Pekao i sankcja kredytu darmowego: 2380 spraw. Wyrok TSUE obniża wynik o 126 mln zł

Bank Pekao ujawnił 2380 toczących się spraw o sankcję kredytu darmowego o wartości 75,85 mln zł. Osobno wyrok TSUE C-744/24 obniżył wynik odsetkowy Grupy za trzy kwartały 2026 r. o 126 mln zł. Raport pokazuje dwa różne problemy klientów: obowiązki informacyjne w umowie i naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów. To odrębne podstawy roszczeń, których nie należy sumować automatycznie.

Sankcja kredytu darmowego (SKD) to uprawnienie związane z naruszeniami wymienionymi w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Po skutecznym skorzystaniu z niego konsument zwraca kapitał bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, w terminach i w sposób ustalony w umowie.

Same wyniki finansowe są dla klientów mniej istotne. Zysk netto grupy w III kwartale wyniósł 1,52 mld zł i był o 20 proc. niższy niż rok wcześniej, m.in. przez wyższy podatek dochodowy, którego stawka dla banków wzrosła z 19 do 30 proc., oraz wyższe składki na BFG. Ciekawsze są noty o sporach z klientami, bo można w nich sprawdzić skalę postępowań i sposób ujęcia ryzyka.

Ile spraw o sankcję kredytu darmowego ma Pekao?

Na 30 września 2026 r. toczyło się 2380 postępowań o SKD o łącznej wartości przedmiotu sporu 75,85 mln zł. Średnio wychodzi niecałe 32 tys. zł na sprawę. Do końca września 290 spraw zakończyło się prawomocnie: w 228 zapadły orzeczenia korzystne dla banku, w 62 niekorzystne. Bank pisze, że kwestionuje zasadność roszczeń, a dotychczasowe orzecznictwo jest w przeważającej części dla niego korzystne.

„W przeważającej części korzystne” oznacza w liczbach, że bank przegrał prawomocnie co piątą zakończoną sprawę (21,4 proc.). To wyższy udział niekorzystnych rozstrzygnięć w opisanych przez banki populacjach zakończonych spraw niż w mBanku, który dzień wcześniej pokazał 1664 sprawy o SKD. Tam na 295 prawomocnie zakończonych postępowań bank przegrał 44, czyli 14,9 proc. W mBanku mianownik 295 obejmuje 233 korzystne wyroki, 44 niekorzystne oraz 18 postępowań zakończonych korzystnie z innych przyczyn, np. cofnięcia pozwu. Nie są to zatem identycznie opisane zbiory wyroków. Udziały nie są miarą szans konkretnego klienta. Średnia wartość toczącego się sporu jest w obu bankach zbliżona: około 32 tys. zł.

Źródło: raporty kwartalne Grup Pekao (str. 43 sprawozdania) i mBanku (str. 80) za III kw. 2026 r. Dane każdego banku dotyczą wyłącznie jego własnych spraw.

Różnicą, która rzuca się w oczy, jest rezerwa. mBank podał rezerwę 84 mln zł na ryzyko SKD. Jest wyższa niż ujawniona wartość przedmiotu toczących się sporów, ale te miary mają inny zakres i nie należy ich utożsamiać. Pekao w nocie o SKD rezerwy nie wymienia. Raport podaje tylko łączną kwotę rezerw na sprawy sporne: 1641 mln zł, z czego 1269 mln zł dotyczy kredytów frankowych. Czytelnik nie dowie się więc z niego, ile bank spodziewa się zapłacić w sporach o SKD.

Ile Pekao kosztuje wyrok TSUE w sprawie C-744/24?

Wyrok z 23 kwietnia 2026 r. zapadł na tle kredytu konsumenckiego udzielonego przez Pekao. Trybunał orzekł, że bank nie może pobierać odsetek od tej części kredytu, która poszła na pokrycie prowizji i innych kosztów, a nie została wypłacona konsumentowi. W raporcie bank wylicza skutki. W trzech kwartałach 2026 r. wynik odsetkowy został pomniejszony o 126 mln zł. Z tego 108 mln zł to oszacowanie zmiany oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych z portfela kredytów konsumenckich, czyli odsetek, których bank już nie spodziewa się otrzymać.

Bank zaznacza, że szacunek wymagał profesjonalnego osądu, w szczególności co do prawdopodobieństwa zwrotu odsetek pobranych od kosztów kredytu. Wskazuje też, że wobec braku jednolitych interpretacji wyroku mogą pojawić się kolejne orzeczenia oraz „możliwe rozwiązania sektorowe”, które zmienią te oszacowania. W innym miejscu nazywa wyrok dodatkowym czynnikiem ryzyka prawnego dla portfela kredytów konsumenckich.

Z tej noty wynika rzecz istotna dla klientów. Kwota 126 mln zł to obniżenie wyniku odsetkowego związane z wyrokiem dotyczącym odsetek od pozaodsetkowych kosztów, w tym prowizji i ubezpieczeń. Nie jest kwotą już wypłaconą klientom. Nie należy traktować jej jako ujawnionej rezerwy na procesy o SKD, które dotyczą całości odsetek i kosztów należnych kredytodawcy. To dwie różne ścieżki: korekta odsetek po wyroku TSUE nie zamyka sprawy sankcji kredytu darmowego, a skuteczne zastosowanie SKD może mieć szerszy zakres niż korekta samych odsetek od kosztów. Sam wyrok C-744/24 nie przyznaje automatycznie SKD każdemu kredytobiorcy. Bank przy omówieniu wyroku przypomina też, że według TSUE nieujęcie kosztów w całkowitej kwocie kredytu nie wyklucza obciążenia nimi konsumenta w inny sposób.

Jednocześnie Pekao rozwija kredyty, których ten spór dotyczy. Pożyczki gotówkowe wzrosły rok do roku o 16,2 proc., a bank wymienia je wśród głównych motorów wyniku odsetkowego. Im większy portfel, tym większa pula umów, które klienci mogą w przyszłości sprawdzić pod kątem SKD i odsetek od kosztów.

Czy rezerwy Pekao na postępowania UOKiK spadają?

Na pierwszy rzut oka tak. Rezerwa związana z decyzją zobowiązującą w sprawie nieprawidłowości przy reklamacjach spadła z 98,2 mln zł na koniec 2025 r. do 72,1 mln zł, bo bank tę decyzję realizuje. W tej samej nocie widać jednak, że rezerwa na postępowanie w sprawie nieautoryzowanych transakcji i braku zwrotu w terminie D+1 wzrosła z 48,6 do 78,7 mln zł. To postępowanie wciąż trwa: Prezes UOKiK przedłużył je do 31 grudnia 2026 r., a bank zaznacza, że kwota może się jeszcze zmienić. Bez zmian, na 119 mln zł, pozostaje rezerwa na karę za wakacje kredytowe, od której bank się odwołał.

Łącznie rezerwy na te trzy postępowania wynoszą 269,8 mln zł, wobec 265,8 mln zł na koniec 2025 r. Suma tych trzech ujawnionych pozycji wzrosła o 4 mln zł. Zmiana struktury nie oznacza, że bank przeniósł rezerwę z jednego postępowania do drugiego; rezerwa nie jest też tożsama z zapłaconą karą lub zwrotem. Do tego 12 października 2026 r. bank dostał pismo o wszczęciu przez UOKiK postępowania w sprawie uznania za niedozwolone postanowień wzorca umowy, a konkretnie klauzul modyfikacyjnych, na podstawie których banki zmieniają opłaty i prowizje. Rezerwy na to postępowanie Pekao jeszcze nie utworzył. Dla porównania mBank, którego podobne postępowanie trwa od 2019 r., zawiązał na nie w tym roku 65 mln zł.

Zobacz fragment raportu i otwórz pełny dokument

Czego w raporcie Pekao nie ma?

Raport nie zawiera żadnych danych o sporach dotyczących WIBOR-u: ani liczby spraw, ani ich wartości, ani rezerwy. WIBOR pojawia się w nim tylko w kontekście reformy wskaźników i przejścia na POLSTR oraz jako czynnik obniżający wynik odsetkowy. Brak w raporcie nie oznacza, że takich spraw nie ma, lecz jedynie, że w sprawdzonym raporcie nie znaleźliśmy odrębnego zestawienia tych sporów. Raport nie wyjaśnia przyczyny braku takiego ujawnienia. Nie ma też osobno podanej kwoty rezerwy na sprawy o SKD ani informacji, ile reklamacji złożyli klienci po wyroku TSUE w sprawie C-744/24.

W ocenie redakcji chf24.pl raport Pekao pokazuje dwa obrazy tego samego problemu. W sądach bank wygrywa większość spraw o SKD i podkreśla to w nocie. W rachunku wyników wyrok TSUE wydany we własnej sprawie banku kosztuje go już 126 mln zł, a bank sam dopuszcza, że oszacowania mogą się zmienić. Przegrana w co piątej prawomocnie zakończonej sprawie o SKD to też wynik wyraźnie gorszy niż w mBanku. Kredytobiorca z pożyczką w Pekao, w której skredytowano prowizję lub ubezpieczenie, powinien sprawdzić dwie rzeczy osobno: czy bank skorygował odsetki od kosztów kredytu oraz czy umowa nie narusza obowiązków informacyjnych w sposób uzasadniający sankcję kredytu darmowego. Art. 45 ust. 5 przewiduje wygaśnięcie uprawnienia po roku od wykonania umowy. Rozumienie początku tego terminu bywa przedmiotem sporów; nie należy zakładać, że w każdej sytuacji biegnie on od wypłaty kredytu ani odkładać analizy do końca spłaty.