Przegrali sprawę o WIBOR. Sąd zasądził 21,6 tys. zł kosztów

Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił pozew małżonków kwestionujących klauzulę WIBOR w kredycie hipotecznym z 2016 r. i zasądził na rzecz banku 21 617 zł kosztów procesu. Wyrok zapadł 29 czerwca 2026 r., a jego uzasadnienie opublikowano w SAOS 5 listopada. W sprawie III C 1102/24 istotne okazały się dokumenty o ryzyku i symulacje przekazane przed zawarciem umowy. Analizujemy również elementy uzasadnienia budzące pytania: niezidentyfikowane „materiały robocze”, odwołanie do późniejszej ustawy i sposób ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika. Prawomocności wyroku ani wniesienia apelacji nie potwierdziliśmy.

Co orzekł sąd?

Sprawę rozpoznał sędzia Mariusz Solka z III Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie. Wyrok zapadł na posiedzeniu niejawnym, po tym jak sąd zakreślił stronom termin na zajęcie ostatecznego stanowiska. Nazwa banku jest w orzeczeniu zanonimizowana. Sentencja brzmi:

Jaką umowę zawarli kredytobiorcy?

Małżonkowie zawarli umowę 29 stycznia 2016 r., żeby spłacić kredyt mieszkaniowy zaciągnięty wcześniej w innym banku. Wniosek złożyli przez pośrednika. Oprocentowanie było zmienne: średnia z notowań WIBOR 3M z poprzedniego miesiąca plus stała marża.

Uwaga do danych: w uzasadnieniu występuje rozbieżność 50 gr: 397 000 zł + 6 550,50 zł daje 403 550,50 zł, podczas gdy jako kwotę umowy podano 403 550 zł. Bez dokumentu umowy nie rozstrzygamy źródła tej różnicy. Dane o pozostałych parametrach przytaczamy za sądem.

Przebieg procesu też jest pouczający. Pozew wpłynął 11 października 2024 r. Już po dziewięciu dniach sąd oddalił wniosek o wstrzymanie spłat na czas procesu. W toku postępowania kredytobiorcy zmieniali żądania. Ostatecznie domagali się stwierdzenia nieważności umowy na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, a ewentualnie na podstawie art. 58 k.c., a jako kolejne warianty: bezskuteczności klauzuli WIBOR i ustalenia, że nie wiąże ona na przyszłość. Dwa razy wnosili o zawieszenie postępowania do czasu wyroków TSUE (najpierw w sprawie C-471/24, potem w sprawach C-586/25 i C-630/25) i o skierowanie własnego pytania prejudycjalnego. Sąd odmówił we wszystkich przypadkach. Pominął też dowód z opinii biegłego, o który wnosiły obie strony.

Jakie dokumenty przekonały sąd?

Dokumenty przedumowne są ważną częścią uzasadnienia tej sprawy. Bank przedstawił kilka dokumentów podpisanych przez kredytobiorców przed zawarciem umowy: oświadczenie o ryzyku zmiennej stopy, w którym potwierdzili otrzymanie symulacji dla różnych okresów kredytowania; formularz informacyjny z symulacją spłaty na cały okres kredytu; „ofertę wstępną” z kolejną symulacją, z podziałem rat na część kapitałową i odsetkową; regulamin i taryfę opłat. Kluczowa okazała się informacja o ryzykach przygotowana według Rekomendacji S KNF:

Sąd podkreślił, że nie oparł się na samych podpisach pod oświadczeniami. Przedstawił łączną ocenę dokumentów oraz zarzutów i dowodów stron:

Słabość kredytobiorców po stronie dowodowej widać też w ocenie zeznań. Pracownik banku, który obsługiwał małżonków, i pośredniczka nie wnieśli niczego istotnego, bo nie pamiętali szczegółów, a pośredniczka nie pamiętała nawet powodów. O zeznaniach samych kredytobiorców sąd napisał krótko, że „stanowiły odzwierciedlenie ich stanowiska procesowego”. W opublikowanym uzasadnieniu sąd nie znalazł podstaw, by przyjąć inny przebieg informowania o ryzyku niż wynikający z dokumentacji. Nie oznacza to, że zeznania konsumenta są z założenia pozbawione wartości albo że podpisane oświadczenie zawsze rozstrzyga sprawę.

Jak sąd odczytał wyrok TSUE C-471/24?

Sąd odczytał lutowy wyrok TSUE jako wskazówkę do oceny konkretnej umowy i informacji przekazanych klientom:

W swojej ocenie tej umowy sąd wyznaczył też granice obowiązku informacyjnego. Bank musiał wyjaśnić, że oprocentowanie jest zmienne, zależy od WIBOR, a wzrost wskaźnika podniesie ratę i koszt kredytu. Nie musiał natomiast tłumaczyć metodologii WIBOR, zasad kwotowań banków panelowych ani procedur fixingu. Nie musiał też przewidzieć skoku stóp z lat 2021–2022: „Obowiązek informacyjny dotyczy przedstawienia mechanizmu i ryzyka, a nie gwarantowania przyszłego poziomu kosztu kredytu”. Sąd odrzucił również zarzut, że bank powinien był zaproponować kredyt o stałej stopie albo z innym wskaźnikiem, bo w 2016 r. nie było takiego ogólnego obowiązku.

Czy umowa sprzed BMR jest z tego powodu wadliwa?

Warszawski sąd odrzucił wniosek, że późniejsze regulacje automatycznie dowodzą wadliwości wcześniejszej umowy. Warto zestawić to z wyrokiem wstępnym SO w Kaliszu, I C 1669/23, w którym argument dotyczący okresu przejściowego BMR był jednym z elementów krytyki klauzuli. To jednak różne sytuacje: umowę warszawską zawarto w 2016 r., przed zasadniczym rozpoczęciem stosowania BMR, a umowy z Kalisza w 2018 r., już w okresie przejściowym. Nie należy utożsamiać braku zezwolenia administratora przed grudniem 2020 r. z całkowitym brakiem regulacji. Sąd w Warszawie napisał:

Sąd odrzucił też argument o wpływie banków panelowych na WIBOR. Rozróżnił pięć kwestii: udział banków w tworzeniu wskaźnika, udział pozwanego banku w panelu, teoretyczną podatność wskaźnika na wpływ, konkretną manipulację i wpływ tego wszystkiego na decyzję klienta. Uznał, że samo powołanie się na pierwszą z nich nie dowodzi ani manipulacji, ani tego, że bank jednostronnie kształtował świadczenie kredytobiorców.

Co w tym wyroku budzi wątpliwości?

Uzasadnienie zawiera elementy wymagające odrębnego omówienia. Poniższe uwagi są oceną redakcyjną opublikowanego dokumentu, a nie oceną pełnych akt ani potwierdzeniem zarzutów wniesionej apelacji.

Niezidentyfikowane „materiały robocze”

Sąd czterokrotnie odwołuje się do dokumentu, którego nie identyfikuje. Pisze, że tezy z orzecznictwa TSUE „zostały syntetycznie zebrane w analizowanym materiale roboczym”, że „w materiałach roboczych zasadnie podkreślono” potrzebę rozróżnienia umów sprzed i po 22 lipca 2017 r. że „w analizowanym materiale roboczym trafnie ujęto” różnicę między metodologią WIBOR a skutkami ekonomicznymi zmiennej stopy, a „w materiałach roboczych również zaakcentowano”, że ogólne twierdzenie o wpływie banków na WIBOR nie wystarcza do wykazania nieważności. W opublikowanym uzasadnieniu nie podano nazwy, autora ani statusu tych materiałów. Bez akt nie da się ustalić, czy i w jaki sposób były dostępne stronom. Można natomiast wskazać brak precyzyjnego oznaczenia źródła w samym uzasadnieniu; nie jest to dowód, że sąd posłużył się materiałem nieznanym uczestnikom procesu.

Odwołanie do przepisów późniejszych niż umowa

Sąd sam podkreśla, że umowa z 29 stycznia 2016 r. podlegała innemu reżimowi niż umowy zawierane po 22 lipca 2017 r., gdy weszła w życie ustawa o kredycie hipotecznym. Mimo to żądanie ewentualne oddalił m.in. dlatego, że oprocentowanie samą marżą „stałoby w opozycji do art. 29 ust. 2 ustawy o kredycie hipotecznym”, czyli przepisu, który w dniu zawarcia umowy nie obowiązywał. Podobnie z rozporządzeniem BMR: sąd uznał stosowanie WIBOR za uzasadnione, wskazując, że wskaźnik jest wymieniony jako kluczowy w rozporządzeniu wykonawczym Komisji 2016/1368, „nawet jeśli powyższe rozporządzenie nie obowiązywało w momencie zawarcia umowy”. WIBOR trafił zresztą do tego wykazu dopiero w 2019 r., na mocy zmieniającego go rozporządzenia 2019/482. Znaczenie ma także art. 85 ust. 2 ustawy o kredycie hipotecznym, zgodnie z którym do wcześniejszych umów stosuje się przepisy dotychczasowe. W naszej ocenie trzeba rozróżnić powołanie późniejszej regulacji jako tła od zastosowania jej jako samodzielnej podstawy oceny umowy z 2016 r. Nie przesądzamy, czy sąd odwoławczy zakwestionowałby to rozumowanie ani czy wpłynęłoby to na wynik, skoro sąd przedstawił również ocenę dokumentów i transparentności.

Dwie stawki wynagrodzenia pełnomocnika

Sąd przyznał bankowi dwie stawki po 10 800 zł, osobno za żądanie ustalenia i za żądanie zapłaty, i uzasadnił to tak:

Sąd przyjął po 10 800 zł za żądanie ustalenia i żądanie zapłaty. Sam fakt zasądzenia kwoty wyższej od jednej stawki minimalnej nie dowodzi jednak błędu. Przy ocenie rozliczenia kosztów znaczenie mają wartość przedmiotu sprawy, relacja żądań oraz reguły rozporządzenia o opłatach. § 2 pkt 7 przewiduje stawkę 10 800 zł dla wartości powyżej 200 tys. zł do 2 mln zł, natomiast § 15 ust. 3 pozwala przy spełnieniu określonych przesłanek ustalić opłatę wyższą od minimum. Nie jest to to samo co automatyczne naliczenie odrębnej stawki za każde żądanie. Prawidłowość przyjętej w tej sprawie konstrukcji mogłaby podlegać kontroli przy zaskarżeniu rozstrzygnięcia o kosztach; bez analizy akt nie rozstrzygamy, że należało zasądzić dokładnie o 10 800 zł mniej.

Zakres opisu symulacji w uzasadnieniu

Opublikowany dokument opisuje symulacje i historyczne dane, ale nie podaje konkretnych poziomów stóp przyjętych w każdym scenariuszu. To ogranicza możliwość ich samodzielnej oceny przez czytelnika. Nie dowodzi jednak, że dokumenty banku nie zawierały odpowiednich scenariuszy — nie mamy pełnych akt. W sprawie I C 262/23 sąd opisał symulacje WIBOR od 3 do 15 proc. Różnica w szczegółowości uzasadnień nie wystarcza do oceny, czy pominięcie opinii biegłego w III C 1102/24 było nieprawidłowe; zależy to od przedmiotu dowodu i spornych okoliczności.

Co można ocenić bez znajomości całych akt?

Znamy opublikowane uzasadnienie, ale nie cały pozew, dokumentację współpracy z pełnomocnikiem ani wszystkie dowody. Materiał pozwala omówić argumenty odrzucone przez sąd; nie pozwala rzetelnie ocenić całej strategii pełnomocnika ani ustalić, jaki wynik przyniosłoby inne żądanie.

W tej sprawie sąd nie uwzględnił ani argumentacji za nieważnością, ani żądań ewentualnych dotyczących klauzuli oprocentowania. Za niewystarczające uznał ogólne zarzuty o udział banków w ustalaniu WIBOR i wcześniejszą metodologię wskaźnika. Ważną rolę przypisał dokumentom informacji o ryzyku. Nie przedstawiamy tego jako statystycznej prognozy szans innych kredytobiorców; trzy wybrane orzeczenia nie są reprezentatywną próbą wszystkich procesów.

Umowa obejmowała także czasowe podwyższenie marży do wpisu hipoteki i skredytowaną opłatę za przygotowanie umowy. Samo występowanie takich postanowień nie potwierdza ich wadliwości ani zasadności innego roszczenia. Odrębna ocena wymagałaby brzmienia klauzuli, właściwych czasowo przepisów i danych o wykonaniu umowy. Z tego uzasadnienia nie wywodzimy, że mniejsze żądanie zapewniłoby klientom lepszy wynik.

Przed procesem warto zestawić możliwe korzyści z własnymi wydatkami, ryzykiem kosztów przeciwnika i ewentualnego postępowania odwoławczego. W tej konkretnej sprawie sąd zasądził na rzecz banku 21 617 zł; nie jest to pełny koszt procesu po stronie kredytobiorców ani uniwersalna stawka dla spraw WIBOR. Nie potwierdziliśmy prawomocności, dlatego nie opisujemy tej kwoty jako już ostatecznie należnej.

Trzy sprawy WIBOR — różne umowy, dowody i rozstrzygnięcia

Poniższe zestawienie pokazuje różnice między trzema wybranymi sprawami. Nie jest statystyką wyników ani podstawą do obliczania szans wygranej.

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie sprawy.

W opisanych sprawach sądy różnie oceniły umowy i znaczenie informacji o ryzyku. W Kaliszu zapadł wyrok wstępny, a w obu sprawach warszawskich powództwa oddalono. Nie można jednak sprowadzić wszystkich wyników do zasady „wygrywa lepszy komplet dokumentów”. Istotne są również treść klauzul, rodzaj i data umowy, żądania oraz właściwe przepisy. Argumenty dotyczące BMR mogą być oceniane w instancji odwoławczej, jeśli do niej dojdzie; nie potwierdziliśmy prawomocności porównywanych rozstrzygnięć.

W ocenie redakcji chf24.pl najważniejszą praktyczną lekcją z III C 1102/24 jest potrzeba oceny pełnej dokumentacji przed procesem: umowy, regulaminu, formularzy, informacji o ryzyku i symulacji. Nie wystarczy sam ogólny zarzut dotyczący konstrukcji WIBOR. Z drugiej strony podpis konsumenta pod oświadczeniem nie zastępuje analizy rzeczywistej treści informacji — wskazał to również ten sąd. Uzasadnienie warto czytać krytycznie w zakresie powołanych materiałów, stanu prawnego i kosztów, ale nie pozwala ono obiecać skutecznej apelacji ani innego, łatwiejszego roszczenia. Każda z tych ocen wymaga osobnego sprawdzenia.

Więcej kontekstu: WIBOR i POLSTR — wiadomości, aneksy i wyjaśnienia oraz prawomocny i nieprawomocny wyrok — różnice.