Millennium i Alior ujawniły skalę sporów. Kredyty gotówkowe drugim frontem

Przez ostatnią dekadę największym prawnym problemem polskich banków były kredyty frankowe. Sądy masowo unieważniały umowy indeksowane do franka szwajcarskiego, a banki odkładały na ten cel miliardy złotych. Teraz w raportach finansowych coraz większe miejsce zajmuje drugi front: spory o kredyty gotówkowe. Klienci i firmy, które odkupują od nich roszczenia, pozywają banki, zarzucając im błędy w umowach. Chodzi zwłaszcza o naliczanie odsetek od prowizji doliczonej do kredytu. Najdalej idącym skutkiem takiego błędu może być sankcja kredytu darmowego (SKD), czyli zwrot do banku samego kapitału, bez odsetek i opłat. We wtorek rano wyniki za III kwartał 2026 r. opublikowały Bank Millennium i Alior Bank. Oba raporty pokazują to samo zjawisko z dwóch stron.

W Millennium spraw frankowych szybko ubywa, a sporów o kredyty konsumenckie od początku roku przybyło o ponad połowę. Koszty tych drugich sięgnęły w III kwartale 58 proc. kosztów frankowych. W Aliorze, który ma niewielki portfel frankowy, spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego jest około 14 razy tyle co sporów o kredyty walutowe. Jednocześnie i frankowych pozwów przybywa, a bank przyznaje w raporcie, że roszczenia kredytobiorców CHF są uznawane za zasadne.

Co pokazały raporty Millennium i Aliora za III kwartał 2026 r.?

Źródło: skonsolidowane raporty Grupy Banku Millennium i Grupy Alior Banku za III kwartał 2026 r. oraz prezentacja wynikowa Alior Banku. Liczba sporów walutowych Millennium pomija portfel dawnego Euro Banku; liczby Aliora dotyczą kredytów walutowych, nie wyłącznie CHF. Wiersz rezerw zestawia utworzenie rezerwy Millennium ze stanem rezerwy Aliora, więc nie jest porównaniem jednakowych miar. Millennium podaje sprawy konsumenckie jako spory „na tle stosowania ustawy o kredycie konsumenckim”, Alior jako postępowania „dotyczące sankcji kredytu darmowego”. Kategorie nie są więc w pełni porównywalne.

Ile spraw frankowych ma jeszcze Millennium?

Millennium to bank z jednym z największych portfeli frankowych w Polsce, więc jego dane najlepiej pokazują, jak zmniejsza się liczba aktywnych sporów. Na koniec września bank raportował 10 433 umowy objęte indywidualnymi sporami walutowymi (bez dodatkowych 1789 umów dawnego Euro Banku), o ponad 2,1 tys. mniej niż kwartał wcześniej i o 37 proc. mniej niż na koniec 2025 r. W III kwartale wpłynęły 642 nowe pozwy, najmniej od początku 2024 r. W najgorszym kwartale 2024 r. bank dostał ich ponad 1,6 tys.

Zmienia się przy tym to, kto pozywa. Według raportu ponad 70 proc. nowych pozwów składają kredytobiorcy, którzy już całkowicie spłacili kredyt albo przewalutowali go na złote. Wśród wszystkich aktywnych spraw takich osób jest około 30 proc. Bank liczy się z tym, że to nie koniec. W metodologii rezerw zakłada, że około 5 tys. spłaconych kredytów, których właściciele nie zawarli wcześniej ugody, może jeszcze trafić do sądu.

Bilans dotychczasowych sporów pozostaje dla banku druzgocący. Od 2015 r. do końca września 2026 r. ostatecznie rozstrzygnięto 26 840 spraw frankowych. Bank wygrał 104, 167 spraw umorzono, a 19 093 zakończyły się wyrokiem niekorzystnym, czyli unieważnieniem umowy albo przeliczeniem kredytu na złote. W 7 476 sprawach strony zawarły ugodę. Bank sam przyznaje, że ukształtowana linia orzecznicza jest „zasadniczo korzystna dla konsumentów”.

Dlatego Millennium stawia na ugody. W III kwartale zawarł ich 932, a 94 proc. z nich podpisano już w trakcie procesu, wobec 72 proc. rok wcześniej. Od 2020 r. bank zawarł blisko 32,5 tys. ugód. Ustawa frankowa, która obowiązuje od 7 sierpnia, według raportu „nie zmienia strategicznego podejścia Banku”. Millennium nie podaje szacunku, jak nowe przepisy wpłyną na jego wyniki.

Ile Millennium kosztują franki, a ile kredyty gotówkowe?

W rachunku wyników pozycja „ryzyko prawne walutowych kredytów hipotecznych” wyniosła w III kwartale 178 mln zł, a po dziewięciu miesiącach 583 mln zł, o 63 proc. mniej niż rok wcześniej. Pozycja ta obejmuje także rezerwy na portfel dawnego Euro Banku, za który ryzyko pokrywa gwarancja Société Générale. Łączny koszt portfela walutowych kredytów hipotecznych, wraz z ugodami i kosztami prawnymi, bez ryzyka prawnego portfela dawnego Euro Banku, bank wylicza na 168 mln zł w kwartale i 578 mln zł od początku roku. Zgromadzone rezerwy na portfel Millennium wynoszą 4,25 mld zł, czyli 175 proc. ubruttowionej wartości aktywnych walutowych kredytów hipotecznych. Wskaźnik ten nie dowodzi pokrycia wszystkich przyszłych roszczeń, w tym dotyczących kredytów już spłaconych.

Po drugiej stronie rośnie nowy koszt. Ryzyko prawne kredytów konsumpcyjnych obciążyło wynik kwotą 97 mln zł w III kwartale, wobec 64 mln zł w II kwartale. To 58 proc. kwartalnego kosztu sporów frankowych. Po doliczeniu 16 mln zł korekty odsetek, czyli odsetek od skredytowanych kosztów, których bank już nie pobierze, koszt rośnie do 113 mln zł, a więc dwóch trzecich kosztu frankowego.

Do 30 września bank otrzymał 3762 pozwy dotyczące kredytów konsumenckich. Wśród nich 3157 było jeszcze nierozstrzygniętych, a ich łączna wartość przedmiotu sporu wynosiła 87,6 mln zł. Na koniec 2025 r. bank wykazywał 1982 takie pozwy o wartości 48,7 mln zł. Powodowie zarzucają głównie błędnie podaną rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO), w której uwzględniono odsetki od kosztów pozaodsetkowych, i domagają się zwrotu odsetek oraz innych kosztów kredytu. Z 605 spraw zakończonych prawomocnie bank wygrał 502, a przegrał 103.

Warto rozróżnić dwie kwoty. Korekta odsetek, łącznie 51 mln zł w tym roku, oznacza, że bank przestał naliczać odsetki od skredytowanej prowizji i innych kosztów w pożyczkach gotówkowych i kredytach ratalnych. Dotyczy rat przyszłych. W przytoczonej nocie nie podano zasad ani kwot zwrotów wcześniej pobranych odsetek; nie przesądza to, czy takich zwrotów dokonywano. Z kolei 161,5 mln zł to rezerwa na spory i reklamacje, a więc zabezpieczenie na wypadek przegranych, a nie kwota wypłacona klientom.

Alior Bank: ile spraw o sankcję kredytu darmowego?

W Aliorze proporcje są odwrócone. Na koniec września przeciwko bankowi toczyło się 6140 postępowań dotyczących sankcji kredytu darmowego o łącznej wartości przedmiotu sporu 288 mln zł. Na koniec 2025 r. było ich 4371 o wartości 195,2 mln zł. Bank pisze, że sprawy wnoszą głównie klienci lub podmioty, które nabyły od nich wierzytelności, i że dotyczą one przede wszystkim umów pożyczek gotówkowych. Rezerwa na te spory wzrosła w dziewięć miesięcy ze 104,2 mln zł do 184,1 mln zł, czyli o 77 proc. Obejmuje zarówno toczące się sprawy, jak i zakładany przez bank napływ kolejnych.

Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. kosztował Alior więcej niż Millennium i bank ujął ten koszt inaczej. Zamiast rozkładać korektę na kwartały, w II kwartale jednorazowo przeszacował oczekiwane przepływy z portfela kredytów konsumenckich, wyłączając odsetki od kredytowanych kosztów. Obniżyło to wynik odsetkowy o 153,2 mln zł, a zysk netto o 96,5 mln zł. W III kwartale bank utworzył dodatkowo 78,6 mln zł rezerw na sprawy sporne. Ta kwota obejmuje wszystkie spory, nie tylko konsumenckie.

Alior przedstawia przy tym własną interpretację orzecznictwa. Według banku TSUE uznał oprocentowanie kredytowanych kosztów za niedopuszczalne, ale nie orzekł, że takie naruszenie automatycznie prowadzi do sankcji kredytu darmowego. Ocena skutków należy do sądów krajowych, a przed TSUE toczą się kolejne postępowania w tej sprawie.

Dlaczego Aliorowi przybywa spraw frankowych?

Alior ma niewielki portfel kredytów walutowych, ale liczba sporów o te kredyty rośnie. Na koniec września bank miał 435 takich spraw o łącznej wartości 320 mln zł, wobec 278 spraw o wartości 232 mln zł na koniec 2025 r. To wzrost o 56 proc. w dziewięć miesięcy. Koszt ryzyka prawnego kredytów walutowych wyniósł w III kwartale 54,1 mln zł, o 31 proc. więcej niż rok wcześniej. Skumulowane koszty tego ryzyka, czyli korekty wartości kredytów i rezerwy, sięgnęły 389 mln zł wobec 295 mln zł na koniec 2025 r.

„roszczenia te, w szczególnie w odniesieniu do waluty CHF uznaje się za zasadne”
Alior Bank, raport za III kwartał 2026 r., nota o postępowaniach dotyczących kredytów indeksowanych walutami obcymi (pisownia oryginalna)

Bank powołuje się na utrwalone orzecznictwo TSUE i sądów powszechnych. W tej samej nocie przypomina jednak, że według jego oceny wyroki TSUE z kwietnia 2026 r. potwierdziły brak przedawnienia roszczeń banków o zwrot kapitału, gdy sąd uzna umowę za nieważną. Banki mają więc według Aliora prawo dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału w kontrpozwach. Raport nie podaje, czy Alior już takie pozwy składa ani ile ich planuje. Nie wyjaśnia też, kto stoi za nowymi pozwami frankowymi. W przeciwieństwie do Millennium Alior nie podaje, jaką część powodów stanowią osoby, które kredyt już spłaciły.

WIBOR i UOKiK: co jeszcze jest w raportach?

Millennium pokazuje także stan sporów o kredyty złotowe ze zmiennym oprocentowaniem. Do końca września bank odnotował 374 pozwy kredytobiorców kwestionujących wskaźnik WIBOR. Zapadło 13 prawomocnych orzeczeń, wszystkie korzystne dla banku. Kredytobiorcy zarzucają głównie, że WIBOR jest niezrozumiały i niemożliwy do zweryfikowania oraz że przed zawarciem umowy dostali zbyt mało informacji o ryzyku zmiennej stopy. Skala tych sporów jest na razie nieporównywalnie mniejsza niż frankowych czy konsumenckich.

Alior ujawnił z kolei 16,7 mln zł rezerwy w związku z postępowaniem Prezesa UOKiK, który zakwestionował 11 tzw. klauzul modyfikacyjnych z wzorców umów banku. Na ich podstawie bank jednostronnie zmieniał umowy zawarte z konsumentami. Urząd uznał ich brzmienie m.in. za nieprecyzyjne i niepozwalające klientom sprawdzić, czy zaszły przesłanki zmiany. Postępowanie trwa od 2019 r., a UOKiK przedłużył termin jego zakończenia do 31 października 2026 r. Bank zastrzega, że poza ewentualną karą nie potrafi wiarygodnie oszacować innych skutków.

Co te dane oznaczają dla kredytobiorców?

Raporty obu banków pokazują, że spłacenie kredytu nie kończy sporu. W Millennium większość nowych pozwów frankowych składają osoby, które nie mają już kredytu we frankach, a bank zakłada w swoich rezerwach kolejne tysiące takich spraw. Kredytobiorcy, którzy spłacili albo przewalutowali kredyt, nadal więc pozywają banki i wygrywają, bo linia orzecznicza w sprawach frankowych jest ustalona.

W kredytach konsumenckich sytuacja jest mniej jednoznaczna. Raporty opisują wyłączenie odsetek od kredytowanych kosztów z przyszłych przepływów. Nie podają jednak zasad ani kwot zwrotów wcześniej pobranych odsetek. Brak takiego ujawnienia nie dowodzi, że banki nie dokonały zwrotów. To, czy w danej umowie można skorzystać z sankcji kredytu darmowego, sądy nadal oceniają indywidualnie, a Millennium wciąż wygrywa większość takich spraw. Kto spłacił kredyt konsumencki, powinien też pamiętać o terminie. Art. 45 ust. 5 ustawy przewiduje wygaśnięcie uprawnienia po roku od wykonania umowy. Ustalenie początku tego terminu bywa sporne i wymaga oceny konkretnej umowy oraz rozliczeń.

W ocenie redakcji chf24.pl wtorkowe raporty dobrze pokazują przesunięcie ciężaru w sporach z bankami. W Millennium maleje liczba aktywnych sporów walutowych, a wiele spraw kończy się ugodą. Nie oznacza to końca ryzyka: bank nadal zakłada kolejne pozwy, również dotyczące spłaconych kredytów. W tym samym czasie liczba sporów o kredyty gotówkowe i rezerwy na nie wzrosły od końca 2025 r., a w Millennium kwartalny koszt tych sporów zbliża się do frankowego. To, czy powtórzy się historia z frankami, zależy od kolejnych wyroków TSUE i od tego, jak sądy krajowe przełożą kwietniowe orzeczenie na konkretne umowy.