niedziela, 22 listopada, 2026
Kontakt: info@chf24.pl
CHF24.PL

Serwis informacyjno-publicystyczny o sporach konsumentów z bankami oraz rynku kredytowym. Wiadomości, analizy i komentarze dotyczące postępowań sądowych i zmian w prawie.

  • Strona Główna
  • Wiadomości
    • Kredyty frankowe
    • WIBOR i POLSTR
    • Sankcja kredytu darmowego
    • Emerytury i ZUS
  • Wyroki i sądy
    • Wyroki TSUE
    • Relacje z sądów
  • Poradniki
  • Opinie
  • Ugody
  • Kancelarie
    • Prawnicy
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki
CHF24.PL
  • Strona Główna
  • Wiadomości
    • Kredyty frankowe
    • WIBOR i POLSTR
    • Sankcja kredytu darmowego
    • Emerytury i ZUS
  • Wyroki i sądy
    • Wyroki TSUE
    • Relacje z sądów
  • Poradniki
  • Opinie
  • Ugody
  • Kancelarie
    • Prawnicy
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki
CHF24.PL
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki

Trzy lata zamiast sześciu na pozew przeciw bankowi? Sprawdzamy projekt zmian przedawnienia

Michał Augustynowicz Napisał Michał Augustynowicz
Data ostatniej modyfikacji: 22/11/2026 11:07
Czas czytania:11 minut
A A
Nowoczesny gmach sądu i polska flaga — ilustracja AI do analizy projektu reformy przedawnienia

Ilustracja koncepcyjna wygenerowana przy użyciu AI. Symboliczny gmach sądu i polska flaga. Grafika nie przedstawia konkretnego wydarzenia ani uchwalenia ustawy.

FacebookX

Przedawnienie to czas, jaki prawo daje na dochodzenie roszczenia przed sądem. Upływ terminu może zablokować dochodzenie roszczenia, choć istnieją ustawowe wyjątki i szczególne zasady jego liczenia. Dziś klient ma na pozwanie banku co do zasady sześć lat, a bank na pozwanie klienta trzy. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego proponuje jeden termin dla wszystkich: trzy lata. Przewodniczący zespołu, który przygotował projekt, prof. Piotr Machnikowski, nazywa to w rozmowie z Prawo.pl uproszczeniem z korzyścią dla wszystkich. Przeczytaliśmy wywiad i uzasadnienie projektu. W ocenie redakcji chf24.pl rachunek nie jest równy: w porównaniu samej długości podstawowych terminów konsument miałby o trzy lata mniej, a bank dochodzący roszczenia związanego z działalnością nadal trzy lata. Rzeczywisty czas na pozew zależy jednak również od początku biegu terminu, zawieszeń i wyjątków.

Co proponuje Komisja Kodyfikacyjna?

Projekt nie jest jeszcze ustawą ani nawet projektem rządowym. To propozycja zespołu ekspertów działającego przy Ministerstwie Sprawiedliwości, opublikowana wraz z uzasadnieniem. Zakłada uchylenie obecnych przepisów Kodeksu cywilnego o przedawnieniu i zastąpienie ich nowymi. Najważniejsze zmiany można streścić w pięciu punktach.

  • Jeden termin podstawowy: trzy lata. Zastępuje dzisiejsze ogólne sześć lat i trzy lata dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą oraz świadczeń okresowych. Nie oznacza to, że każde roszczenie konsumenta ma obecnie termin sześcioletni. Znika też większość terminów szczególnych.
  • Początek biegu zależny od wiedzy. Termin biegnie od dnia, w którym uprawniony „dowiedział się albo z łatwością mógł się dowiedzieć” o roszczeniu i o osobie zobowiązanej, ale nie wcześniej niż od wymagalności.
  • Termin ostateczny: dziesięć lat. Co do zasady ogranicza dochodzenie roszczenia niezależnie od wiedzy wierzyciela. Projekt przewiduje jednak wyjątki, m.in. dla określonych roszczeń restytucyjnych związanych z klauzulami niedozwolonymi, oraz możliwość nieuwzględnienia upływu terminu ze względów słuszności. Początek terminu ostatecznego określa projektowany art. 1165: zależnie od rodzaju roszczenia wiąże go z wymagalnością, powstaniem roszczenia albo zdarzeniem wywołującym szkodę.
  • Przedawnienie z urzędu dla wszystkich. W omawianym modelu kodeksowym dziś sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu przy roszczeniach przeciwko konsumentowi w relacji z przedsiębiorcą. Po zmianie miałby to robić w każdej sprawie.
  • Nowe przepisy tylko na przyszłość. Jeśli bieg przedawnienia zaczął się przed wejściem ustawy w życie, stosuje się dotychczasowe zasady.

Ostatni punkt jest ważny dla osób, które już dziś mają roszczenia wobec banków. Projekt nie skraca terminów, które biegną. Nie ma więc powodu, by z jego powodu pozywać w pośpiechu. Obecne terminy trzeba natomiast liczyć tak jak dotąd.

Zarówno obecne przepisy, jak i projekt przewidują co do zasady zakończenie terminów co najmniej dwuletnich na koniec roku kalendarzowego. Projektowany art. 1162 zachowuje także możliwość nieuwzględnienia przedawnienia w wyjątkowym przypadku ze względów słuszności. Podanych okresów nie należy więc utożsamiać z datą wyliczoną wyłącznie przez dodanie trzech lub sześciu lat do dowolnego zdarzenia.

Jak prof. Machnikowski uzasadnia zmiany?

Argumenty z wywiadu są trzy. Po pierwsze, prawo jest zbyt skomplikowane: kilkadziesiąt różnych terminów sprawia, że drobny przedsiębiorca dowiaduje się o właściwym dopiero w sądzie. Po drugie, trzy lata mają dziś wystarczać każdemu, bo przy szybkim obiegu informacji i dostępie do dokumentów „każdy jest w stanie przygotować się do dochodzenia swojego roszczenia”. Po trzecie, nie ma powodu, by przedsiębiorcę traktować inaczej niż pozostałych.

Przy tym ostatnim argumencie pada zdanie, które dla kredytobiorców jest najciekawsze. Profesor mówi, że asymetria terminów wywołała niekorzystne skutki widoczne „na przykładzie roszczeń restytucyjnych w sprawach frankowych”, polegające na możliwości uzyskania „darmowego” świadczenia, gdy roszczenie kontrahenta już się przedawniło, a własne jeszcze nie. Dodaje, że przepisy o przedawnieniu nie powinny prowadzić do „oczywiście nieuzasadnionych przesunięć majątkowych”. W uzasadnieniu projektu sprawy frankowe nie są wymienione wprost. W wywiadzie posłużyły za główny przykład.

Kto zyskuje, a kto traci na jednym terminie?

Zrównanie terminów brzmi neutralnie, ale jego skutki neutralne nie są. Wystarczy porównać stan obecny z projektowanym.

Czyje roszczenieDziśPo zmianieRóżnica
Konsumenta wobec banku lub firmy pożyczkowej, objęte ogólnym art. 118 k.c.6 lat3 lataO połowę krócej
Banku lub innego przedsiębiorcy wobec konsumenta3 lata3 lataBez zmian
Stwierdzone prawomocnym wyrokiem — porównanie zasad ogólnych; dziś osobny termin dla przyszłych świadczeń okresowych6 lat10 latDłużej na egzekucję
Badanie przedawnienia przez sąd z urzędu, gdy pozwanym jest konsumentTak, od 2018 r.TakBez zmian
Badanie z urzędu, gdy pozwanym jest przedsiębiorcaNie, tylko na zarzutTakNowa ochrona pozwanego przedsiębiorcy

Opracowanie chf24.pl na podstawie art. 117–125 Kodeksu cywilnego oraz projektu Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego i jego uzasadnienia.

Tabela porównuje długość terminów, a nie pełny bilans reformy. Dla roszczeń konsumenta objętych dziś ogólnym terminem sześciu lat podstawowy okres skróciłby się o połowę. Dla roszczeń banku związanych z działalnością gospodarczą pozostałby trzyletni, choć zmieniłyby się reguły jego początku. Dziesięć lat po prawomocnym orzeczeniu dotyczyłoby także konsumenta, który wygra z bankiem, nie tylko przedsiębiorcy. W zakresie badania przedawnienia z urzędu pozwany konsument jest chroniony już dziś. Nową ochronę dostaje za to pozwany przedsiębiorca, czyli także bank pozwany przez klienta: sąd sam sprawdzi, czy roszczenie konsumenta się nie przedawniło.

Nie każde roszczenie konsumenta ma dziś sześć lat. Na przykład art. 819 § 1 k.c. przewiduje zasadniczo trzy lata dla roszczeń z umowy ubezpieczenia; ubezpieczenie OC i poszczególne podstawy roszczeń mają dalsze reguły szczególne. Nie można więc przypisać wszystkim sporom ubezpieczeniowym skrócenia o połowę.

Mimo tych zastrzeżeń nie zgadzamy się z tezą, że zmiana będzie korzystna dla wszystkich. Równość formalna między stronami, które nie są równe, nie jest równością. Bank ma dział prawny, pełną dokumentację i sam napisał umowę. Konsument często latami nie wie, że w ogóle ma roszczenie, a gdy się dowie, musi jeszcze złożyć reklamację, zdobyć dokumenty i znaleźć pełnomocnika. Sześcioletni termin wprowadzono w 2018 r., skracając go z dziesięciu lat. Teraz miałby zostać skrócony po raz drugi w ciągu dekady.

„Z łatwością mógł się dowiedzieć”. Tu zacznie się nowy spór

Obrońcy projektu wskazują na bezpiecznik: termin nie ruszy, dopóki uprawniony nie wie o roszczeniu. To realna korzyść i trzeba ją odnotować. Problem tkwi w drugiej części zdania. Według uzasadnienia chodzi o sytuację, gdy informacje były dostępne, a uprawniony ich nie uzyskał wskutek rażącego niedbalstwa. Ciężar dowodu upływu terminu ma spoczywać na dłużniku, ale uzasadnienie przewiduje, że sąd — w braku szczególnych okoliczności — będzie przeważnie korzystał z domniemania faktycznego znajomości własnych uprawnień. Nie jest to osobne ustawowe domniemanie prawne zapisane w projekcie.

Łatwo przewidzieć, co banki zrobią z takim przepisem. Można przewidywać, że w części spraw będą dowodzić, że klient mógł z łatwością dowiedzieć się o roszczeniu z mediów, z reklam kancelarii albo z komunikatów urzędów. Sądy mogą wówczas badać okoliczności uzyskania wiedzy o roszczeniu. Sam kontakt z medialną informacją o wyroku albo SKD nie dowodzi jeszcze wymaganej świadomości praw w konkretnej umowie. To odwrotność uproszczenia. Profesor zapowiada przecież, że mniej czasu i pieniędzy pójdzie „na ustalanie faktów nieistotnych dla oceny zasadności samego roszczenia”.

Jest też kłopot z prawem unijnym. Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawach o nieuczciwe warunki umowne wielokrotnie orzekał, między innymi w wyrokach z 10 czerwca 2021 r. (C-776/19 do C-782/19) i z 25 stycznia 2024 r. (C-810/21 do C-813/21), że termin przedawnienia roszczeń konsumenta nie może biec, zanim konsument miał możliwość poznania nie tylko faktów, lecz także swoich praw wynikających z dyrektywy. Samo ukształtowanie się orzecznictwa nie pozwala zakładać, że przeciętny konsument o nim wie. Autorzy projektu dostrzegają ten problem: w uzasadnieniu piszą, że przepis trzeba będzie wykładać zgodnie z orzecznictwem Trybunału. W ocenie redakcji chf24.pl to za mało. Przepis, który wymaga korygującej wykładni już w dniu uchwalenia, nie upraszcza prawa.

Wyjątek od terminu ostatecznego dotyczy klauzul abuzywnych. Co z SKD i prowizją?

Projekt zawiera jeden wyraźny ukłon w stronę konsumentów. Do roszczeń o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie niedozwolonych postanowień umownych nie stosuje się dziesięcioletniego terminu ostatecznego. Autorzy przyznają, że inaczej przepis mógłby zostać uznany za sprzeczny z dyrektywą 93/13. Wyłączenie działa przy tym w obie strony, czyli obejmuje także roszczenia przedsiębiorcy. Skorzystają na tym między innymi frankowicze i osoby kwestionujące klauzule w umowach złotowych.

Wyjątek jest jednak wąski: wyłącza termin ostateczny z art. 1165, a nie trzyletni termin podstawowy. Nie obejmuje automatycznie roszczeń opartych wyłącznie na sankcji kredytu darmowego czy art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim. W odniesieniu do takich roszczeń pieniężnych trzeba zbadać zasadę trzyletnią, termin ostateczny i właściwe przepisy szczególne. Podobnie w sporach ubezpieczeniowych decyduje konkretna podstawa prawna. Sam związek sporu z bankiem lub ubezpieczycielem nie uruchamia wyjątku dla klauzul abuzywnych. W zakresie, w jakim prawa konsumenta wynikają z dyrektyw unijnych, trzeba również respektować zasadę skuteczności.

Ważne przy SKD: przedawnienie roszczenia pieniężnego to odrębna kwestia od rocznego terminu wygaśnięcia uprawnienia do skorzystania z sankcji, określonego w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim. Projekt trzyletniego przedawnienia nie zastępuje automatycznie tego rocznego terminu.

Argument z „darmowego kredytu” frankowiczów

Osobno trzeba odnieść się do przykładu frankowego. Sytuacja, w której roszczenie banku o zwrot kapitału jest przedawnione, a roszczenie klienta nie, rzeczywiście się zdarza. Nie jest jednak dziełem przypadku ani wadą przepisów o przedawnieniu. Trzyletni termin banku wynika z gospodarczego charakteru jego roszczenia, a nie z samego autorstwa wzorca umowy. Istotne jest jednak, czy po zakwestionowaniu umowy przez konsumenta bank podjął na czas czynności chroniące roszczenie. Ocena zaniechania wymaga analizy konkretnej sprawy.

Kwestią tą zajęły się już zresztą sądy. TSUE w wyroku z 14 grudnia 2023 r. (C-28/22) zakwestionował asymetryczne odsuwanie początku terminu banku do tzw. trwałej bezskuteczności umowy. Z kolei SN w uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) przyjął co do zasady dzień następujący po tym, w którym kredytobiorca zakwestionował wobec banku związanie postanowieniami umowy. Nie oznacza to, że każde roszczenie banku jest przedawnione ani że TSUE sam ustalił identyczną datę początku w każdej polskiej sprawie. Nie widzimy powodu, by problem dotyczący jednej strony rozwiązywać przez skrócenie o połowę terminu dla wszystkich konsumentów we wszystkich sprawach. Opisywanie skutków ochrony konsumenta jako „nieuzasadnionych przesunięć majątkowych” pomija też to, że u źródła tych sporów leżą nieuczciwe postanowienia stosowane przez przedsiębiorców.

Czy ten projekt ma chronić banki?

Nie przypisujemy autorom takiego zamiaru. Projekt dotyczy całego prawa cywilnego, a część jego rozwiązań jest rozsądna: usunięcie pułapek w postaci rocznych i dwuletnich terminów szczególnych, wstrzymanie zakończenia biegu przedawnienia po śmierci strony czy zasada, że nowe prawo działa tylko na przyszłość. Oceniać trzeba jednak skutki, a nie intencje.

Skutek dla rynku finansowego jest przewidywalny. Masowe roszczenia konsumenckie narastają powoli. Od wyroku Trybunału do chwili, gdy przeciętny klient dowie się, że go dotyczy, mijają lata. Tak było ze zwrotem prowizji po wyroku Lexitor i tak jest dziś z sankcją kredytu darmowego. Krótszy termin podstawowy może zmniejszyć liczbę spraw wniesionych na czas, choć efekt zależy także od sposobu ustalania wiedzy konsumenta, reguł zawieszenia i wyjątków. W ocenie redakcji chf24.pl największym beneficjentem trzyletniego terminu będą więc przedsiębiorcy, przeciwko którym kierowane są roszczenia masowe: banki i firmy pożyczkowe, a w części sporów także ubezpieczyciele. Nie jest to wyliczony ani pewny skutek projektu, lecz prognoza redakcyjna.

Projekt da się poprawić bez rezygnacji z porządkowania przepisów. Wystarczyłoby zachować dłuższy termin dla roszczeń konsumentów wobec przedsiębiorców, rozszerzyć wyłączenie terminu ostatecznego na wszystkie roszczenia oparte na unijnym prawie konsumenckim i zapisać wprost, że wobec konsumenta nie stosuje się domniemania znajomości własnych uprawnień. Dopóki tego nie ma, „uproszczenie” oznacza dla klienta banku przede wszystkim mniej czasu.

Źródła i dokumenty:

  • Projekt KKPC — pełny tekst (PDF), art. 116¹–116¹⁵, art. 385⁶ i art. 30
  • Uzasadnienie projektu (PDF) — s. 13–16, 24 i 40–41
  • MS: wykaz projektów Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego
  • Wywiad Krzysztofa Sobczaka z prof. Piotrem Machnikowskim — Prawo.pl, 20 listopada 2026 r.
  • Kodeks cywilny — tekst jednolity, art. 117–125 i 819 (PDF)
  • Ustawa o kredycie konsumenckim — art. 45 ust. 5 (PDF)
  • TSUE: C-776/19–C-782/19, wyrok z 10 czerwca 2021 r.
  • TSUE: C-810/21–C-813/21, wyrok z 25 stycznia 2024 r.
  • TSUE: C-28/22, wyrok z 14 grudnia 2023 r.
  • SN: uchwała III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 r. — karta orzeczenia

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 22 listopada 2026 r.

Udostępnij30Tweet19
Michał Augustynowicz

Michał Augustynowicz

Michał Augustynowicz publikuje w CHF24.PL materiały informacyjne i publicystyczne o kredytach waloryzowanych, w tym kredytach CHF, oraz sporach konsumentów z bankami. Zajmuje się analizą orzecznictwa sądowego, zmian w przepisach i bieżących wydarzeń na rynku kredytowym. Jego publikacje obejmują wiadomości, omówienia wyroków i wyjaśnienia dotyczące umów kredytowych oraz ugód z bankami. Poniżej znajduje się archiwum tekstów podpisanych jego nazwiskiem. Datę i kontekst informacji należy sprawdzać przy konkretnym materiale. Materiały mają charakter informacyjny i publicystyczny. Nie stanowią indywidualnej porady prawnej ani finansowej. Informacje o redakcji i źródłach · Kontakt i zgłoszenie błędu.

Czytaj także

Prowizja „jednorazowa” bez zwrotu? Sprawdzamy komentarz ZPF do wyroku TSUE C-239/25

Napisał Michał Augustynowicz
22 listopada 2026
Złote wieże i szklana fasada TSUE w Luksemburgu oraz flaga Unii Europejskiej — ilustracja AI

Czy jednorazowa prowizja wyklucza zwrot po wcześniejszej spłacie? Analizujemy komentarz ZPF, wyrok TSUE C-239/25 i różnice między formularzem a ESIS.

Czytaj więcejDetails

Frankowicz przestaje płacić z mocy prawa, kredytobiorca w euro płaci dalej. TSUE ma już sprawę C-944/26 przeciw PKO BP

Napisał Michał Augustynowicz
20 listopada 2026
Budynek TSUE i flaga UE, teczki CHF z symbolem pauzy i EUR — ilustracja AI

Sąd Apelacyjny w Warszawie pyta TSUE, czy kredytobiorca w euro może być chroniony słabiej niż frankowicz. Sprawa C-944/26 przeciw PKO BP. Co to oznacza?

Czytaj więcejDetails

Wyciek danych kart z Autopay. KNF: dane „mogły zostać wykradzione”. Kto zwróci pieniądze i czy zastrzec kartę?

Napisał Michał Augustynowicz
20 listopada 2026
Logotypy Autopay i KNF, karta płatnicza z ukrytymi danymi i symbol cyberkradzieży — ilustracja AI

CSIRT KNF potwierdza: dane kart użytych w Autopay mogły zostać wykradzione. Czy zastrzec kartę, które banki je wymieniają i kto zwróci pieniądze za obcą transakcję?

Czytaj więcejDetails

Spis treści:

  • Co proponuje Komisja Kodyfikacyjna?
  • Jak prof. Machnikowski uzasadnia zmiany?
  • Kto zyskuje, a kto traci na jednym terminie?
  • „Z łatwością mógł się dowiedzieć”. Tu zacznie się nowy spór
  • Wyjątek od terminu ostatecznego dotyczy klauzul abuzywnych. Co z SKD i prowizją?
  • Argument z „darmowego kredytu” frankowiczów
  • Czy ten projekt ma chronić banki?
CHF24.PL — strona główna

Wiadomości. Analizy. Kontekst.

Kredyty frankowe i złotowe, wyroki oraz spory z bankami. Wiadomości i poradniki dla kredytobiorców.

Materiały mają charakter informacyjny. Nie stanowią indywidualnej porady prawnej ani finansowej.

Na portalu

  • Wiadomości
  • Wyroki i sądy
  • Poradniki
  • Opinie
  • Relacje z sądów
  • Kredyty frankowe
  • WIBOR i POLSTR
  • Sankcja kredytu darmowego
  • Ugody z bankami
  • Emerytury i ZUS
  • Baza wiedzy
  • Kontakt
  • Korekty i aktualizacje

Wydawca i kontakt

Michał Augustynowicz

Dolnośląskie Centrum Biznesu
ul. Stanisławowska 47
54-611 Wrocław

info@chf24.pl

FacebookXYouTube

© 2026 CHF24.PLO redakcji i zasadach publikacjiPolityka prywatnościRegulaminZgłoś błąd w artykule

  • Strona Główna
  • Wiadomości
    • Kredyty frankowe
    • WIBOR i POLSTR
    • Sankcja kredytu darmowego
    • Emerytury i ZUS
  • Wyroki i sądy
    • Wyroki TSUE
    • Relacje z sądów
  • Poradniki
  • Opinie
  • Ugody
  • Kancelarie
    • Prawnicy

© 2026 CHF24.PLO redakcji i zasadach publikacjiPolityka prywatnościRegulaminZgłoś błąd w artykule

  • Strona Główna
  • Wiadomości
    • Kredyty frankowe
    • WIBOR i POLSTR
    • Sankcja kredytu darmowego
    • Emerytury i ZUS
  • Wyroki i sądy
    • Wyroki TSUE
    • Relacje z sądów
  • Poradniki
  • Opinie
  • Ugody
  • Kancelarie
    • Prawnicy

© 2026 CHF24.PLO redakcji i zasadach publikacjiPolityka prywatnościRegulaminZgłoś błąd w artykule