| Liczba spraw o sankcję kredytu darmowego w bankach notowanych na warszawskiej giełdzie przekroczyła w pierwszym kwartale 2026 r. próg 23,5 tysiąca – wzrost o 51 procent rok do roku. Wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. nie wprowadził automatyzmu i nie unieważnił żadnej polskiej umowy z mocy prawa, ale wyraźnie zmienił warunki, w jakich polskie sądy oceniają konstrukcję tzw. piętrowych odsetek. Co to praktycznie oznacza dla kredytobiorcy, banku i rynku – sprawdzamy w analizie chf24.pl. |
Wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r.: co realnie się zmieniło
Datą, do której będą się dziś odnosić zarówno banki, jak i kancelarie konsumenckie, jest 23 kwietnia 2026 r. Tego dnia Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie C-744/24 (P.W. przeciwko Bankowi Pekao S.A.). Rozstrzygnął w nim pytanie prejudycjalne dotyczące dopuszczalności pobierania odsetek kapitałowych od pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego – tzw. piętrowych odsetek.
Odpowiedź Trybunału była jednoznaczna w warstwie prawnej: konstrukcja, w której bank kapitalizuje prowizję lub składkę ubezpieczeniową i nalicza od powiększonej kwoty odsetki kapitałowe, jest niezgodna z unijną dyrektywą 2008/48/WE o kredycie konsumenckim.
| Mechanizm piętrowych odsetek – jak to działało w praktyce Konsument zaciąga kredyt gotówkowy na 30 000 zł. Bank dolicza do tej kwoty prowizję 3 000 zł i składkę ubezpieczeniową 2 000 zł, kapitalizując oba koszty do kapitału. Łączna kwota „kapitału”, od której bank przez kolejne lata nalicza odsetki kapitałowe, wynosi 35 000 zł – choć faktycznie do dyspozycji konsumenta trafiło tylko 30 000 zł. Konsument płaci więc odsetki nie tylko od pożyczonych pieniędzy, ale również od kosztów obsługi własnego kredytu. Wyrok TSUE C-744/24 uznał tę praktykę za sprzeczną z dyrektywą o kredycie konsumenckim. |
Co wyrok TSUE C-744/24 zmienia – w trzech punktach
| 1 | Praktyka pobierania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu została zakwestionowana na poziomie europejskim. Polskie sądy nie muszą już samodzielnie odpowiadać na pytanie o jej zgodność z dyrektywą. |
| 2 | Kredytobiorca w postępowaniu o sankcję kredytu darmowego może powołać się bezpośrednio na rozstrzygnięcie TSUE jako wsparcie argumentacji prawnej. Wcześniej argumentacja wymagała szerszego uzasadnienia w doktrynie i orzecznictwie krajowym. |
| 3 | Wewnątrz sektora bankowego zmienia się model szacowania ryzyka prawnego umów konsumenckich z piętrowymi odsetkami. Banki muszą przebudować podejście do rezerw oraz polityki ugodowej. |
Czego wyrok TSUE C-744/24 nie zmienia – też w trzech punktach
| A | Wyrok nie wprowadza automatyzmu w stosowaniu sankcji kredytu darmowego. Polski sąd nadal ocenia indywidualnie każdą umowę pod kątem konkretnej konstrukcji i naruszenia obowiązków informacyjnych. |
| B | Wyrok nie unieważnia z mocy prawa żadnej istniejącej umowy kredytu konsumenckiego. Konsument, który chce skorzystać z SKD, musi nadal złożyć bankowi pisemne oświadczenie i co do zasady dochodzić roszczeń w postępowaniu sądowym. |
| C | Wyrok nie obejmuje kredytów hipotecznych. Sankcja z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim dotyczy wyłącznie kredytów objętych zakresem tej ustawy – gotówkowych, konsolidacyjnych, ratalnych, samochodowych. |
5 znaków, że Twoja umowa może kwalifikować się do sankcji kredytu darmowego
Każda sprawa o SKD wymaga indywidualnej oceny pełnej treści umowy, ale są elementy, które w świetle wyroku TSUE C-744/24 szczególnie często stają się punktem zaczepienia argumentacji konsumenckiej. To nie jest lista wyczerpująca i nie zastępuje analizy prawnej. To podpowiedź, na co warto zwrócić uwagę, sięgając dziś po starą umowę kredytu konsumenckiego.
| 1 | Łączna kwota kredytu w umowie różni się od kwoty wypłaconej na konto. Jeśli w umowie figuruje np. 35 000 zł, a na rachunek wpłynęło 30 000 zł – pozostałe 5 000 zł najczęściej stanowi prowizję lub składkę doliczone do kapitału. |
| 2 | W umowie pojawia się sformułowanie o „kredytowaniu prowizji” lub „doliczeniu kosztów do kapitału”. To bezpośredni sygnał konstrukcji, którą zakwestionował TSUE w sprawie C-744/24. |
| 3 | Składka ubezpieczeniowa została zapłacona z kredytu, a nie odrębnie. Jeśli ubezpieczenie zostało skredytowane (a nie opłacone z osobnego rachunku), istnieje duże prawdopodobieństwo, że bank naliczał od niego odsetki kapitałowe. |
| 4 | RRSO w umowie wydaje się zaskakująco wysokie w stosunku do nominalnego oprocentowania. Duża rozbieżność może oznaczać, że bank skapitalizował koszty pozaodsetkowe, co zaburza realny koszt kredytu. |
| 5 | Harmonogram spłat naliczał odsetki od kwoty wyższej niż wypłacona. Najprostszy test – w pierwszej racie odsetkowej kwota odsetek odpowiada oprocentowaniu liczonemu od kapitału powiększonego o prowizję, a nie od kwoty rzeczywiście wypłaconej. |
Przed wyrokiem TSUE C-744/24 i po. Co to oznacza dla kredytobiorcy
Najprościej różnicę pokazuje porównanie sytuacji procesowej kredytobiorcy sprzed wyroku i po nim. Tabela poniżej zestawia kluczowe parametry – nie jest poradą prawną, jest praktyczną mapą zmiany.
| Aspekt sporu | Przed 23 kwietnia 2026 r. | Po 23 kwietnia 2026 r. |
| Status piętrowych odsetek | Sporne; część sądów akceptowała | Zakwestionowane przez TSUE jako niezgodne z dyrektywą 2008/48/WE |
| Argument procesowy konsumenta | Wymagał szerszej argumentacji w doktrynie | Bezpośrednie powołanie się na C-744/24 |
| Pozycja procesowa banku | Mocna, oparta o brak orzecznictwa europejskiego | Wymaga rozszerzonej obrony pod konkretną umowę |
| Automatyzm SKD | Nie istniał | Nadal nie istnieje – sąd ocenia indywidualnie |
| Strategia ugodowa banków | Wstrzemięźliwa; dominacja drogi procesowej | Możliwe stopniowe otwarcie na ugody (analogicznie do CHF) |
❖ Tabela ma charakter opinii analitycznej redakcji chf24.pl. Ocena konkretnej umowy wymaga indywidualnej analizy prawnej.
Mapa polskiego rynku SKD: 23 502 sprawy w bankach giełdowych
Wyrok TSUE C-744/24 trafia w sektor, który jest już bardzo zaawansowany w sporze o sankcję kredytu darmowego. Według zestawienia Bankier.pl, opartego na raportach okresowych dziesięciu banków giełdowych, na koniec marca 2026 r. te instytucje były stroną 23 502 spraw SKD. To wzrost o 51 procent w stosunku do analogicznego okresu rok wcześniej i o 12 procent względem czwartego kwartału 2025 r.
Dynamika spraw SKD w bankach giełdowych w pięciu kwartałach
| Liczba spraw SKD w bankach giełdowych – sumy kwartalne | ||||
| I kw. 2025 | 15 484 | |||
| II kw. 2025 | 16 958 | |||
| III kw. 2025 | 19 085 | |||
| IV kw. 2025 | 20 909 | |||
| I kw. 2026 | 23 502 | |||
| Źródło: opracowanie własne chf24.pl na podstawie zestawienia Bankier.pl bazującego na raportach okresowych banków. Skala słupków proporcjonalna do wartości bezwzględnej (max = 23 502). | ||||
Rozkład spraw według banków – stan na 31 marca 2026 r.
| Bank | I kw. 2025 | I kw. 2026 | r/r |
| PKO Bank Polski | 5 029 | 7 263 | +44% |
| Alior Bank | 2 990 | 4 690 | +57% |
| Erste Bank Polska | 2 921 | 3 809 | +30% |
| Bank Millennium | 1 662 | 2 667 | +60% |
| BNP Paribas Bank | 935 | 1 755 | +87% |
| Bank Pekao | 782 | 1 575 | +101% |
| mBank | 777 | 1 219 | +57% |
| Citi Handlowy | 225 | 358 | +59% |
| ING Bank Śląski | 116 | 108 | −7% |
| Bank Ochrony Środowiska | 47 | 58 | +23% |
| SUMA | 15 484 | 23 502 | +51% |
| Źródło: zestawienie Bankier.pl, M. Kisiel (publikacja 18 maja 2026 r.), na podstawie raportów okresowych banków za I kw. 2026 r. Dynamika r/r – obliczenia własne chf24.pl. | |||
❖ Łączna wartość przedmiotu sporu w sprawach SKD szacowana jest przez Bankier.pl na ok. 665 mln zł. Szacunek nie obejmuje Banku Millennium i ING Banku Śląskiego, które nie ujawniają tego wskaźnika w raportach okresowych.
Dwie prędkości rynku SKD: dlaczego klienci Banku Pekao i BNP Paribas powinni czytać uważnie
Pod powierzchnią ogólnej dynamiki +51 proc. kryją się dwie zupełnie różne historie. Polski rynek sankcji kredytu darmowego dzieli się dziś na rynek dojrzały (PKO BP +44 proc., Erste +30 proc., Alior +57 proc.) i rynek wschodzący (Bank Pekao +101 proc., BNP Paribas +87 proc.). Co to oznacza praktycznie dla kredytobiorców drugiej grupy banków?
Po pierwsze – szczyt fali pozwów dopiero przed nimi. Dane I kw. 2026 r. odzwierciedlają sprawy inicjowane głównie w 2024 i 2025 r. Pozwy składane w 2026 r., szczególnie po wyroku TSUE C-744/24, dopiero przekładają się na statystyki banków.
Po drugie – portfel kredytów konsumenckich w tych bankach jest dziś bardziej narażony na efekt domina po wyroku z 23 kwietnia. Konstrukcje umów stosowane przez Bank Pekao (właśnie ten bank był pozwanym w sprawie C-744/24) oraz BNP Paribas są dziś przedmiotem szczególnej uwagi rynku prawniczego.
80 tysięcy reklamacji w sektorze: ukryta rezerwa fali pozwów SKD
Liczba 23 502 spraw sądowych pokazuje wyłącznie tę część sporu, która już opuściła etap reklamacji bankowej i trafiła na wokandę. Pod nią znajduje się znacznie większy zasób reklamacji konsumenckich nieprzekształconych jeszcze w pozwy.
Według publicznie dostępnych danych Związku Banków Polskich na koniec III kwartału 2025 r. w sektorze złożono blisko 80 tysięcy reklamacji związanych z sankcją kredytu darmowego. To liczba, która nie uwzględnia nowych zgłoszeń od osób, które o możliwości skorzystania z SKD dowiedziały się dopiero po wyroku TSUE z 23 kwietnia 2026 r.
Jeśli przyjąć ostrożne założenie, że tylko połowa zalegających reklamacji przekształci się w pozew sądowy w ciągu kolejnych ośmiu kwartałów – liczba spraw SKD w polskich sądach może w 2027 r. ulec realnemu podwojeniu. Jest to scenariusz, na który polski system wymiaru sprawiedliwości musi się przygotować organizacyjnie.
Co banki ujawniają o rozstrzygnięciach – i dlaczego te dane będą się zmieniać
Praktyka raportowania rozstrzygnięć w sprawach SKD pozostaje silnie zróżnicowana. Część banków publikuje precyzyjne dane o prawomocnych wyrokach, inne ograniczają się do ogólnego stwierdzenia o korzystności orzecznictwa. Poniższe zestawienie pokazuje to, co publicznie ujawniono w raportach za I kw. 2026 r.
| Prawomocne rozstrzygnięcia spraw SKD – raporty banków za I kw. 2026 r. | |
| Bank | Stan prawomocnych rozstrzygnięć |
| mBank | 190 spraw zakończonych prawomocnie: 161 korzystnych dla banku, 11 niekorzystnych, 18 zakończonych z innych przyczyn (m.in. cofnięcie powództwa) |
| Bank Millennium | 437 prawomocnych spraw: 388 wygranych przez bank, 49 przegranych |
| Bank Pekao | 164 sprawy: 143 korzystne dla banku, 21 niekorzystnych |
| ING Bank Śląski | 43 zakończone sprawy – tylko w jednej uznano oświadczenie o SKD |
| BNP Paribas Bank | 1 169 spraw w I instancji, 231 w II instancji, 355 prawomocnie zakończonych (bez podania proporcji wygranych) |
Te statystyki mówią coś istotnego o historii sporu, ale niekoniecznie o jego przyszłości. Cztery powody, dla których obraz może wyglądać inaczej w raportach za 2027 r.:
- Większość dotychczas rozstrzygniętych prawomocnie spraw została zainicjowana w okresie, gdy linia orzecznicza dopiero się formowała.
- Część konsumentów prowadziła sprawy bez profesjonalnego pełnomocnika, co osłabiało argumentację.
- Po wyroku TSUE C-744/24 sądy zyskały bezpośrednie odniesienie do prawa unijnego, którego wcześniej nie było.
- Specjalizacja kancelarii konsumenckich w tym obszarze stała się znacznie głębsza w ciągu ostatniego roku.
Kalendarz prejudycjalny: TSUE C-831/24 i kolejne pytania
Wyrok C-744/24 nie zamyka serii rozstrzygnięć Trybunału w sprawach polskich kredytów konsumenckich – ją otwiera. Kolejne istotne daty:
- 11 czerwca 2026 r. – opinia Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie C-831/24 (pytanie Sądu Rejonowego w Białymstoku o obowiązek zbadania z urzędu naruszeń niewymienionych przez konsumenta w oświadczeniu). Jeśli odpowiedź będzie pozytywna – rozszerza to ścieżkę dochodzenia SKD także dla osób bez profesjonalnego wsparcia prawnego.
- Maj 2026 r. (data zarejestrowania pytania) – pytanie Sądu Rejonowego w Grudziądzu dotyczące tego, czy do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarczy przekazanie konsumentowi informacji w sposób niepełny lub błędny, czy konieczne jest dopiero całkowite pominięcie wymaganych elementów. Odpowiedź pozytywna rozszerzyłaby katalog umów objętych SKD.
W najbliższych kwartałach do Luksemburga będą trafiały kolejne pytania – im więcej spraw przewija się przez polskie sądy, tym częstsze są wątpliwości interpretacyjne, których konsekwencje rozstrzygane są na poziomie europejskim.
Wnioski: nowa dynamika, nie automatyczna rewolucja
Sankcja kredytu darmowego stała się w polskim sektorze bankowym drugim po sporze frankowym istotnym obszarem ryzyka prawnego. Skala – ponad 23 tysiące spraw – oraz dynamika (+51 proc. r/r) pokazują, że temat nie jest już niszowy. Wyrok TSUE C-744/24 może znacząco zwiększyć liczbę nowych pozwów w nadchodzących kwartałach, choć nie likwiduje mechanizmu piętrowych odsetek automatycznie ani nie unieważnia istniejących umów z mocy prawa.
Z analitycznego punktu widzenia trzy obserwacje wydają się dziś najważniejsze:
- Sankcja kredytu darmowego nie jest nowym instrumentem. Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim obowiązuje od 2011 roku. Zmieniła się natomiast świadomość konsumencka oraz, w efekcie wyroku TSUE, podstawa argumentacji prawnej.
- Rynek SKD ma dwie prędkości. Banki z dojrzałymi portfelami sporów (PKO BP, Alior, Erste) stopniowo wchodzą w fazę „domykania” historycznego napływu pozwów; banki z najszybszą dynamiką (Pekao, BNP) są dopiero przed materializacją głównej fali.
- Wpływ 80 tys. reklamacji ZBP to potencjał, nie pewność. To, ile z nich faktycznie zostanie skierowane do sądu, zależy od reakcji banków, kosztu postępowań i strategii kancelarii.
Pozostaje pytanie, na które odpowiedź dadzą kolejne kwartały 2026 i 2027 roku: czy sektor bankowy przebuduje konstrukcje swoich produktów konsumenckich na tyle szybko, by uniknąć powtórki frankowego scenariusza – ze wszystkimi jego konsekwencjami dla rentowności, polityki rezerw i komunikacji z klientami.
