16 czerwca 2026 r. Narodowy Bank Polski publikuje raport o stabilności systemu finansowego, w którym obniża ocenę wpływu ryzyka prawnego SKD na ryzyko systemowe. Tego samego wieczora portal WNP.PL publikuje wywiad z prezesem Związku Banków Polskich Tadeuszem Białkiem. Trzy zdania w tym wywiadzie wymagają szczególnej uwagi. Po pierwsze: Białek mówi, że wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) jest „wbrew opinii Komisji Europejskiej, a… nie pamiętam takiego precedensu”. Po drugie: Białek przedstawia „scenariusze wskazujące, że konsekwencje wyroku TSUE z 23 kwietnia mogą mieć charakter ryzyka systemowego”. Po trzecie: Białek deklaruje, że „banki na pewno nie będą robić żadnych uników, jeśli ktoś złoży reklamację”. Każde z tych trzech zdań mówi coś innego o pozycji ZBP po raporcie NBP. Każde z nich jest informacyjnie ważne. Każde też — z różnym kątem — rozjeżdża się z faktami.
Co Białek powiedział. Pięć tez wartych zapamiętania
Wywiad prezesa Związku Banków Polskich dla Huberta Bigdowskiego i Wojciecha Żurawskiego, opublikowany na WNP.PL 16 czerwca 2026 r. o godz. 18:00, jest najobszerniejszym publicznym wystąpieniem Białka w tym tygodniu. Zawiera pięć tez, które razem rysują obraz nowej (a właściwie ponownej) linii ZBP po raporcie NBP.
| • Teza 1: „TSUE wbrew Komisji Europejskiej”. Białek wprost mówi, że wyrok C-744/24 jest niezgodny z opinią Komisji Europejskiej wyrażoną w postępowaniu. „Nie pamiętam takiego precedensu”. Retoryka dystansująca TSUE jako autorytet. Uwaga merytoryczna: TSUE wielokrotnie orzekał prokonsumencko wbrew opiniom państw członkowskich i Komisji — m.in. w sprawach frankowych (Dziubak C-260/18), klauzul abuzywnych czy opłat interchange. To nie jest precedens bez precedensu — to wzorzec orzeczniczy TSUE w sprawach konsumenckich. |
| • Teza 2: ryzyko systemowe pozostaje. „Istnieją scenariusze wskazujące, że konsekwencje wyroku TSUE z 23 kwietnia mogą mieć charakter ryzyka systemowego”. To powrót do narracji, którą KNF promował wcześniej, a NBP osłabił 16 czerwca. |
| • Teza 3: 25 milionów umów na stole. Białek po raz pierwszy w mediach publicznych wprost podaje liczbę 25 mln aktywnych umów konsumenckich, dodając, że to 30-krotnie więcej niż 800 tys. umów frankowych. Sygnał skali: „jeśli to się zmaterializuje, będzie problem znacznie większy niż franki”. Uwaga merytoryczna: 25 mln to liczba wszystkich aktywnych umów konsumenckich w polskim sektorze — gotówkowych, ratalnych, kart kredytowych. Realna pula umów z kredytowanymi kosztami pozaodsetkowymi (i potencjalnymi naruszeniami uzasadniającymi SKD) jest znacznie mniejsza. Sam Białek to przyznaje w wywiadzie: „nie każda umowa miała w swojej konstrukcji kredytowane koszty pozaodsetkowe”. Porównanie 1:30 do franków jest retoryczne, nie merytoryczne — franki miały zupełnie inną konstrukcję prawną (waloryzacja). |
| • Teza 4: „banki działają w zaufaniu do państwa”. Stanowisko UOKiK od 2012 r. było niezmienne — można kredytować koszty pozaodsetkowe. Skoro UOKiK na to pozwalał, banki nie powinny być za to retroaktywnie karane. |
| • Teza 5: deklaracja proaktywności. „Banki na pewno nie będą robić żadnych uników, jeśli ktoś złoży reklamację, one będą rozpatrywane zgodnie z treścią wyroku”. Pozornie współpracownicza deklaracja — ale „zgodnie z treścią wyroku” oznacza tylko C-744/24, nie SKD. |
Sprzeczność z NBP. ZBP wraca do tej samej narracji 24 godziny po jej osłabieniu
Najbardziej zaskakującym elementem wywiadu jest powrót Białka do narracji o „ryzyku systemowym” — dzień po publikacji raportu NBP, który tę narrację wyraźnie osłabił. Bank centralny w półrocznym raporcie o stabilności systemu finansowego stwierdził, że wpływ ryzyka prawnego na ryzyko systemowe uległ obniżeniu, a konserwatywny szacunek odpisów (22 mld zł) „nie powinien zagrozić stabilności sektora”.
Białek tej oceny w wywiadzie nie cytuje, nie polemizuje z nią, nie odnosi się do niej wprost. Zamiast tego mówi swoim językiem, używając pojęć, które NBP właśnie przeformułował. To klasyczna strategia komunikacyjna: nie wchodzić w polemikę z autorytetem, którego nie da się pokonać argumentem — tylko równolegle prowadzić własną narrację.
| Wymiar | NBP (16.06 rano) | ZBP / Białek (16.06 wieczór) |
| Diagnoza | Wpływ ryzyka prawnego na ryzyko systemowe uległ obniżeniu. | „Scenariusze ryzyka systemowego” pozostają realne. |
| Liczby | 22 mld zł konserwatywny szacunek, „nie zagraża stabilności”. | 25 mln umów konsumenckich, 30-krotnie więcej niż frankowych. |
| Wniosek | Zrównoważone, proporcjonalne podejście. Doprecyzowanie SKD. | Potrzeba ochrony sektora przed konsekwencjami wyroku TSUE. |
Zestawienie redakcyjne na podstawie raportu NBP omawianego w depeszach PAP Biznes (Bankier.pl, 16.06.2026, godz. 10:18) oraz wywiadu Białka dla WNP.PL (16.06.2026, godz. 18:00).
| Obserwacja: 25 mln umów Białka i 22 mld zł NBP nie są ze sobą sprzeczne — opisują różne miary tego samego problemu. NBP mierzy wpływ finansowy (odpisy w stosunku do kapitałów sektora), Białek mierzy skalę operacyjną (liczbę umów, które mogą trafić do reklamacji lub sądu). Obie liczby są prawdziwe. Ale ich użycie różni się celem: NBP używa liczby finansowej, by uspokoić — Białek używa liczby operacyjnej, by zaalarmować. |
„Banki nie będą robić uników” vs praktyka Pekao i Aliora
Deklaracja Białka, że „banki na pewno nie będą robić żadnych uników”, brzmi prokonsumencko. W kontekście wcześniej ujawnionych pism Pekao i Aliora — pisanych w czerwcu 2026 r. po wyroku TSUE C-744/24 — zyskuje jednak specyficzne znaczenie.
Mecenas Marcin Arnikowski ujawnił 16 czerwca 2026 r. fragment pisma od Banku Alior. Bank w tym piśmie deklaruje zwrot odsetek naliczonych od kredytowanych kosztów, ale jednocześnie odmawia uznania sankcji kredytu darmowego z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Identyczny schemat — według mecenasa — stosuje Bank Pekao.
Deklaracja Białka i praktyka Pekao/Aliora są ze sobą formalnie spójne. Bank, który zwraca odsetki od kredytowanych kosztów, nie robi uników w sensie wąskim — realizuje literalne wymagania wyroku C-744/24. Ale w sensie szerszym — odmawia pełnej SKD, mimo że ta sankcja jest prawnym instrumentem, który konsumentowi przysługuje, jeśli bank naruszył obowiązki informacyjne z art. 30 ustawy.
| Co Białek deklaruje | Co bank realnie robi | Co bank pomija |
| Reklamacje rozpatrywane „zgodnie z treścią wyroku TSUE”. | Zwrot odsetek od kredytowanych kosztów (C-744/24). | Odmowa SKD z art. 45 ustawy — sankcji krajowej, nieobjętej tym wyrokiem. |
Zestawienie redakcyjne — analiza relacji deklaracji ZBP do praktyki banków członkowskich, czerwiec 2026.
Z perspektywy prawnej deklaracja Białka jest precyzyjna. Z perspektywy konsumenta — może być myląca. Konsument, słysząc, że „banki nie będą robić uników”, może oczekiwać, że jego reklamacja zostanie rozpatrzona w pełnym wymiarze (z uznaniem SKD). W praktyce dostanie częściowy zwrot z odmową SKD — i będzie musiał sam zdecydować, czy idzie do sądu po więcej.
„Banki działają w zaufaniu do państwa”. Nowy argument retoryczny ZBP
Jednym z najmocniejszych argumentów Białka w wywiadzie dla WNP jest teza, że banki nie powinny ponosić konsekwencji praktyki, która była przez lata akceptowana przez państwo. Cytat: „Stanowisko UOKiK od 2012 r. jest niezmienne — można kredytować takie koszty jak prowizja czy ubezpieczenie”.
Argument „w zaufaniu do państwa” ma w prawie cywilnym swój odpowiednik — zasadę uzasadnionego oczekiwania. Bank, który stosuje praktykę zgodną z oficjalnym stanowiskiem regulatora, ma prawo oczekiwać, że nie będzie za nią karany retroaktywnie. To jest argument logicznie spójny — ale ma trzy słabe punkty.
Słaby punkt 1: TSUE stoi nad UOKiK
Stanowisko UOKiK jest stanowiskiem krajowego regulatora — ale prawo unijne (dyrektywa 2008/48/WE) i jego interpretacja przez TSUE mają pierwszeństwo. Bank, który stosował praktykę zgodną z UOKiK, ale naruszającą dyrektywę unijną, nie ma silnej obrony. TSUE wielokrotnie podkreślał, że niezgodność prawa krajowego z prawem UE nie jest dla banku ochroną.
Słaby punkt 2: stanowisko UOKiK nigdy nie było aktem prawnym
UOKiK nie wydał wiążącej interpretacji ani decyzji administracyjnej, która pozwalałaby bankom kredytować koszty z odsetkami. Było to pośrednie stanowisko (brak postępowań, wytyczne dla rynku, opinie nieformalne). Brak negatywnej reakcji regulatora nie jest tym samym co pozytywne zezwolenie.
Słaby punkt 3: TSUE nie kwestionuje całego modelu, tylko sposób naliczania
Białek sam to przyznaje: „TSUE wskazuje, że będzie można uzyskać ekwiwalentność ekonomiczną — w postaci zwiększonego oprocentowania zamiast pobierania odsetek”. Czyli model biznesowy banku jako taki nie został zakwestionowany — tylko jego konkretna konstrukcja. Argument „banki działały w zaufaniu” ma zatem zastosowanie ograniczone — bo banki mogłyby tak naliczać koszty inaczej, gdyby chciały. Wybierały model najkorzystniejszy dla siebie.
Kontekst finansowy. Prognoza 35 mld zł netto i niższy wynik bez SKD
Najmniej zauważony, ale operacyjnie ważny element wywiadu — prognoza Białka dotycząca wyniku sektora w 2026 r.: ok. 35 mld zł netto, czyli o 29 proc. mniej rok do roku. Wynik niższy nie wynika z SKD. Wynika z:
| • Wyższego CIT dla banków — nowa stawka wprowadzona w 2025 r. działa pełnym rokiem w 2026 r. |
| • Spadku stóp procentowych — cięcia RPP zmniejszają marżę odsetkową. |
| • Wzrostu kosztów działania — inflacja kosztów operacyjnych. |
| • Częściowej rekompensaty — spadek rezerw frankowych po C-471/24 (WIBOR) i C-744/24 częściowo offsetuje pozostałe negatywy. |
Z tego wynika konkretna obserwacja: sektor bankowy schłodził się w 2026 r. nie z powodu SKD, tylko z powodu makroekonomicznych zmian, na które ZBP nie ma wpływu. SKD jest dla sektora dodatkowym wyzwaniem — ale nie głównym powodem niższego wyniku. Ta perspektywa pomaga zrozumieć, dlaczego ZBP tak intensywnie lobbuje przeciwko SKD: w sytuacji, gdy inne źródła zysku już są pod presją, każde dodatkowe obciążenie boli mocniej.
Co to znaczy dla konsumenta. Pięć praktycznych obserwacji
| • 1. Deklaracja „nie będą robić uników” to nie obietnica SKD. Białek deklaruje rozpatrywanie reklamacji „zgodnie z treścią wyroku TSUE” — czyli zwrot odsetek od kredytowanych kosztów. Nic więcej. |
| • 2. 25 mln umów to twoja statystyczna pozycja. Jeśli twoja umowa kredytu konsumenckiego ma jakiekolwiek elementy, które mogą stanowić naruszenie obowiązków informacyjnych, masz prawo do reklamacji. Skala 25 mln nie jest argumentem za odmową — jest argumentem za uznaniem masowości potencjału. |
| • 3. Argument „w zaufaniu do państwa” nie ma zastosowania w twojej sprawie. To argument w debacie politycznej (z rządem, MS, MF). W twoim sporze z bankiem liczy się treść umowy i orzecznictwo — nie historyczne stanowisko UOKiK. |
| • 4. ZBP nie zmienia narracji. Powrót do „ryzyka systemowego” dzień po raporcie NBP pokazuje, że sektor nie wycofa się z lobbingu. Konsument musi liczyć na siebie i swojego pełnomocnika, nie na „dialog instytucjonalny”. |
| • 5. Okno czasowe do listopada 2026 r. (termin transpozycji CCD2) staje się coraz krótsze. Każda reklamacja złożona pod obecnym prawem ma większą szansę na pełną SKD niż reklamacja złożona po nowej ustawie. |
Szersza perspektywa. ZBP utrzymuje narrację, mimo że jeden filar już padł
Wywiad Białka dla WNP czytany w kontekście całego tygodnia czerwca 2026 r. pokazuje stabilność strategii komunikacyjnej ZBP, nawet w sytuacji, gdy jeden z jej kluczowych filarów — argument o „ryzyku systemowym” — został publicznie osłabiony przez NBP. ZBP nie zmienia narracji. Powtarza ją z nową intensywnością, dodając do niej liczbę (25 mln umów) i nowy argument („zaufanie do państwa”).
To jest taktyka powtarzania mimo presji — dobrze znana w komunikacji korporacyjnej. Liczy na to, że publika zapamięta narrację, a nie argumentację jej oponentów. W debacie publicznej powtarzane sformułowania — nawet kontestowane — budują kontekst, który wpływa na decyzje polityków, sędziów i konsumentów. ZBP buduje ten kontekst metodycznie.
Czy to zadziała? Trzy czynniki będą decydujące w drugiej połowie 2026 r.:
| • Wyrok TSUE w sprawie C-831/24 (jesień 2026 r., opinia rzecznika prokonsumencka z 11.06) — albo wzmocni linię konsumencką, albo (mniej prawdopodobnie) pozostawi pole do interpretacji. |
| • Projekt ustawy CCD2 (MS+MF, do listopada 2026 r.) — albo zachowa mocną SKD, albo wprowadzi miarkowanie, jakie postuluje sektor. |
| • Skala reklamacji i pozwów konsumentów w lipcu–wrześniu 2026 r. — jeśli wzrośnie powyżej obecnych 100 tys. reklamacji, presja na sektor stanie się trudna do zignorowania. |
Wywiad Tadeusza Białka dla WNP z 16 czerwca 2026 r. jest dla cyklu SKD ważnym sygnałem. Pokazuje, że sektor bankowy nie zamierza wycofać się z lobbingu, mimo że raport NBP z tego samego dnia osłabił jeden z jego kluczowych argumentów. ZBP wraca do narracji o „ryzyku systemowym”, dodaje nową miarę (25 mln umów) i nowy argument („zaufanie do państwa”). Deklaruje „proaktywność” — ale praktyka Pekao i Aliora pokazuje, że ta proaktywność oznacza minimum prawne, nie pełne rozliczenie. Z perspektywy konsumenta sytuacja jest jasna: narracja sektora się nie zmieniła — zmienić się musi wybór konsumenta. Każdy, kto otrzymał pismo o „częściowym zwrocie”, ma prawo do pełnej SKD, jeśli jego umowa zawiera naruszenia obowiązków informacyjnych z art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim. Aby z tego prawa skorzystać — trzeba podjąć kroki, nie tylko czytać deklaracje.
