Od 7 sierpnia 2026 r. w sprawach objętych ustawą frankową obowiązek spełniania świadczeń przez konsumenta ulega wstrzymaniu z mocy prawa po doręczeniu jego pozwu bankowi albo pozwu wzajemnego powodowi. Jeżeli doręczenie nastąpiło wcześniej, ochrona działa od wejścia ustawy w życie. Bank nie może wypowiedzieć umowy ani zgłosić do BIK niespłacenia świadczeń objętych tym wstrzymaniem. Tak stanowią art. 3 i 17 ustawy; jej zakres określają art. 1 i 2. Kredytobiorca z identyczną umową w euro lub w dolarach tej ochrony nie ma: musi złożyć wniosek o zabezpieczenie, przekonać sąd i liczyć się z odmową. Sąd Apelacyjny w Warszawie zapytał Trybunał Sprawiedliwości UE, czy prawo unijne na takie zróżnicowanie pozwala. Sprawa ma w Trybunale sygnaturę C-944/26, a pozwanym jest PKO BP. Przeczytaliśmy postanowienie w całości.
O co pyta sąd?
„Czy art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG (…) w świetle wynikającej z tych przepisów zasady skuteczności prawa Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom prawa krajowego, które konsumentowi będącemu stroną umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej innej niż frank szwajcarski nie zapewniają takiej samej skutecznej ochrony tymczasowej, jaką ustawodawca przyznał z mocy samego prawa konsumentowi będącemu stroną umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego, jeżeli brak takiej ochrony ogranicza korzystanie przez konsumenta z praw gwarantowanych w tej dyrektywie?”
Sąd Apelacyjny w Warszawie, postanowienie z 19 sierpnia 2026 r., VIII ACz 2545/26
Postanowienie wydał 19 sierpnia 2026 r. sędzia Przemysław Feliga, dwanaście dni po wejściu ustawy frankowej w życie. Wniosek wpłynął do Trybunału następnego dnia. Trybunał nadał sprawie fikcyjną nazwę Rotozuk. Według sprawdzonej 20 listopada 2026 r. karty InfoCuria sprawa jest w toku. To pytanie prejudycjalne, a nie wyrok TSUE stwierdzający naruszenie prawa przez PKO BP.
Jaka sprawa stoi za pytaniem?
Małżonkowie zaciągnęli w poprzedniku prawnym PKO BP kredyt denominowany do euro na budowę domu i spłatę innego kredytu: równowartość 72 468,01 euro, nie więcej niż 300 500 zł, z okresem spłaty do października 2039 r. Kredyt wypłacono w złotych po kursie kupna z tabeli banku, a raty przeliczano po kursie sprzedaży. Pozew wnieśli w styczniu 2023 r. Żądają ustalenia nieważności umowy oraz zwrotu 238 813,81 zł i łącznie 40 289,42 euro wpłaconych do marca 2026 r.
W marcu 2026 r. złożyli wniosek o zabezpieczenie: wstrzymanie obowiązku spłaty rat, zakaz wypowiedzenia umowy i zakaz zgłaszania zaległości do BIK i biur informacji gospodarczej. Sąd Okręgowy w Warszawie (XXVIII C 1433/23) w kwietniu oddalił wniosek z powodu braku interesu prawnego, przy czym orzekł tylko co do jednego z małżonków, a wniosku drugiego nie rozpoznał. Powodowie wnieśli zażalenie. W postanowieniu Sądu Apelacyjnego są dwie rozbieżności dat: umowa jest opisana raz jako zawarta 6 listopada 2009 r., a raz 6 czerwca 2006 r., a postanowienie sądu okręgowego raz nosi datę 27 kwietnia 2026 r., a raz 2025 r. Pozostała chronologia wskazuje na lata 2009 i 2026, ale bez akt sprawy nie można przesądzić sprostowania tych rozbieżności.
„Twierdzenie to jest blankietowe”
Sąd zaczyna od tego, że sprawy o kredyty w euro i we frankach są „pod względem materialnoprawnym i problemów w nich rozstrzyganych, co do zasady, tożsame”. Następnie sprawdza, jak rząd uzasadnił ograniczenie ustawy do franka. W uzasadnieniu projektu znalazł jedno zdanie odsyłające do przyczyn wskazanych w punkcie pierwszym i ocenił je krótko:
„twierdzenie do jest blankietowe. W żadnym miejscu projektu ustawy nie wyjaśniono przyczyn tego stanu rzeczy” [tak w opublikowanym dokumencie]
Sąd Apelacyjny w Warszawie, postanowienie z 19 sierpnia 2026 r., VIII ACz 2545/26
Sąd nie twierdzi, że ustawodawcy nie wolno było wprowadzić szczególnych przepisów dla frankowiczów. Przyznaje, że dyrektywa pozwala państwom podnosić poziom ochrony i że skala problemu frankowego mogła to uzasadniać. Wątpliwość dotyczy czegoś innego: czy podniesienie ochrony jednej grupy może odbywać się kosztem drugiej, znajdującej się w takiej samej sytuacji.
„Zdaniem sądu krajowego z punktu widzenia dyrektywy 93/13 relewantną kategorią porównawczą nie jest waluta kredytu, lecz sytuacja konsumenta wobec przedsiębiorcy w związku z zastosowaniem nieuczciwego warunku umownego. Waluta jest cechą techniczną umowy, a nie cechą determinującą zakres ochrony wynikającej z dyrektywy.”
Sąd Apelacyjny w Warszawie, postanowienie z 19 sierpnia 2026 r., VIII ACz 2545/26
Cztery różnice między frankowiczem a kredytobiorcą w euro
Sąd wylicza, na czym konkretnie polega gorsze położenie osób z kredytem w innej walucie:
- Wszczęcie. U frankowicza ochrona powstaje z mocy prawa. Kredytobiorca w euro musi złożyć wniosek, uprawdopodobnić roszczenie i interes prawny co do każdego żądanego sposobu zabezpieczenia oraz opłacić wniosek, jeżeli nie składa go w pozwie.
- Zakres. W objętej ustawą sprawie ochrona obejmuje trzy elementy naraz: wstrzymanie świadczeń oraz zakaz rozwiązania umowy i zgłaszania do rejestrów ich niespełnienia z powodu korzystania z tego wstrzymania. Przy euro sądy, jak pisze sąd odsyłający, udzielają zwykle tylko pierwszej.
- Skutki niepłacenia. Ustawa przesądza, że wstrzymanie spłaty przez frankowicza nie jest niewykonaniem umowy. Kredytobiorca w euro takiej gwarancji nie ma.
- Zażalenie. Wszczęte i niezakończone przed wejściem ustawy postępowania dotyczące sposobów zabezpieczenia wskazanych w art. 17 ust. 3 umorzono z mocy prawa, ponieważ ochronę zapewnia ustawa. W sprawach o euro zażalenie rozpoznaje się na zasadach ogólnych, z ryzykiem oddalenia.
Najmocniej działa przykład z samej sprawy. Sąd okręgowy nie rozpoznał wniosku żony, więc — jak wskazuje sąd odsyłający — jej zażalenie na nieistniejące rozstrzygnięcie jest niedopuszczalne. Nie oznacza to definitywnego zamknięcia drogi do rozpoznania jej wniosku przez sąd pierwszej instancji. W odniesieniu do męża sąd odsyłający przewiduje możliwość wstrzymania rat, lecz nie pozostałych żądanych zakazów. Sąd Apelacyjny opisuje, co z tego wynika:
„Udzielenie zabezpieczenia powodowi […] i tak czyni ochronę środka tymczasowego za iluzoryczną. Powodowie są małżeństwem. Wstrzymanie płatności rat kapitałowo-odsetkowych ma skutek tylko do jednego z małżonków, tj. powoda. Drugi małżonek, tj. powódka musi w całości uiszczać raty kapitałowo-odsetkowe, ponieważ jest zobowiązana solidarnie do zapłaty kredytu.”
Sąd Apelacyjny w Warszawie, postanowienie z 19 sierpnia 2026 r., VIII ACz 2545/26
Sąd porównuje tę sytuację z umową CHF objętą ustawą. Gdyby spełnione były jej przesłanki, a pozew doręczono przed 7 sierpnia 2026 r., ustawowe wstrzymanie świadczeń działałoby od tego dnia bez odrębnego postanowienia sądu.
Co może orzec Trybunał?
Sąd pyta o zasadę skuteczności, a nie o równe traktowanie jako takie, i sam zastrzega, że „nie twierdzi, że wszyscy konsumenci powinni być traktowani jednakowo”. To ostrożna konstrukcja. W ocenie redakcji chf24.pl możliwe są trzy odpowiedzi.
- Dyrektywa się nie sprzeciwia. Trybunał może uznać, że kredytobiorca w euro ma skuteczny środek w postaci zabezpieczenia na zasadach ogólnych, a ustawa frankowa tylko podnosi poziom ochrony jednej grupy, na co dyrektywa pozwala. Nie powstałaby z tego tytułu nowa automatyczna ochrona, ale nadal należałoby stosować dotychczasowy unijny standard skuteczności zabezpieczenia.
- Dyrektywa się sprzeciwia, jeżeli ochrona ogólna jest w praktyce słabsza. Trybunał może pozostawić ocenę sądowi krajowemu, ale wskazać, że zabezpieczenie w sprawach o euro ma dawać skutek równoważny. Znaczenie miałoby wtedy zapewnienie w konkretnej sprawie rzeczywiście skutecznej ochrony osobom dochodzącym praw z dyrektywy; nie oznaczałoby to automatycznego uwzględnienia każdego wniosku.
- Dyrektywa wymaga takiej samej ochrony. To odpowiedź najdalej idąca. Mogłaby wymagać zmian sposobu stosowania prawa lub interwencji ustawodawcy. Nie można jednak z góry przesądzać, że sam wyrok automatycznie rozszerzy art. 3 na euro i dolara; zależałoby to od jego treści i prawnych możliwości zapewnienia skutecznej ochrony.
Punktem odniesienia będzie wyrok z 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-287/22, w którym Trybunał uznał, że sąd krajowy musi mieć możliwość zawieszenia spłaty rat na czas procesu, jeżeli jest to konieczne dla skuteczności przyszłego wyroku. Tamten wyrok dotyczył franka, ale opierał się na dyrektywie, która walut nie rozróżnia. Na rozstrzygnięcie trzeba będzie poczekać: w opublikowanym postanowieniu nie ma wniosku o tryb przyspieszony, a sprawdzona karta sprawy nie wskazuje terminu wyroku.
Co to oznacza dla kredytobiorców w euro i dolarach?
Na dziś nic się nie zmienia: ustawa frankowa ich nie obejmuje i raty trzeba płacić, dopóki sąd nie udzieli zabezpieczenia. W ocenie redakcji chf24.pl z postanowienia płyną jednak trzy praktyczne wnioski. Po pierwsze, wniosek o zabezpieczenie nadal ma sens. Sam sąd odsyłający wskazuje, że w tej sprawie powód może je uzyskać przynajmniej w postaci wstrzymania rat, a odmowa zapadła w pierwszej instancji. Po drugie, wniosek powinien obejmować wszystkich kredytobiorców, bo wstrzymanie rat wobec jednego z małżonków nie chroni drugiego. Po trzecie, warto żądać także zakazu wypowiedzenia umowy i zakazu wpisów do rejestrów oraz powołać się na pytanie C-944/26. Samo odesłanie w C-944/26 nie zawiesza automatycznie innych postępowań o kredyty w euro. Jest argumentem do rozważenia przy ocenie skuteczności ochrony, a nie samodzielną podstawą do zaprzestania spłaty.
Sprawa ma też wymiar systemowy. Analogiczne nieuczciwe mechanizmy przeliczeniowe w umowach EUR i USD można oceniać według dyrektywy 93/13, tak jak w umowach CHF. Nie oznacza to nieważności każdej umowy ani gwarancji wygranej. Pytanie C-944/26 dotyczy przede wszystkim skuteczności ochrony na czas procesu, a nie rozstrzygnięcia z góry o jego wyniku. Jeżeli TSUE zakwestionuje różnicę w ochronie, znaczenie będą miały dokładna treść odpowiedzi oraz sposób jej zastosowania przez sąd krajowy.
Źródła i dokumenty:
- Postanowienie SA w Warszawie, VIII ACz 2545/26 — pełny dokument (PDF): pytanie na pierwszej stronie; pkt 14–21 — stan faktyczny; pkt 28–38 — argumentacja; pkt 39–59 — różnice w ochronie.
- InfoCuria: C-944/26 Rotozuk — karta i stan sprawy.
- Ustawa z 29 maja 2026 r., Dz.U. poz. 985 (PDF): art. 1–3, 17 i 21.
- Druk sejmowy nr 1758 — projekt i uzasadnienie (PDF). Projekt jest materiałem legislacyjnym; obowiązujące rozwiązania wynikają z ustawy.
- Dyrektywa 93/13/EWG: art. 6, 7 i 8.
- Wyrok TSUE z 15 czerwca 2023 r., C-287/22, EU:C:2023:491 — skuteczna ochrona tymczasowa.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 20 listopada 2026 r.





