20 listopada 2026 r. państwa Unii Europejskiej miały zacząć stosować przepisy wdrażające nową dyrektywę o kredycie konsumenckim, znaną jako CCD2. Tego dnia dyrektywa z 2008 r. traci moc, z zachowaniem jej stosowania do istniejących umów na zasadach przejściowych. Polska nie ma nowej ustawy wdrażającej CCD2. Jest wpis UC171 w wykazie prac rządu, opublikowany 3 listopada, z planem przyjęcia projektu przez Radę Ministrów w II kwartale 2027 r. To termin prac rządu, a nie uchwalenia ani wejścia ustawy w życie. Wpis nie określa też terminu pierwszej publikacji tekstu UC171. Dla sporów o sankcję kredytu darmowego oznacza to, że nadal trzeba odróżniać obowiązujące przepisy od zapowiedzi reformy.
Ile wynosi opóźnienie?
| Data | Co się wydarzyło lub ma się wydarzyć |
|---|---|
| 18 października 2023 r. | Parlament Europejski i Rada przyjmują dyrektywę 2023/2225 |
| 20 listopada 2025 r. | Mija termin na przyjęcie i opublikowanie przepisów krajowych |
| 3 listopada 2026 r. | Ministerstwo Sprawiedliwości wpisuje projekt UC171 do wykazu prac rządu |
| 20 listopada 2026 r. | Dzień, od którego przepisy krajowe miały być stosowane; dyrektywa 2008/48 zostaje uchylona |
| II kwartał 2027 r. | Planowane przyjęcie projektu przez Radę Ministrów |
| Później | Sejm, Senat, podpis prezydenta, okres dostosowawczy dla rynku |
Opracowanie chf24.pl na podstawie dyrektywy (UE) 2023/2225 i wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
Termin na przyjęcie i opublikowanie przepisów minął rok temu. Dzisiejsza data jest drugim progiem: od niej nowe zasady miały być stosowane. Wpis UC171 przewiduje przyjęcie projektu przez rząd w II kwartale 2027 r., ale jest to plan, który może ulec zmianie. Nie pozwala przesądzić najwcześniejszego terminu skierowania projektu do Sejmu ani daty wejścia ustawy w życie. Od dziś do końca wskazanego kwartału pozostaje ponad siedem miesięcy; później potrzebne byłyby dalsze etapy legislacyjne i ewentualny okres dostosowawczy. Wcześniejszy projekt UOKiK, UC82, ma w wykazie status „Wycofany” w związku z cofnięciem upoważnienia dla Prezesa UOKiK. UC171 przygotowuje Ministerstwo Sprawiedliwości, a osobą odpowiedzialną jest sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha.
Co wiadomo o projekcie UC171?
W sprawdzonym wpisie UC171 udostępniono opis założeń, a nie gotowy tekst przepisów. Nowa ustawa ma zastąpić ustawę z 2011 r. Z opisu wynikają następujące kierunki:
- Szerszy zakres. Ustawa ma objąć między innymi odroczone płatności i leasing z opcją wykupu, a górny próg kwoty kredytu ma wzrosnąć.
- Odsetki tylko od pieniędzy faktycznie udostępnionych. To zapisanie wprost zasady, którą Trybunał Sprawiedliwości UE wyprowadził w kwietniu 2026 r. w sprawie C-744/24.
- Wcześniejsza spłata. Utrzymane mają zostać ograniczenia prowizji za spłatę przed terminem.
- Sankcja kredytu darmowego. Resort ocenia, że „jednorodny charakter sankcji” jest nieadekwatny do różnej wagi naruszeń, i zapowiada jej stopniowanie oraz system sankcji administracyjnych. Katalogu naruszeń i odpowiadających im sankcji we wpisie nie ma.
Ostatni punkt jest najważniejszy dla sporów o SKD. Art. 45 obecnej ustawy przewiduje zwrot kredytu bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy po pisemnym oświadczeniu konsumenta, jeśli wystąpi naruszenie wskazane w tym przepisie. Nie każdy błąd w umowie automatycznie uruchamia sankcję: znaczenie mają rodzaj naruszenia, wymogi prawa unijnego i ocena konkretnej umowy. W ocenie redakcji stopniowanie sankcji mogłoby ograniczyć kwoty odzyskiwane za część uchybień, ale bez tekstu przepisów nie da się określić skali zmiany. Art. 44 CCD2 wymaga kar skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających, natomiast motyw 52 osobno opisuje skuteczne i proporcjonalne cywilne środki ochrony. Tych dwóch płaszczyzn nie należy utożsamiać.
Co brak ustawy oznacza dla konsumenta dzisiaj?
Sam upływ unijnego terminu nie uchyla polskiej ustawy z 2011 r. Nadal obowiązują m.in. art. 45 dotyczący SKD i art. 49 o obniżeniu kosztów przy wcześniejszej spłacie. Dyrektywa co do zasady nie może sama nakładać obowiązków na prywatny bank w sporze z konsumentem; brak bezpośredniego skutku poziomego nie oznacza jednak, że nie wolno powoływać jej w argumentacji. Wykładnia zgodna z prawem UE ma granice: nie może prowadzić do wykładni contra legem i musi uwzględniać zakres czasowy właściwej dyrektywy. Art. 47 CCD2 zachowuje stosowanie dyrektywy 2008/48 do umów obowiązujących 20 listopada 2026 r., z określonymi wyjątkami dotyczącymi kredytu odnawialnego. Nie można więc automatycznie zastąpić nią podstaw oceny dawnych umów i toczących się sporów.
Znaczenie nowych przepisów w argumentacji widać w wyroku TSUE z 19 listopada 2026 r., w połączonych sprawach C-239/25 i C-355/25 Fincontinuo. Trybunał przywołał art. 29 CCD2, który nakazuje przy obniżce kosztów uwzględniać wszystkie koszty nałożone na konsumenta przez kredytodawcę, ale rozstrzygał sprawy objęte starą dyrektywą. Nie oznacza to retroaktywnego zastosowania CCD2. W ocenie redakcji strony sporów o SKD mogą także odwoływać się do kierunku nowej regulacji, jednak samo takie odwołanie nie zmienia art. 45 ani nie przesądza wyniku sprawy. Wyjaśniamy wyrok Fincontinuo i jego warunki.
Gdzie w tym czasie toczy się rozmowa o sankcji?
Niezależnie od publikacji projektu o przyszłym modelu ochrony rozmawia się na konferencjach. 9 listopada 2026 r. IWS zorganizował spotkanie o sporach kredytowych. Według komunikatu Instytutu badanie objęło 143 sprawy o SKD zakończone w 2025 r. i wcześniej; w 109 powodami byli przedsiębiorcy, którzy nabyli wierzytelności od konsumentów. To wynik konkretnej próby aktowej, nie statystyka wszystkich spraw o SKD w Polsce. Panel o sankcji moderowała Aneta Wiewiórowska-Domagalska z Ministerstwa Sprawiedliwości; omawiano m.in. powiązanie naruszeń z sankcjami i rolę nadzoru publicznego.
Na 25 listopada 2026 r. zapowiedziano w Warszawie Kongres Consumer Finance organizowany przez Europejski Kongres Finansowy. W programie widnieje debata „Granice sankcji. Public i private enforcement w kredycie konsumenckim”. Sam temat pokazuje, że rozmowa obejmuje zarówno dochodzenie roszczeń przed sądem, jak i publiczny nadzór nad rynkiem. Program wydarzenia może się zmienić.
Temat debaty jest zbieżny z zapowiedzią różnicowania sankcji w UC171. W ocenie redakcji rozmowa z rynkiem jest potrzebna, ale nie zastępuje publikacji przepisów, uzasadnienia i konsultacji, w których konsument może sprawdzić skutki proponowanego rozwiązania. W opublikowanym programie są także wystąpienia branżowe oraz wystąpienie prezeski Federacji Konsumentów o wykluczeniu finansowym. Udział w konferencji sam w sobie nie przesądza stanowiska danej instytucji wobec ostatecznej wersji ustawy.
Zestawienie obu wydarzeń pokazuje, w naszej ocenie, wagę debaty o proporcjonalności sankcji i roli nabywców roszczeń. Nie dowodzi jednak, że wynik reformy został przesądzony. Dane IWS opisują przebadaną próbę, a program kongresu — plan rozmowy. O skutkach dla konsumentów będzie można rzetelnie mówić na podstawie konkretnych przepisów i uzasadnienia projektu.
Pytania, na które nie ma dziś odpowiedzi
W dniu, w którym mija unijny termin, lista otwartych kwestii jest dłuższa niż lista ustaleń. W ocenie redakcji chf24.pl najważniejsze są cztery:
- kiedy Ministerstwo Sprawiedliwości opublikuje tekst projektu i skieruje go do konsultacji publicznych,
- które naruszenia mają nadal skutkować pełną sankcją kredytu darmowego, a które tylko sankcją administracyjną,
- czy nowe zasady obejmą wyłącznie umowy zawarte po wejściu ustawy w życie, czy także spory już toczące się w sądach,
- czy i jak ustawa ureguluje sprzedaż roszczeń z sankcji kredytu darmowego, o której mówią badania Instytutu.
Trzecie pytanie ma znaczenie dla każdego, kto rozważa oświadczenie o SKD. Punktem wyjścia są zakaz wstecznego działania prawa i reguły przejściowe z art. 47 CCD2, zachowujące stosowanie starej dyrektywy do istniejących umów. Wpis UC171 zapowiada również pozostawienie dotychczasowych przepisów dla spraw wszczętych i niezakończonych; bez tekstu projektu nie da się jednak jednoznacznie ustalić zakresu tej zapowiedzi ani rozciągać jej automatycznie na każdy spór cywilny o SKD. Prace nad reformą nie zawieszają rocznego terminu z art. 45 ust. 5. Ustawa wiąże go z dniem wykonania umowy, a rozumienie tego momentu jest przedmiotem sporów — należy je oceniać w konkretnej sprawie.
Wniosek na dziś jest prosty: 20 listopada 2026 r. to unijna data stosowania przepisów wdrażających CCD2, a nie automatyczna zmiana polskiego art. 45. Polska ma zapowiedź nowej ustawy i plan prac rządu na 2027 r.; polski konsument nadal korzysta z obowiązującej ustawy z 2011 r., wielokrotnie nowelizowanej. Najważniejsze kolejne kroki to publikacja projektu, wyjaśnienie przepisów przejściowych i konsultacje jego rzeczywistych skutków. Szczegółowe założenia UC171 opisaliśmy osobno; podstawy uprawnienia wyjaśnia poradnik o sankcji kredytu darmowego.
Źródła: CCD2 — art. 29, 44, 47–48 i motyw 52; Sprostowanie CCD2 z 22 grudnia 2023 r.; KPRM — UC171, wpis z 3 listopada 2026 r.; KPRM — UC82, status wycofany; Ustawa o kredycie konsumenckim — art. 45 i 49; TSUE C-744/24, komunikat z 23 kwietnia 2026 r.; TSUE C-239/25 i C-355/25 — pełny wyrok Fincontinuo; IWS — wyniki badań i konferencja z 9 listopada; EKF — program Kongresu Consumer Finance. Informacje o UC171 i stanie prac sprawdzono 20 listopada 2026 r.; założenia nie są tekstem uchwalonej ustawy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 20 listopada 2026 r.





