Wyrok WIBOR przeciwko Pekao SA: sąd w Jeleniej Górze wykreśla klauzule WIBOR z kredytu z 2016 r. Uzasadnienie wpisuje się w linię TSUE

Banki twierdziły, że wyrok TSUE z 12 lutego 2026 roku zamknął drogę do sądowego podważania klauzul WIBOR. Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze, opublikowane w marcu 2026 roku, pokazuje, że jest dokładnie odwrotnie — a sąd w Jeleniej Górze dał temu wyraz jeszcze zanim TSUE w ogóle zabrał głos.

Umowa kredytu mieszkaniowego podpisana z Bankiem Polska Kasa Opieki S.A. w lipcu 2016 roku. Oprocentowanie oparte na mechanizmie „sumy stopy bazowej kredytu mieszkaniowego”. Klient przez lata spłacał raty, nie wiedząc, że fundamenty, na których bank zbudował koszt jego kredytu, mogą być prawnie wadliwe. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze postanowił to zmienić.

Wyrok z 20 listopada 2025 roku — sygn. akt I C 383/24 — jest dziś o tyle bardziej wymowny, że jego uzasadnienie trafiło do domeny publicznej już po przełomowym orzeczeniu TSUE w sprawie C-471/24. I choć sędzia Bożena Roman rozstrzygnęła spór przed wyrokiem Trybunału, jej argumentacja pokrywa się z tym, co TSUE uznał za centralną oś oceny klauzul zmiennego oprocentowania: zakres obowiązków informacyjnych banku oraz rozkład ryzyka między stronami umowy.

Co sąd usunął z umowy i ile zasądził?

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze orzekł, że postanowienia złotowego mieszkaniowego kredytu budowlano-hipotecznego (system gospodarczy) zawartego 22 lipca 2016 roku z Bankiem Polska Kasa Opieki S.A. w zakresie dotyczącym „sumy stopy bazowej kredytu mieszkaniowego” — zarówno w §9 ust. 1 zdanie pierwsze, jak i zdanie drugie, a także we wszystkich ustępach §9, które odnoszą się do tej samej konstrukcji (ust. 2, 3, 4, 7 i 10 pkt 1) — stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powodów od chwili zawarcia umowy.

To nie jest wyrok połowiczny. Sąd usunął z umowy cały mechanizm kształtowania zmiennej stopy procentowej opartej na wewnętrznym wskaźniku banku. W praktyce oznacza to, że kredyt przez cały dotychczasowy okres obowiązywania umowy był de facto oprocentowany niezgodnie z tym, co bank miał prawo stosować.

Dlaczego uzasadnienie tego wyroku jest wyjątkowe?

Uzasadnienia wyroków nie trafiają na pierwsze strony gazet. Tym razem jednak stało się to wydarzenie komentowane przez prawników — i trudno się temu dziwić. Sędzia Roman skupiła uwagę na dwóch zagadnieniach, które są dziś w centrum każdego sporu WIBOR-owego: zakresie informacyjnym, jaki bank powinien był zapewnić konsumentowi przy zawieraniu umowy, oraz rozkładzie ryzyka między instytucją finansową a kredytobiorcą.

To nie jest przypadkowa zbieżność z wyrokiem TSUE. Trybunał w sprawie C-471/24 precyzyjnie wyłożył, że ocena uczciwości klauzuli zmiennej stopy procentowej nie kończy się na pytaniu, czy wskaźnik referencyjny jest „legalny”. Istota kontroli leży gdzie indziej — w tym, czy bank rzetelnie i zrozumiale poinformował kredytobiorcę o skutkach ekonomicznych zmiany oprocentowania, o historycznej zmienności wskaźnika, o możliwych scenariuszach wzrostu raty i — co równie ważne — czy bank sam chronił się przed ryzykiem stopy procentowej, podczas gdy cały ciężar tego ryzyka przerzucił na klienta.

Jeleniogórski sąd doszedł do tych samych wniosków, rozpatrując umowę z 2016 roku. Warto podkreślić: TSUE orzekał w sprawie umowy objętej reżimem rozporządzenia BMR (obowiązującego od 2018 roku). Umowa Pekao z 2016 roku leży poza tym reżimem. A sąd uznał ją za wadliwą.

Rok 2016 — czyli strefa podwyższonego ryzyka dla banków

W lipcu 2016 roku na polskim rynku kredytów hipotecznych nie obowiązywało jeszcze rozporządzenie BMR, które od stycznia 2018 roku uregulowało sposób wyznaczania wskaźników referencyjnych w Unii Europejskiej. Nie było też wymogu stosowania arkusza ESIS — znormalizowanego formularza informacyjnego, którego obowiązek wprowadza dyrektywa 2014/17/UE wdrożona do polskiego prawa w 2017 roku.

Innymi słowy: banki zawierały umowy w prawnej szarej strefie, w której standardy informacyjne były — w najlepszym razie — niedomówione, a w najgorszym — celowo niejasne. Klienci podpisywali umowy na 25–30 lat, nie mając pojęcia, jak działa WIBOR, kto go ustala, że bank uczestniczy w fixingu, ani co się stanie z ich ratą, gdy stopy procentowe wzrosną o trzy punkty procentowe.

Wyrok w Jeleniej Górze to jeden z pierwszych sygnałów, że właśnie ta luka — brak przejrzystości informacyjnej w umowach sprzed epoki BMR i ESIS — staje się poważnym problemem sektora bankowego.

TSUE C-471/24: co naprawdę orzekł Trybunał?

Banki przyjęły wyrok z 12 lutego 2026 roku z entuzjazmem. Twierdziły, że Trybunał „bronił WIBORu”. To prawda — ale tylko w połowie i tylko w odniesieniu do konkretnej kwestii. TSUE stwierdził, że sam wskaźnik WIBOR w umowach objętych rozporządzeniem BMR nie powinien być przedmiotem kontroli krajowych sądów pod kątem swojej metodologii. Tyle.

To, czego bankowcy w mediach nie mówią głośno, to fakt, że Trybunał jednocześnie utrzymał w mocy pełną kompetencję sądów krajowych do badania obowiązków informacyjnych. Punkt 104 uzasadnienia wyroku C-471/24 jest pod tym względem jednoznaczny: okoliczność, że bank formalnie spełnił obowiązki informacyjne wynikające z dyrektywy, nie wystarczy, jeśli przekazane informacje dawały kredytobiorcy zniekształcony obraz wskaźnika. Ocena tej kwestii należy — w całości — do sądu krajowego.

Co więcej, TSUE jasno wskazał, że gdy umowa nie przewiduje górnego limitu oprocentowania, bank ma obowiązek przedstawić kredytobiorcy symulację opartą na najbardziej niekorzystnych danych historycznych z ostatnich 20 lat. Większość polskich umów hipotecznych z lat 2015–2020 takiej symulacji nie zawierała. Co to oznacza w praktyce — właśnie pokazuje wyrok z Jeleniej Góry.

Co dalej? Konsekwencje dla rynku i kredytobiorców

Dla kredytobiorców z umowami sprzed 2018 roku

Wyrok I C 383/24 to potwierdzenie tezy, którą prawnicy reprezentujący kredytobiorców głosili od miesięcy: umowy sprzed wejścia w życie rozporządzenia BMR i dyrektywy 2014/17/UE są narażone na zakwestionowanie nie z powodu samego wskaźnika WIBOR, lecz z powodu rażącego zaniedbania obowiązków informacyjnych. Jeżeli bank nie wyjaśnił, kim jest GPW Benchmark SA, jak przebiega fixing, jakie ryzyko ponosi kredytobiorca przez 25 lat zmiennej stopy — argumentacja w sądzie jest dziś solidna.

Dla sektora bankowego i rezerw

Pekao SA w raporcie rocznym za 2024 rok ujawniło dane dotyczące rezerw na ryzyko prawne związane z kredytami opartymi o zmienną stopę. Każdy kolejny wyrok — taki jak ten z Jeleniej Góry — wzmacnia argumentację tysięcy innych powodów, komplikuje szacunki aktuarialne i zmusza banki do podnoszenia poziomów rezerw. Nie jest to efekt natychmiastowy, ale jego kumulacja jest nieuchronna.

Dla linii orzeczniczej

Jelenia Góra, Szczecin (wyrok I C 4293/23 z 16 lutego 2026 r.), a wcześniej wyroki z Warszawy i Wrocławia — mapa sądów sceptycznych wobec praktyk informacyjnych banków stopniowo się rozrasta. Każde nowe uzasadnienie, które dotyka kwestii zakresu informacyjnego i rozkładu ryzyka, wzmacnia linię orzeczniczą, na którą kolejni sędziowie mogą się powoływać. Prawo w Polsce kształtuje się precedensami — nie formalnie, ale faktycznie.

Oczekujące sprawy przed TSUE: co jeszcze nadchodzi?

Wyrok C-471/24 nie zamknął debaty — otworzył kolejny jej rozdział. Przed Trybunałem toczą się sprawy, które mogą dostarczyć kolejnych argumentów kredytobiorcom złotowym. Sprawa C-586/25 i połączona z nią C-630/25 dotyczą ram proceduralnych i przejrzystości mechanizmu WIBOR-owego — ze szczególnym uwzględnieniem umów starszych niż te podlegające BMR. Z kolei sprawa C-607/25 podejmuje temat braku klauzuli górnego limitu oprocentowania, czyli słynnego „sufitu” stopy procentowej.

Polska jest jednym z niewielu krajów w Unii, gdzie masowo zawierano długoterminowe kredyty hipoteczne bez jakiegokolwiek ograniczenia wzrostu raty. Kiedy TSUE wypowie się w tych sprawach — a stanie się to prawdopodobnie w 2026 lub 2027 roku — rynek kredytów złotowych może przeżyć wstrząs porównywalny z tym, który dotknął portfel frankowy.

Podsumowanie: kropla drąży skałę

Sprawa I C 383/24 z Jeleniej Góry to nie jest spektakularny, przełomowy wyrok, który natychmiast zmienia reguły gry. To coś ważniejszego — wyrok, którego uzasadnienie idealnie wpasowuje się w mapę argumentacyjną wyznaczoną przez TSUE, zanim TSUE w ogóle wydał wyrok. To sygnał, że polskie sądy samodzielnie — bez oczekiwania na unijne wskazówki — zaczynają stosować standardy ochrony konsumenckiej tam, gdzie przez lata panowała bezkarność.

Pekao SA zawarło tę umowę w lipcu 2016 roku. Klient nie wiedział, co podpisuje w zakresie ryzyka zmiennej stopy. Sąd w Jeleniej Górze uznał, że to nie jest jego problem — i miał rację.

Pytanie, które powinno spędzać sen z powiek zarządom banków, brzmi następująco: ile tysięcy podobnych umów zostało zawartych w latach 2014–2018? I ile z nich trafi teraz do sądu?

Artykuł ma charakter informacyjno-analityczny i nie stanowi porady prawnej. Jeżeli posiadasz kredyt złotowy oparty na WIBOR i chcesz ocenić swoje szanse w sporze z bankiem, skonsultuj się z radcą prawnym lub adwokatem specjalizującym się w sprawach bankowych.