WIBOR: 1291 spraw przeciwko Grupie PKO BP. Bank nie tworzy rezerwy

W sporach o WIBOR kredytobiorcy z kredytami złotowymi o zmiennym oprocentowaniu kwestionują postanowienia, które uzależniają ratę od tego wskaźnika, i domagają się zwrotu części zapłaconych odsetek. Banki uważają te roszczenia za bezpodstawne. Raport PKO BP za III kwartał 2026 r. pokazuje, że mimo to pozwów szybko przybywa.

Na koniec września przeciwko grupie PKO BP toczyło się 1 291 postępowań, w których klienci kwestionują konstrukcję oprocentowania zmiennego i zasady ustalania WIBOR. Ich łączna wartość wynosiła 363 mln zł. Na koniec 2025 r. było to 737 spraw o wartości 172 mln zł. W ciągu dziewięciu miesięcy liczba spraw wzrosła więc o 75 proc., a ich wartość o 111 proc. Bank nie utworzył na nie rezerwy i w raporcie wyjaśnia dlaczego.

Ile pozwów o WIBOR ma PKO BP?

Porównanie obejmuje dziewięć miesięcy, od końca 2025 r. do końca września 2026 r., a nie pełny rok. W tym czasie stan toczących się spraw zwiększył się o 554, średnio ok. 60 miesięcznie. Szybciej od liczby spraw rośnie ich wartość, Nie pozwala to jednak ustalić średniej wartości samych nowych pozwów: porównujemy dwa portfele obejmujące również zakończenia postępowań. Średnia wartość sporu, którą wyliczyliśmy z danych banku, wzrosła z ok. 233 tys. do ok. 281 tys. zł.

Dlaczego PKO BP nie tworzy rezerwy?

Wyjaśnienie zajmuje w raporcie jedno zdanie: grupa nie utworzyła rezerwy na te postępowania, „oceniając roszczenia jako niezasadne”. To stanowisko banku, a nie rozstrzygnięcie sądów. Zgodnie z MSR 37 rezerwa wymaga obecnego obowiązku wynikającego ze zdarzenia przeszłego, prawdopodobnego wypływu środków i możliwości wiarygodnego oszacowania kwoty. W raporcie grupa uzasadnia brak rezerwy swoją oceną niezasadności roszczeń. Nie jest to ustalenie szans powodzenia konkretnego pozwu ani gwarancja wyniku procesu. Dla porównania, na sprawy dotyczące sankcji kredytu darmowego bank też nie podaje osobnej rezerwy, ale na zagadnienia związane z ochroną konsumentów utrzymywał na koniec września 1 054 mln zł rezerw, wobec 412 mln zł na koniec 2025 r. W tej pozycji nie przedstawiono podziału na SKD i pozostałe kategorie.

Wyrok TSUE C-471/24 z 12 lutego 2026 r. nie wyłączył kontroli klauzuli zmiennego oprocentowania na podstawie dyrektywy 93/13. Zarazem Trybunał wskazał, że bank nie musi przekazywać szczegółowego opisu metodologii regulowanego wskaźnika. Dodatkowe informacje nie mogą zniekształcać jego obrazu. Klauzula wykorzystująca wskaźnik zgodny z ramami BMR co do zasady sama w sobie nie powoduje znaczącej nierównowagi na niekorzyść konsumenta. Ocena umowy wymaga więc uwzględnienia pełnego zakresu orzeczenia, a nie tylko hasła o obowiązkach informacyjnych.

Co jeszcze raport mówi o WIBOR?

Spory sądowe to nie jedyny wątek. Wśród ryzyk dla działalności grupy PKO BP wymienia orzecznictwo dotyczące „kredytów w PLN opartych na wskaźniku WIBOR”, obok kredytów walutowych, sankcji kredytu darmowego i odsetek od kredytowanych kosztów. Osobno bank opisuje decyzję Prezesa UOKiK z 23 stycznia 2026 r. w sprawie klauzul umożliwiających zmianę oprocentowania limitów odnawialnych na podstawie zmian stóp procentowych NBP oraz stawek WIBOR. UOKiK uznał część postanowień za niedozwolone i nałożył karę 79,3 mln zł. Decyzja nie jest prawomocna, bank złożył odwołanie.

Równolegle bank odchodzi od WIBOR w nowych produktach. Od 3 września 2026 r. PKO BP i PKO Bank Hipoteczny jako pierwsze banki w Polsce oferują kredyty hipoteczne o zmiennym oprocentowaniu opartym na wskaźniku z rodziny POLSTR. Samo wprowadzenie nowej oferty nie zmienia automatycznie wcześniej zawartych umów ani nie rozstrzyga toczących się sporów.

W ocenie redakcji chf24.pl raport PKO BP pokazuje wzrost stanu sporów o WIBOR. Porównanie z końcem 2025 r. nie pozwala oddzielić okresu przed lutowym wyrokiem TSUE od okresu po nim. Łącznie w ciągu dziewięciu miesięcy liczba postępowań przeciwko grupie wzrosła o 75 proc., a ich wartość wzrosła ponad dwukrotnie. Bank konsekwentnie ocenia te roszczenia jako bezzasadne i nie tworzy rezerw, a orzecznictwo po wyroku C-471/24 daje mu do tego argumenty. Kredytobiorca rozważający pozew powinien jednak pamiętać, że znaczenie mają treść klauzul, przepisy obowiązujące przy zawarciu umowy, przekazane informacje oraz wykazane zarzuty. Proces wiąże się z ryzykiem kosztów, których rozliczenie zależy od wyniku i decyzji sądu.