkowitą kwotę kredytu” 70 000 zł i obok „kwotę kredytu” 77 693 zł, wyjaśniając otwarcie, że odsetki bank nalicza od tej drugiej. Całkowity koszt kredytu określono na 39 436,79 zł, a RRSO na 10,05 proc. Kredytobiorca złożył oświadczenie o sankcji w lipcu 2024 r. i zażądał zwrotu 24 316,57 zł zapłaconych odsetek oraz 7 693 zł prowizji.
Sąd zaczął od tego, co dla klientów korzystne. Zarzut banku, że oświadczenie złożono za późno, odrzucił.
„Sąd uznał, że termin, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k. rozpoczyna swój bieg z chwilą wykonania umowy przez kredytobiorcę, a zatem z chwilą całkowitej spłaty kredytu czy pożyczki. Nie ma podstaw do przyjęcia, że ustawodawca miał na myśli wyłącznie wykonanie umowy ze strony kredytodawcy. Interpretacja taka byłaby niekorzystna dla konsumenta, zwłaszcza w sytuacji, gdy spłata kredytu na mocy umowy zostaje odroczona w czasie na kilka lat.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, uzasadnienie wyroku z 17 lipca 2026 r., I C 899/24
Następnie zastosował wyrok C-744/24 i uznał klauzulę o oprocentowaniu prowizji za nieważną, nie badając nawet, czy jest abuzywna.
„przenosząc treść powyższego wyroku na grunt prawa krajowego, należy stwierdzić, że postanowienie umowne przewidujące obowiązek uiszczania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu jest nieważne na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 5 pkt 6 i art. 5 pkt 10 u.k.k. (…) W tym stanie rzeczy, bezprzedmiotowe jest badanie abuzywności przedmiotowej klauzuli, skoro jako nieważna nie wywołuje ona wyrażonych w niej skutków prawnych.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, uzasadnienie wyroku z 17 lipca 2026 r., I C 899/24
Na tym jednak dobre wiadomości dla kredytobiorcy się skończyły. Sąd oddzielił nieważność klauzuli od obowiązków informacyjnych, których naruszenie daje sankcję.
„Należy bowiem odróżnić kwestię naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim w zakresie pobierania odsetek od skredytowanych kosztów od kwestii naruszenia obowiązków informacyjnych stanowiącego podstawę do zastosowania sankcji kredytu darmowego.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, uzasadnienie wyroku z 17 lipca 2026 r., I C 899/24
„włączenie do umowy o kredyt konsumencki postanowienia przewidującego obowiązek zapłaty odsetek od skredytowanych kosztów, które jest nieważne, a zatem nie wiąże konsumenta, pozostaje bez znaczenia dla kwestii wykonania obowiązków informacyjnych (…). Naruszenie wyinterpretowanego zakazu pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu uzasadnia żądanie zwrotu nienależnie pobranych odsetek, jednakże nie uzasadnia zastosowania sankcji kredytu darmowego.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, uzasadnienie wyroku z 17 lipca 2026 r., I C 899/24
Podstawą tego rozumowania jest wyrok Trybunału w sprawie C-472/23. Sąd odczytał go tak, że RRSO jest podane prawidłowo, jeśli zostało obliczone według kosztów przewidzianych w umowie, także tych, które później okażą się niewiążące. Biegły potwierdził, że przy założeniach banku wskaźnik policzono poprawnie. Sąd dodał, że nawet zawyżone RRSO nie przesądza o sankcji, bo jej proporcjonalność trzeba ocenić w okolicznościach konkretnej sprawy.
W uzasadnieniu napisano, że bank „słusznie uwzględnił przy obliczeniu [RRSO] odsetki od skredytowanych kosztów kredytu, które według umowy konsument miał zapłacić”. O samej sankcji sąd wypowiedział się tak: „podanie zawyżonego [RRSO] nie jest równoważne jednak ze skutecznością oświadczenia” o skorzystaniu z sankcji, bo „nie można apriorycznie uznać za proporcjonalną sankcji” w każdym przypadku uchybienia.
Skoro jednak klauzula jest nieważna, bank musi oddać to, co na jej podstawie pobrał. Sąd podał to wyliczenie wprost w uzasadnieniu.
„W niniejszym przypadku odsetki naliczane były od kwoty 77.693 zł i poniesione zostały w łącznej kwocie 24.316,57 zł. Powinny być one naliczane wyłącznie od kwoty 70.000 zł. W takim przypadku należne odsetki wynoszą 21.908,79 zł. Skoro pobrane odsetki wyniosły 24.316.57 zł, to pozwana nienależnie pobrała od powoda odsetki w kwocie 2.407,78 zł.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, uzasadnienie wyroku z 17 lipca 2026 r., I C 899/24
Dla kredytobiorcy rachunek jest gorzki. Kwota 2 407,78 zł to około 7,52 proc. żądania 32 009,57 zł; sąd w rozliczeniu kosztów przyjął zaokrągloną proporcję 8 proc. do 92 proc. Zasądzone na rzecz banku koszty 2 857,37 zł przewyższają zwrot o 449,59 zł, przed uwzględnieniem odsetek i pozostałych rozliczeń. Sąd uwzględnił już w rozdzieleniu kosztów opłatę od pozwu, wykorzystaną zaliczkę na biegłego i stawkę zastępstwa procesowego. Nie należy liczyć tych samych pozycji drugi raz. Faktyczne wynagrodzenie umowne pełnomocnika może różnić się od stawki procesowej; nakazano też zwrot 239,04 zł niewykorzystanej zaliczki.
I C 2298/24: naruszenie obowiązków informacyjnych i pełne uwzględnienie pozwu
Sąd w Warszawie wyszedł od tego samego wyroku Trybunału, ale połączył go z obowiązkiem podania w umowie RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty. Skoro bank doliczył do nich odsetki, których nie miał prawa pobierać, to obie informacje były nieprawdziwe.
„Pozwana przy tym, sprzecznie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, naliczała odsetki także od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Spowodowało to wprowadzenie w błąd konsumenta co do jego rzeczywistego obciążenia. (…) Powodowało to dalsze uchybienia, które dotyczyły nieprawidłowego ustalenia wysokości RRSO, a więc elementu niezwykle istotnego w stosunkach dotyczących konsumentów.”
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, uzasadnienie wyroku z 19 sierpnia 2026 r., I C 2298/24
„Wskazanie RRSO, która nie odzwierciedla dokładnie wszystkich kosztów, pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób jak brak podania tej stopy.”
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, uzasadnienie wyroku z 19 sierpnia 2026 r., I C 2298/24, z powołaniem na wyrok TSUE w sprawie C-714/22
W uzasadnieniu warszawskim oceniono także związek między abuzywnością a obowiązkami informacyjnymi. Nie ustalono, że sąd polemizował bezpośrednio z konkretnym wyrokiem z Gdyni. Jego zdaniem ewentualna abuzywność klauzuli nie ma znaczenia, bo jest zdarzeniem późniejszym niż samo wprowadzenie konsumenta w błąd przy zawarciu umowy. Sankcję ocenił jako proporcjonalną.
„Uchybienia, które zostały dostrzeżone przez Sąd są istotne, ponieważ w obu wypadkach wpływają na postrzeganie wysokości zobowiązania przez konsumenta. Tego rodzaju uchybienia muszą spotkać się z bezpośrednią reakcją, w szczególności mającą na celu pozbawienie kredytodawców osiąganego przez nich zysku. (…) Dlatego też, sankcja wskazana w art. 45 u.k.k. jest sankcją proporcjonalną, a przy tym odpowiednio surową i odstraszającą.”
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, uzasadnienie wyroku z 19 sierpnia 2026 r., I C 2298/24
Sąd odrzucił również zarzut banku, że klient nadużywa prawa (art. 5 k.c.). Jak napisał, w tej materii „obowiązuje bowiem tzw. zasada „czystych rąk””: na zasady współżycia społecznego może się powoływać tylko ten, kto sam ich przestrzega. Roczny termin policzył od wykonania wszystkich zobowiązań z umowy, a więc w praktyce od spłaty ostatniej raty. Uzasadnił to tym, że ustawodawca „posłużył się pojęciem „wykonania umowy”, co wprost musi prowadzić do wniosku, że chodzi o wykonanie każdego ze zobowiązań”. W tej jednej kwestii oba sądy są zgodne.
Z uzasadnienia wynika, że przed procesem klient wzywał bank do zapłaty 15 459,86 zł, a pozew dotyczył kwoty nieprzekraczającej 4 000 zł. Sąd nie wyjaśnia tej różnicy. Wartość nieprzekraczająca 4 000 zł była wskazaną w uzasadnieniu podstawą ograniczenia go do wyjaśnienia podstawy prawnej na mocy art. 505⁸ § 4 k.p.c. Sam niski próg nie wyjaśnia automatycznie wszystkich przesłanek rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Który sąd ma rację? Obie tezy są sporne
Obie, każda z innego powodu. Stanowisko gdyńskie opiera się na zdaniu z wyroku C-472/23, że RRSO oblicza się na podstawie kosztów wynikających z umowy, nawet jeśli część warunków okaże się później nieuczciwa. Trybunał mówił tam jednak o klauzulach uznanych za abuzywne po zawarciu umowy. Tutaj sąd sam przyjął, że klauzula była nieważna od początku jako sprzeczna z ustawą. Trudno pogodzić tezę, że umowa zawierała nieważne postanowienie o odsetkach, z tezą, że podana na jego podstawie całkowita kwota do zapłaty była informacją prawidłową. W opisanym przez nas wyroku SN z 8 lipca 2026 r., II CSKP 89/26, wskazano na związek wadliwej podstawy oprocentowania z obowiązkami informacyjnymi i wystarczalność jednego naruszenia objętego ustawą. SN uchylił jednak wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania; nie zasądził ostatecznie pieniędzy. Nie oznacza to automatycznej SKD za dowolne uchybienie w każdej umowie.
Stanowisko warszawskie jest z kolei zwięzłe do granic. Asesor rozstrzygnął spór o relację między wyrokami C-472/23 i C-744/24 w kilku zdaniach, nazywając abuzywność „elementem następczym”. Uzasadnienie zawiera też odesłanie do C-472/23, a następnie wzmiankę o C-714/22 w kontekście następczej abuzywności. Te skrótowe odesłania wymagają ostrożności interpretacyjnej. W ocenie redakcji przydatne byłoby szersze wyjaśnienie relacji między odsetkami naliczonymi zgodnie z literalnym brzmieniem umowy, ich niedopuszczalnością oraz naruszeniem obowiązku informacyjnego. Nie można z samej zwięzłości uzasadnienia wyprowadzać wniosku o nieprawidłowym wyniku.
Jak orzekają inne sądy po wyroku C-744/24?
Tytułowe przeciwstawienie jest wygodnym skrótem, ale orzecznictwo nie dzieli się według miast. W samym Sądzie Rejonowym w Gdyni zapadają wyroki w obie strony. Sędzia Berent już w kwietniu 2025 r., a więc przed wyrokiem C-744/24, zasądził od pożyczkobiorczyni na rzecz banku 29 891,65 zł i odrzucił jej zarzut sankcji (I C 631/24). W tamtej umowie całkowita kwota pożyczki wynosiła 68 840,09 zł, a kwota z doliczonymi kosztami 96 521,71 zł, przy oprocentowaniu nominalnym 7,99 proc. i RRSO 21,23 proc.
„Kredytodawca nie dopuszcza się naruszenia obowiązku informacyjnego w zakresie wskazania [RRSO], jeżeli jest ona obliczona zgodnie z wzorem określonym w załączniku do ustawy oraz na podstawie założeń przyjętych w umowie. Przy obliczeniu [RRSO] kredytodawca powinien uwzględnić wszelkie koszty ponoszone według treści umowy przez konsumenta, nawet jeśli ich podstawą miałyby być postanowienia bezskuteczne (klauzule abuzywne) albo nieważne (postanowienia wprost sprzeczne z przepisem rangi ustawowej).”
Sąd Rejonowy w Gdyni, uzasadnienie wyroku z 28 kwietnia 2025 r., I C 631/24
Sąd dodał wtedy argument, który w sporach o sankcję wraca regularnie: RRSO „zaprezentowane przez bank było zawyżone, a więc niekorzystne dla pożyczkodawcy w kontekście porównawczym”. Innymi słowy, klient zobaczył ofertę droższą, niż była w rzeczywistości, więc nie mógł zostać zachęcony błędną informacją.
Po wyroku Trybunału sędzia nie zmienił więc poglądu na sankcję, tylko dodał do niego zwrot nienależnych odsetek. Tymczasem inny sędzia tego samego wydziału w wyroku z 19 maja 2026 r. (I C 854/25) zasądził kredytobiorcy całe 20 864,75 zł.
| Wynik sprawy po C-744/24 | Przykłady | Co dostaje kredytobiorca |
|---|---|---|
| Pełna sankcja kredytu darmowego | SR dla m.st. Warszawy I C 2298/24, SR w Gdyni I C 854/25, SO w Krakowie II Ca 2352/25, SN II CSKP 89/26: argumentacja na rzecz SKD, lecz uchylenie i ponowne rozpoznanie | Skutki art. 45 w konkretnej umowie; zasądzona kwota zależy od żądania i spłat |
| Tylko zwrot odsetek od kosztów | SR w Gdyni I C 899/24 | Kilka procent żądania i ryzyko kosztów procesu |
| Odsetki niedozwolone, ale to kwestia klauzuli, nie sankcji | SO w Łodzi III Ca 2955/25 | Powództwo o sankcję oddalone |
Opracowanie chf24.pl. Zestawienie pokazuje kierunki orzecznictwa, a nie ich częstość.
Co z tego wynika dla kredytobiorców?
W ocenie redakcji chf24.pl wyrok z Gdyni pokazuje scenariusz, o którym rzadko mówi się klientom: wygraną, która kosztuje. Sąd przyznaje rację co do odsetek od prowizji, ale skoro pozew dotyczył całej sankcji, częściowy sukces oznacza przegraną w ponad 90 proc. i koszty po stronie konsumenta. Kto idzie do sądu wyłącznie z zarzutem odsetek od kredytowanych kosztów, powinien to ryzyko znać i policzyć je przed złożeniem pozwu. Samych odsetek od prowizji można dochodzić osobno, bez sięgania po sankcję.
Opisane orzeczenia nie tworzą jednolitego standardu dla wszystkich umów. Wyrok C-744/24 rozstrzygnął, że praktyka jest niedozwolona, ale o skutkach milczy, a wyrok Sądu Najwyższego z lipca nie tworzy powszechnego precedensu dla wszystkich innych spraw. Wykładnia SN wiąże natomiast w określonym ustawą zakresie w sprawie przekazanej do ponownego rozpoznania. Dla osób z kredytem ważna jest przy tym jedna zgodna teza obu opisanych orzeczeń: roczny termin na złożenie oświadczenia biegnie od spłaty kredytu, a nie od jego wypłaty. Nie wszystkie sądy ją podzielają, więc bezpieczniej jest nie czekać.
Źródła: SR w Gdyni I C 899/24, 17 lipca 2026 r. — urzędowy tekst uzasadnienia; SR dla m.st. Warszawy I C 2298/24 — uzasadnienie wyroku z 19 sierpnia 2026 r.; SR w Gdyni I C 631/24, 28 kwietnia 2025 r.; TSUE C-472/23, C-714/22, C-744/24; art. 30 i 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Inne przywołane orzeczenia opisaliśmy w analizach: Gdynia I C 854/25, III Ca 2955/25, II Ca 2352/25 i II CSKP 89/26. Prawomocności wyroków gdyńskich nie potwierdzono niezależnie w odczytanych metadanych. Zachowano pisownię kwot w cytatach; w jednym miejscu źródło używa kropki zamiast przecinka w kwocie 24.316.57 zł.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 18 listopada 2026 r.





