„Radca prawny powinien dokładnie zweryfikować załączniki przed wniesieniem sprawy do sądu” – takie zdanie znalazło się w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni, który oddalił pozew o sankcję kredytu darmowego. Do akt trafił tylko fragment umowy. To nie jedyny taki przypadek. W siedmiu wybranych orzeczeniach dokumenty, dowody i konstrukcja pozwu miały istotne znaczenie dla wyniku. W części spraw zabrakło podstaw do zbadania dalszych zarzutów; w innych sądy oceniały także samą umowę. Sędziowie piszą o tym bez ogródek.
Sankcja kredytu darmowego (SKD) pozwala konsumentowi oddać sam pożyczony kapitał, bez odsetek i prowizji, jeśli kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne wymienione w ustawie o kredycie konsumenckim. Żeby z niej skorzystać, trzeba złożyć oświadczenie w terminie, wskazać naruszenie i je udowodnić. Każdy z tych kroków może się nie udać z przyczyn, które nie mają nic wspólnego z treścią umowy.
Do sądu trafił fragment umowy. „Nie wiadomo, co znajdowało się po pkt 30”
Wyrok z 24 marca 2025 r. (I C 593/24) wydał sędzia Tadeusz Kotuk. Konsumentka pozwała spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową w związku z dwiema pożyczkami, z 2017 i 2018 r. Przy drugiej z nich sąd nie miał czego oceniać, bo dostał niepełny dokument. Odnotował to już przy ocenie dowodów:
„powódka przedłożyła jedynie fragment tekstu umowy z 2018 r., a błąd ten obciąża – z punktu widzenia rozkładu ciężaru dowodowego – profesjonalnie reprezentowaną powódkę (radca prawny powinien dokładnie zweryfikować załączniki przed wniesieniem sprawy do sądu).”
Sąd Rejonowy w Gdyni, wyrok z 24 marca 2025 r., I C 593/24
Skutek sąd opisał w kilku zdaniach, których nie trzeba komentować:
„Powódka nie udowodniła żadnych braków w umowie z 2018 r. (art. 6 k.c.), gdyż nawet nie przedstawiła całej jej treści. Bez całej treści umowy nie sposób twierdzić, że są w niej lub nie występują braki. W danym wypadku nie wiadomo, co znajdowało się po pkt 30 umowy z 2018 r.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, I C 593/24
Powództwo zostało oddalone, a w sentencji zasądzono od konsumentki na rzecz kasy 5 417 zł kosztów procesu. Uzasadnienie wymienia natomiast składniki o sumie 3 617 zł; odnotowujemy tę rozbieżność źródła i przytaczamy kwotę z sentencji. Trzeba uczciwie zaznaczyć, że brak dokumentu nie był jedyną przyczyną przegranej. Sąd uznał też oba oświadczenia o skorzystaniu z sankcji za spóźnione. Niekompletna umowa sprawiła jednak, że przy jednej z pożyczek zarzutów w ogóle nie dało się zbadać.
Oświadczenie „celowo tak sformułowane”, by pasowało do wszystkiego
To samo uzasadnienie zawiera drugą lekcję. Zanim konsument pozwie kredytodawcę, składa mu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji. W praktyce bywa to formularz wymieniający hurtowo wszystkie możliwe przepisy. Gdyński sąd ocenił taki dokument surowo. Jego zdaniem oświadczenie powinno opisywać konkretne wady umowy, a nie robić tego „blankietowo (hasłowo) lub za pomocą skopiowanego fragmentu treści ustawy”.
„Oświadczenie kredytobiorcy (k. 55, 59) jest wręcz celowo tak sformułowane, aby mogło obejmować pominięcie „któregokolwiek” z wymaganych ustawą elementów umowy kredytu konsumenckiego.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, I C 593/24
Sąd wytknął też, że pełnomocnik w toku procesu dopisywał do pierwotnego oświadczenia nowe znaczenia, „jawnie” po wydaniu przez Trybunał Sprawiedliwości UE dwóch wyroków w 2025 r. Uznał, że zgoda na taką praktykę oznaczałaby „całkowitą dowolność interpretacyjną oświadczenia konsumenta na przyszłość”.
Przy pożyczce z 2017 r. doszedł trzeci problem: zarzut błędnego RRSO, czyli rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, bez żadnego rachunku. Sąd nie powołał biegłego i napisał:
„Strona powodowa nie przedstawiła własnych, samodzielnych wyliczeń w tym zakresie – nie wykazała więc (art. 6 k.c.) błędu (choćby wstępnie) w wyliczeniu matematycznym (…) przy danych założeniach.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, I C 593/24
„Umowę można przeczytać w jeden dzień”. Najbardziej sporny fragment
Gdyńskie uzasadnienie zawiera też passus, który trzeba przytoczyć, a zaraz potem opatrzyć zastrzeżeniem. Sąd uznał, że roczny termin na złożenie oświadczenia biegnie od wypłaty kredytu, a nie od jego spłaty, i uzasadnił to tak:
„Przeciętną umowę kredytową bez trudu można przeczytać w jeden dzień, ustawę o kredycie konsumenckim, w kolejny dzień lub – w pesymistycznym wariancie – kilka dni, ale już z pewnością nie kwartał lub półrocze. Konsument nie może na serio twierdzić, że przez ponad 300 dni od daty wypłaty kredytu nie może zrozumieć problematyki wad umowy kredytowej”
Sąd Rejonowy w Gdyni, I C 593/24
Sędzia odniósł się też do argumentu o przewadze kredytodawcy nad konsumentem. Nazwał go „co najwyżej instrumentalnie użytą tautologią” i dodał, że taki argument, „jak to często bywa z argumentami populistycznymi”, zyskuje popularność i „przedostaje się do obiegu orzeczniczego”.
To stanowisko jest kontrowersyjne i nie odzwierciedla jednolitej praktyki. Wiele sądów liczy roczny termin od wykonania umowy przez obie strony, czyli w praktyce od spłaty kredytu, a wykładnię przepisów konsumenckich prowadzi z uwzględnieniem celu dyrektywy. Przytaczamy ten fragment z innego powodu. Pokazuje, że pełnomocnik musi mieć gotową odpowiedź na zarzut terminu, bo może trafić na skład, który oceni sprawę właśnie tak. Kto zwleka z oświadczeniem, ryzykuje, że sąd w ogóle nie przejdzie do oceny umowy.
RRSO 120 proc. i argument zgłoszony za późno
Druga sprawa pochodzi z Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa (wyrok z 5 lipca 2024 r., I C 120/24, sędzia Robert Bełczącki). Konsument żądał od banku 32 115,48 zł. Umowa dotyczyła limitu w karcie kredytowej i jej parametry robią wrażenie: rzeczywista roczna stopa oprocentowania 120 proc., prowizja za przelew w ciężar limitu 15 proc. kwoty przelewu, prowizja za udostępnienie limitu 1 038,20 zł miesięcznie i 11 081,79 zł opłaty dla pośrednika.
Pozew oparto wyłącznie na sankcji kredytu darmowego i zarzucie błędnego RRSO. Sąd tego zarzutu nie podzielił. Sam jednak zauważył, że wysokość tych kosztów to odrębna kwestia, którą można by oceniać pod kątem nieuczciwych postanowień umownych, ze względu na ich „nadmierną wysokość” czy „brak ekwiwalentności”. I wyjaśnił, dlaczego się tym nie zajął:
„Twierdzenia pełnomocnika powoda z tym związane, podniesione dopiero na rozprawie w ramach głosów stron, polegały w istocie na zmianie podstawy faktycznej powództwa, która jednak okazała się niedopuszczalna ze względu na niezachowanie wymaganej formy pisma procesowego.”
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa, wyrok z 5 lipca 2024 r., I C 120/24
Sąd sam wskazał trop, który mógł okazać się istotny, i jednocześnie stwierdził, że nie może nim pójść, bo argument padł ustnie na końcu rozprawy zamiast w piśmie procesowym. Powództwo oddalono, a powód ma zwrócić bankowi 3 617 zł kosztów. Nie wiemy, czy zarzut nieuczciwych opłat by się obronił. Z uzasadnienia wynika, że w tym procesie nie został merytorycznie rozpoznany. Opisujemy ocenę tego składu; nie wynika z niej ogólna zasada zwalniająca sąd z obowiązku badania nieuczciwych warunków z urzędu, gdy spełnione są przesłanki takiego badania. W ocenie redakcji chf24.pl to przykład, że wszystkie możliwe podstawy żądania trzeba rozważyć przed wniesieniem pozwu, a nie w mowie końcowej.
Spółka nie wykazała, że kupiła roszczenie
Trzeci przykład dotyczy firmy, która skupuje roszczenia z sankcji kredytu darmowego i pozywa banki we własnym imieniu. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 21 grudnia 2023 r. (XXVII Ca 1536/23, sędzia Małgorzata Szymkiewicz-Trelka) oddalił jej apelację. Umowy kredytu nawet nie oceniał, bo spółka nie udowodniła, że ma prawo żądać pieniędzy.
„tak fundamentalna rzecz, jaką jest posiadanie legitymacji czynnej, powinna być udowodniona przez stronę powodową w sposób nie budzący żadnych wątpliwości sądu. Tymczasem w niniejszej sprawie nawet korzystana interpretacja dokumentów, które przygotowała przecież sama powódka, nie prowadzi do stwierdzenia, że jest ona legitymowana do wystąpienia z roszczeniem zawartym w pozwie.”
Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 21 grudnia 2023 r., XXVII Ca 1536/23, pisownia oryginalna
Zawiodły dwa elementy. Umowa cesji mówiła ogólnie o wszelkich wierzytelnościach obecnych i przyszłych wynikających z sankcji, a sąd uznał, że wierzytelność „musi być dokładnie określona”. Spółce zarzucił, że próbuje to naprawić „poprzez wykreowanie nowego postanowienia”, którego w umowie „właśnie zabrakło”. Drugi problem to pełnomocnictwo. Sąd pierwszej instancji wskazywał m.in. na dokumenty z platformy internetowej i ich daty. Sąd okręgowy również stwierdził brak prawidłowego umocowania, ale wyraźnie podał inne uzasadnienie: dokument przygotowany przez spółkę był pełnomocnictwem ogólnym, dla którego wymagana jest forma pisemna, a tej formy nie zachowano. Nie należy więc sprowadzać rozstrzygnięcia odwoławczego do samych dat wydruków ani uznawać go za generalny zakaz elektronicznej cesji. Konkluzja jest krótka:
„Wobec nieuwodnienia przez powoda posiadania legitymacji czynnej, Sąd Okręgowy nie zajmował się rozpatrywaniem dalszych zarzutów dotyczących kwestii sankcji kredytu darmowego. W tej sytuacji są one bowiem bezprzedmiotowe.”
Sąd Okręgowy w Warszawie, XXVII Ca 1536/23, pisownia oryginalna
Nie wynika z tego, że każda cesja zawarta przez internet jest nieważna. Ten sam wydział warszawskiego sądu w wyroku z 3 października 2023 r. (XXVII Ca 2722/22) zaakceptował umocowanie spółki w innym stanie faktycznym i oddalił apelację banku. Wskazał, że forma pisemna oświadczenia o sankcji jest zastrzeżona tylko dla celów dowodowych. Rozbieżność jest więc realna. Dla konsumenta, który sprzedał roszczenie, oznacza to, że o jego pieniądzach może przesądzić jakość dokumentów przygotowanych przez nabywcę.
Jeden trafny argument to jeszcze nie wygrana
Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie III Ca 1094/26 — według opublikowanej kopii uzasadnienia — przyznał konsumentce rację w trzech punktach: oświadczenie było złożone w terminie, powódka miała interes prawny w ustaleniu w zakresie niespłaconej części kredytu, a bank nie powinien naliczać odsetek od kredytowanych kosztów. Mimo to apelację oddalił, a żądanie 25 200,86 zł upadło. Sąd uznał, że „brak było w okolicznościach przedmiotowej sprawy podstawy do zastosowania art. 45 ust. 1” ustawy, choć jednocześnie zaznaczył, że w pierwszej instancji „wadliwie przyjęto iż złożenie przewidzianego tam oświadczenia było spóźnione”.
Wygrany spór o termin i trafny argument o odsetkach nie zastąpiły więc wykazania naruszenia, które daje sankcję. Trybunał Sprawiedliwości UE zakwestionował w 2026 r. oprocentowanie kosztów kredytu, ale polskie sądy różnie oceniają, czy samo to wystarcza do zastosowania SKD. Chodzi o wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. Data 28 września 2026 r. w metryce SAOS dotyczy łódzkiego uzasadnienia, nie wyroku TSUE. Kopia tekstu III Ca 1094/26 w serwisie Orzecznik wskazuje natomiast wyrok z 25 sierpnia 2026 r. Rozbieżność dat oznaczamy wprost; SAOS udostępnia obecnie metrykę tego uzasadnienia bez jego pełnej treści.
Bank też się myli. „Już na pierwszy rzut oka widać”
Błędy w dokumentach nie są specjalnością jednej strony. W Sądzie Rejonowym w Nidzicy (wyrok z 26 czerwca 2025 r., I C 157/25, sędzia Katarzyna Cygan) konsument wygrał 14 842,68 zł, bo to bank nie poradził sobie z własnym rachunkiem. Sąd przyjął, że skoro klient zakwestionował RRSO, poprawność wyliczenia musi wykazać kredytodawca. Bank przedstawił obliczenia, a sąd ocenił je tak:
„nie można ich uznać za prawidłowe, gdyż już na pierwszy rzut oka widać, że pozwany nie zastosował do wzoru wartości przedstawionych w przedmiotowej umowie i tym samym nie wykazał prawidłowej wartości (…) wskazanej w umowie.”
Sąd Rejonowy w Nidzicy, wyrok z 26 czerwca 2025 r., I C 157/25
Dalej sąd zauważył, że bank w odpowiedzi na pozew powoływał się na zupełnie inną umowę niż ta, której dotyczył proces. Nie wiemy, jak do tego doszło, i niczego nie dopowiadamy. Sam fakt pokazuje, że przy sprawach prowadzonych masowo pisma obu stron wymagają sprawdzenia, czy liczby i dokumenty pochodzą z tej umowy, o którą toczy się spór.
Warto też zestawić Nidzicę z Gdynią. W Gdyni sąd oczekiwał własnych wyliczeń od konsumentki. W Nidzicy sąd uznał, że to bank ma dowieść poprawności RRSO. Dwa sądy rejonowe, ten sam zarzut i odwrotny rozkład ciężaru dowodu. Bezpieczniejsze jest więc założenie, że rachunek trzeba mieć gotowy.
Nie każda nieprawidłowość obciąża pełnomocnika
Dla równowagi przykład z drugiej strony. W sprawie V Ca 259/25 Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził na rzecz spółki 30 606,34 zł. Spór o początek biegu odsetek od rozszerzonej części żądania wynikł z tego, że sąd pierwszej instancji, jak napisał sąd odwoławczy, „błędnie nie doręczył stronie pozwanej odpisu pisma” zawierającego rozszerzenie powództwa. Błąd popełnił sąd, a nie strona. Uzasadnienie pokazuje też wycinek sprawy. Nie znamy całych akt, instrukcji klienta ani przyczyn, dla których dokumentu zabrakło.
O co zapytać pełnomocnika przed pozwem?
Z przeczytanych orzeczeń da się wyprowadzić pięć pytań, które klient może zadać, zanim sprawa trafi do sądu.
- Jakie dokumenty są już w aktach? Czy jest cała umowa, wszystkie aneksy, regulamin, tabela opłat i formularz informacyjny, a nie ich fragmenty.
- Co ma wykazać każdy zarzut? Który zapis umowy narusza który przepis i jakim dowodem zostanie to pokazane.
- Skąd wynika kwota? Czy opiera się na zaświadczeniu banku o wpłatach i czy do zarzutu błędnego RRSO jest własne wyliczenie.
- Jaka jest odpowiedź na zarzut terminu? Kiedy złożono oświadczenie, kto je podpisał, na podstawie jakiego pełnomocnictwa i co będzie, jeśli sąd policzy rok od wypłaty kredytu.
- Co się stanie, jeśli sąd odrzuci główną argumentację? Czy pozew od początku obejmuje inne podstawy, na przykład nieuczciwe opłaty.
To celowy wybór siedmiu orzeczeń, a nie statystyka. Nie wynika z nich, jak często sprawy o SKD przegrywa się na błędach warsztatowych ani kto je popełnia. Przegrana sama w sobie nie dowodzi też złej obsługi prawnej, bo wynik zależy także od spornych wykładni i oceny konkretnego składu. W zestawieniu są zarówno wyroki pierwszej instancji, których prawomocności nie potwierdziliśmy, jak i rozstrzygnięcia sądów odwoławczych kończące zwykły tok instancji. Nie sprawdzaliśmy ewentualnych dalszych postępowań nadzwyczajnych. W sprawach o sankcję kredytu darmowego liczy się jednak czas: roczny termin na oświadczenie jest krótki, a sądy liczą go różnie.
Źródła i uzasadnienia:
- SR Gdynia: I C 593/24, 24 marca 2025 r. — sentencja i uzasadnienie
- SR Warszawa-Mokotów: I C 120/24 — uzasadnienie wyroku z 5 lipca 2024 r.
- SR Warszawa-Mokotów: I C 120/24 — sentencja
- SO Warszawa: XXVII Ca 1536/23, 21 grudnia 2023 r.
- SO Warszawa: XXVII Ca 2722/22, 3 października 2023 r.
- SR Nidzica: I C 157/25, 26 czerwca 2025 r.
- SO Warszawa: V Ca 259/25, 9 maja 2025 r. — oficjalny PDF sądu
- SO Łódź: III Ca 1094/26 — metryka uzasadnienia w SAOS, 28 września 2026 r.
- III Ca 1094/26 — kopia tekstu w serwisie Orzecznik; odmienna data w nagłówku
- TSUE: C-744/24, wyrok z 23 kwietnia 2026 r. — karta sprawy
- Ustawa o kredycie konsumenckim — art. 30 i 45
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 22 listopada 2026 r.





