Kredyty w euro pod lupą ZBP. Co naprawdę pokazują dane sądów i banków?

ZBP wyodrębnia temat kredytów w euro, ale nie obserwuje skali sporów porównywalnej z frankowymi — tak wynika z publikacji Business Insider Polska z 10 listopada. Sprawdzamy ten obraz na podstawie sprawozdań SO w Warszawie i raportów banków. W Warszawie przybywa spraw dotyczących walut innych niż CHF, a w mBanku wzrosła liczba kredytów objętych toczącymi się pozwami. Nie są to jednak statystyki wyłącznie euro ani pełne dane z całej Polski. Ważna korekta dotyczy też PKO BP: sama rezerwa EUR wzrosła, lecz łącznie z korektą wartości kredytów jej suma spadła. Wyjaśniamy, co te dane mówią o sporach i co warto sprawdzić we własnej umowie.

Co twierdzi ZBP?

Według publikacji Macieja Rudkego w Business Insider Polska ZBP wydzielił temat euro w pracach swojej grupy. Przedstawiciele związku wskazują na brak sygnałów o masowym zjawisku porównywalnym z CHF. Przywołują starszą statystykę MS i oddalenie jednego pozwu; automatyczne stosowanie argumentacji frankowej oceniają krytycznie. To stanowisko sektora, nie rozstrzygnięcie o wszystkich umowach w euro.

W uzasadnieniu druku sejmowego X kadencji nr 1758 z 2 października 2025 r., s. 7 uzasadnienia rzeczywiście podano 4 791 nierozpoznanych spraw o waluty inne niż CHF na koniec I kwartału 2025 r., wobec 195 770 spraw CHF. Wskazano 4 285 spraw w sądach okręgowych pierwszej instancji i 357 w apelacyjnych; to nie są wszystkie składowe ogólnej liczby. To zasób spraw w konkretnym dniu, nie liczba nowych pozwów ani bieżąca statystyka na listopad 2026 r. Porównanie z nowszymi danymi wymaga zachowania tego samego zakresu i okresu.

Co pokazują nowsze dane SO w Warszawie?

W sprawozdaniach SO w Warszawie symbol 049c obejmuje roszczenia z umów bankowych powiązanych z walutą obcą inną niż CHF. Wpływ wyniósł 650 spraw w 2024 r., 1 022 w 2025 r. i 718 w I półroczu 2026 r. Ostatniej wartości nie porównujemy jak całego roku. Jej proste podwojenie dałoby 1 436 spraw, ale to tylko scenariusz utrzymania tempa, nie prognoza ani opublikowany wynik za 2026 r. Dane te nie pozwalają potwierdzić wzrostu w każdym kolejnym półroczu bez odrębnej serii półrocznej.

Na koniec 2024 r. pozostało 910 spraw 049c. Skorygowane sprawozdanie za 2025 r. podaje 1 591, natomiast formularz za I półrocze 2026 r. przyjmuje jako stan początkowy 1 590. Na koniec półrocza pozostało 1 922, przy wpływie 718 i załatwieniu 386. Różnicę jednej sprawy między formularzami pokazujemy wprost; źródła nie wyjaśniają jej przyczyny. „Załatwienie” obejmuje różne sposoby zakończenia, nie tylko merytoryczny wyrok. Dla porównania w wierszu CHF w I półroczu 2026 r. wykazano 2 948 spraw wpływu i 10 595 załatwień oraz spadek pozostałości z 35 050 do 27 403.

*W tabeli przyjęto końcowy stan ze skorygowanego formularza za 2025 r. (1 591). W formularzu za I półrocze 2026 r. stan początkowy wynosi 1 590. To dane jednego sądu i kategorii szerszej niż euro. Nie zastępują aktualnej ogólnopolskiej statystyki EUR i same nie dowodzą ani „fali”, ani jej braku w całym kraju. Wzrost pozostałości od końca 2024 r. do połowy 2026 r. przekroczył 100%, ale jego źródłem są zarówno wpływ, jak i tempo załatwiania spraw.

Co widać w raportach banków?

Raport Grupy PKO BP za III kwartał 2026 r., nota 11, rozdziela korektę wartości kredytów EUR i rezerwę. Pierwsza zmalała z 801 do 704 mln zł, druga wzrosła z 631 do 640 mln zł. Ich suma spadła z 1 432 do 1 344 mln zł, o 88 mln zł (około 6,1%). Dlatego nie można na podstawie samej rosnącej rezerwy stwierdzić, że cały skumulowany koszt ryzyka EUR wzrósł. Wartość brutto aktywnych kredytów EUR spadła z 1 295 do 991 mln zł. Iloraz 1 344/991 to około 135,6%, lecz zestawia różne kategorie: korektę aktywów i rezerwę z wartością aktywnego portfela. Nie jest to procent przewidywanych przegranych, kwota należna klientom ani porównanie jednakowych portfeli.

mBank na 30 września 2026 r. raportował toczące się pozwy dotyczące 582 kredytów indeksowanych do walut innych niż CHF, wobec 496 na koniec 2025 r. To wzrost tego stanu o około 17,3%, nie informacja, że napłynęło dokładnie o tyle więcej nowych pozwów. Liczba kredytów spłaconych w tej grupie wzrosła ze 100 do 151. Bank otrzymał prawomocne wyroki dotyczące 304 kredytów w innych walutach: 299 niekorzystnych, 5 korzystnych lub częściowo korzystnych. To dane historyczne jednego banku, szersze niż euro, bez gwarancji wyniku innej sprawy.

Danych mBanku o pozostałych walutach nie należy łączyć z kategorią EUR w PKO BP w jeden rzekomy wskaźnik krajowy. Banki stosują różne zakresy ujawnień. Także rezerwy lub koszty ryzyka dla całego portfela walutowego nie są automatycznie rezerwami dotyczącymi wyłącznie euro.

Wyrok, na który powołuje się ZBP

Według relacji Business Insidera ZBP wskazuje oddalenie powództwa w SO w Warszawie z 9 września 2026 r., XXVIII C 5337/24. Nie potwierdziliśmy pełnego uzasadnienia ani prawomocności tego rozstrzygnięcia. Opis motywów w publikacji prasowej przypisujemy wypowiedziom ZBP. Bez akt nie można niezależnie ocenić argumentacji ani odnieść jej do dowolnej umowy.

Pojedynczy wyrok nie wyznacza wyniku każdej sprawy o kredyt w euro. Tak samo zestawienie 299 niekorzystnych rozstrzygnięć z raportu mBanku nie stanowi statystyki wszystkich wyroków EUR w Polsce. Znaczenie mają postanowienia, status konsumenta i dowody z konkretnej sprawy. Nie opieramy tej analizy na niezweryfikowanych relacjach o innych ustnych motywach wyroków.

Przedawnienie i „nadużycie prawa”: co mówi orzecznictwo?

W publikacji prasowej pojawia się też pogląd o przedawnieniu części roszczeń. Sam wiek umowy nie wystarcza, by je stwierdzić. Wyroki TSUE w sprawach połączonych C-698/18 i C-699/18 z 9 lipca 2020 r. oraz C-776/19–C-782/19 z 10 czerwca 2021 r. wymagają, aby reguły przedawnienia nie czyniły ochrony konsumenta praktycznie niemożliwą lub nadmiernie utrudnioną. W uzasadnieniu III CZP 6/21 SN wskazał, że bieg roszczenia restytucyjnego konsumenta nie może rozpocząć się, zanim konsument dowiedział się lub rozsądnie powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. Nie jest to gwarancja braku przedawnienia każdego żądania. Trzeba ustalić wiedzę konsumenta, daty świadczeń, właściwy termin, przepisy przejściowe i zdarzenia wpływające na jego bieg.

Ochrona z dyrektywy 93/13 nie jest zastrzeżona dla franka szwajcarskiego. Może mieć znaczenie również przy umowie powiązanej z euro, ale trzeba ustalić, jakie klauzule rzeczywiście zastosowano i czy były nieuczciwe. W niektórych umowach występują własne tabele banku, w innych odmienne rozwiązania. Niższy wzrost kursu czy późniejsza spłata w euro nie zastępują analizy przejrzystości i skutków klauzul w chwili zawarcia umowy. Zarzut „nadużycia prawa” wymaga oceny prawnej konkretnego stanu faktycznego; sam fakt skorzystania z ochrony konsumenckiej nie rozstrzyga sprawy na korzyść banku ani klienta.

Dlaczego kredyty w euro to nie są franki?

Ważna różnica dotyczy postępowania: ustawa frankowa z 29 maja 2026 r., obowiązująca od 7 sierpnia, obejmuje umowy CHF w ustawowym zakresie, nie kredyty EUR. Klient z kredytem w euro nie uzyskuje na tej podstawie automatycznego wstrzymania świadczeń po doręczeniu pozwu. Może natomiast rozważyć wniosek o zabezpieczenie na zasadach ogólnych; jego uwzględnienie zależy od przesłanek i rozstrzygnięcia sądu. Nie należy samodzielnie przerywać spłaty wyłącznie na podstawie cudzego wyroku lub tego artykułu.

Warunki ugód zależą od banku i umowy. Nie można twierdzić, że każdy program wyklucza euro: raport mBanku opisuje rozszerzenie programu z CHF na kredyty indeksowane do innych walut. Brak standardowej propozycji nie wyklucza także negocjacji indywidualnej. W samej umowie trzeba sprawdzić podstawę kursu, faktyczną możliwość wypłaty i spłaty w walucie oraz informacje o ryzyku. Wejście w życie ustawy antyspreadowej z 2011 r. i późniejsza możliwość spłaty walutowej nie dają automatycznej odpowiedzi, czy wcześniejsze postanowienia były uczciwe.

Różnice w dacie zawarcia i konstrukcji umowy mogą uzasadniać odmienne rozstrzygnięcia. Nie przesądzają jednak, że każda umowa EUR jest trudniejsza do podważenia. Stanowiska sektora bankowego i pełnomocników warto zestawiać z dokumentami oraz uzasadnieniami konkretnych wyroków.

Co to oznacza dla kredytobiorców?

W ocenie redakcji chf24.pl dane uzasadniają uważne śledzenie sporów dotyczących walut innych niż CHF, ale wymagają ostrożnych wniosków. W jednym sądzie wzrósł wpływ i pozostałość, w jednym banku stan kredytów objętych pozwami, a w PKO BP zmieniła się struktura skumulowanego kosztu EUR. To różne miary. Utworzenie podgrupy ZBP pokazuje zainteresowanie tematem, nie dowodzi samo w sobie ani masowości pozwów, ani odpowiedzialności banków w każdej umowie.

Przed oceną własnego roszczenia warto zebrać umowę i aneksy, regulamin, dokumenty o ryzyku, historię wypłaty i spłat oraz korespondencję z bankiem. Analiza powinna objąć klauzule przeliczeniowe, rzeczywiste możliwości walutowej obsługi kredytu, cel umowy, status konsumenta i przedawnienie. Przy kredycie aktywnym trzeba osobno ocenić zabezpieczenie, a przy spłaconym — zakres żądania zwrotu. Więcej kontekstu: kredyt w euro i możliwość podważenia umowy oraz raport mBanku i znaczenie kredytu po spłacie.

Kredyt w euro: najważniejsze pytania o pozew

Czy kredyt w euro można unieważnić?

Jest to możliwy skutek oceny nieuczciwych postanowień, ale nie wynika z samej waluty. Sąd bada konkretną umowę i to, czy może ona obowiązywać po usunięciu niedozwolonych warunków. Wynik zależy również od żądania i dowodów.

Czy spłata kredytu zamyka drogę do roszczenia?

Sama spłata nie wyłącza żądania zwrotu nienależnych świadczeń. Trzeba jednak ustalić podstawę roszczenia, jego wysokość i termin przedawnienia; statystyka wyroków innego banku tego nie zastępuje.

Czy pozew pozwala od razu przestać płacić raty EUR?

Nie na podstawie szczególnej ustawy dotyczącej CHF. Przy euro wstrzymanie spłaty wymaga odrębnej podstawy prawnej, np. skutecznego zabezpieczenia sądowego. Wniosek nie jest tym samym co jego uwzględnienie.