WIBOR 6M pod lupą. Co pokazują dane GPW Benchmark?

WIBOR 6M nie powstaje wyłącznie z sześciomiesięcznych transakcji między bankami. Dokumenty GPW Benchmark pokazują duży udział kwotowań wiążących. Sama niska aktywność transakcyjna nie dowodzi jednak wadliwości wskaźnika ani nie przesądza o wyniku sporu z bankiem. Sprawdziliśmy dane historyczne, metodę obliczania stawki i wnioski dla osób spłacających złotowe kredyty.

Punktem wyjścia jest tekst ekonomisty Krzysztofa Szymańskiego opublikowany na infor.pl. Autor nie twierdzi, że Komisja Nadzoru Finansowego niczego nie zbadała. Zarzuca jej co innego: że publicznie podała tylko wniosek, iż WIBOR prawidłowo mierzy rynek, bez wyników testów, które pozwoliłyby ten wniosek sprawdzić. Od razu zastrzegamy: nie chodzi o nowe ustalenia. Ocena KNF pochodzi z maja 2025 r., a kluczowe tabele GPW Benchmark z października 2025 r. Nowe jest tylko zestawienie tych liczb, dlatego postanowiliśmy je zweryfikować u źródła.

• Dane historyczne: niewielka aktywność w depozytach 6M nie oznacza braku wszystkich danych wejściowych.
• Kwotowania modelowe: średni miesięczny udział dla 6M wyniósł 4,16 proc. w okresie grudzień 2022–grudzień 2024.
• Umowa kredytu: sam udział kwotowań wiążących nie przesądza o nieuczciwości postanowień.

Jak powstaje WIBOR, gdy banki prawie nie pożyczają sobie pieniędzy na pół roku?

Administratorem WIBOR jest spółka GPW Benchmark. W jej dokumentacji rynek, który wskaźnik ma mierzyć, to międzybankowy rynek pieniężny, a przedmiotem pomiaru są ceny depozytów składanych przez banki z panelu, czyli tak zwanych uczestników fixingu. Według oświadczenia administratora w wersji z 1 października 2026 r. w panelu jest dziesięć banków.

Każdego dnia każdy bank z panelu przekazuje dla każdego terminu (1M, 3M, 6M) jedną liczbę, czyli kwotowanie. Powstaje ono według tzw. metody kaskady danych. Na górze kaskady są prawdziwe transakcje depozytowe między bankami z panelu na dany termin. Jeśli ich brakuje, bank może sięgnąć po transakcje na terminy pośrednie, interpolację oraz transakcje z tzw. rynków powiązanych, czyli depozyty od instytucji finansowych i pozostałych instytucji finansowych, przeliczone na rynek bazowy. Wszystko, co powstaje na poziomach 1–3, administrator nazywa kwotowaniem modelowym. Ważne zastrzeżenie: interpolację i ekstrapolację wykonują same banki, a nie administrator.

Gdy z żadnego poziomu nie da się wyliczyć kwotowania modelowego, bank przekazuje kwotowanie wiążące, czyli poziom 4 kaskady. To stawka, po jakiej bank deklaruje gotowość złożenia lub przyjęcia depozytu od innego banku z panelu. GPW Benchmark podkreśla, że to deklaracja wiążąca: bank musi zawrzeć transakcję na żądanie innego uczestnika w trakcie tak zwanego okna transakcyjnego. Zarazem administrator wprost dopuszcza, że przy kwotowaniu wiążącym bank korzysta ze swobody uznania na podstawie własnej polityki kwotowania.

Z przekazanych liczb administrator liczy średnią ważoną, stosując reguły odrzucania skrajnych wartości zależne od liczby kwotowań. Przy sześciu lub siedmiu kwotowaniach nie odrzuca się wartości skrajnych. Do fixingu potrzeba co najmniej sześciu kwotowań. Kwotowanie modelowe ma zawsze wagę 1, a wiążące wagę równą tzw. zdolności rynkowej banku, nie niższą jednak niż 0,44. Metoda premiuje więc dane transakcyjne, ale przy terminie, na którym transakcji brakuje, i tak wypełniają ją głównie kwotowania wiążące.

Transakcja a kwotowanie banku. Na czym polega różnica?

Transakcja to zdarzenie, które się wydarzyło: jeden bank przelał drugiemu konkretną kwotę na konkretny okres po konkretnej cenie. Kwotowanie wiążące to oferta: cena, po której bank mówi, że zawarłby transakcję, gdyby ktoś chciał. Oferta też niesie informację o rynku, bo bank, który podaje zawyżoną albo zaniżoną stawkę, ryzykuje, że ktoś z niej skorzysta. Nie jest jednak obserwacją rynku, tylko jego deklaracją. Na tym rozróżnieniu opiera się cały spór o reprezentatywność: zwolennicy wskaźnika widzą w kwotowaniu cenę rynkową, krytycy przypominają, że reprezentatywność trzeba wykazać danymi, a nie samą konstrukcją oferty.

Ile transakcji stoi za WIBOR 6M? Dane GPW Benchmark

Najtwardsze liczby pochodzą z „Podsumowania cyklicznego przeglądu metody stawek referencyjnych WIBID i WIBOR za okres od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2024 r.”, które GPW Benchmark opublikowała 30 października 2025 r. Zestawiamy wartości dla terminu 6M. Wszystkie dotyczą średnich dziennych podanych przez administratora, a nie sum rocznych. Nie przeliczamy ich na roczną liczbę transakcji bez informacji o pełnych danych i sposobie zaokrąglenia.

Źródło: GPW Benchmark, Podsumowanie cyklicznego przeglądu metody stawek WIBID i WIBOR za okres 1.12.2022–31.12.2024 (30.10.2025), tabele średniego dziennego wolumenu i średniej dziennej liczby transakcji według terminów i segmentów rynku. Rynek bazowy to depozyty między bankami z panelu oraz podmiotami spełniającymi kryteria uczestnika fixingu.

Dla porównania: w 2024 r. na rynku bazowym średnio dziennie zawierano 12 transakcji overnight, czyli na jeden dzień, o łącznym wolumenie około 3,2 mld zł. Według tej samej tabeli transakcje overnight stanowiły w 2024 r. 98,4 proc. średniego dziennego wolumenu rynku bazowego. Terminy, na których opiera się rata kredytu, to margines tego rynku.

Czy „0,0” oznacza, że przez cały rok nie było ani jednej transakcji?

Nie można tego wywnioskować z samej tabeli. Wartość „0,0” jest średnią dzienną przedstawioną z dokładnością do jednego miejsca po przecinku. Niewielka dodatnia średnia może zostać zaokrąglona do zera. Tabela nie podaje rocznej liczby transakcji, dlatego nie rozstrzyga, czy w całym 2024 r. nie było żadnej transakcji 6M na rynku bazowym. Nie daje też podstaw do obliczenia dokładnej liczby takich transakcji.

Ciekawy jest też zapis lat 2019 i 2020. Tam w tabeli stoi samo „0”, bez miejsca po przecinku, podobnie jak przy przedziale 3M–6M we wszystkich latach. Może to sugerować, że administrator odróżnia zero dokładne od zaokrąglonego, ale dokument tej konwencji nie objaśnia. Uczciwie można więc napisać tyle: na rynku bazowym aktywność w terminie 6M była w 2019, 2020 i 2024 r. tak mała, że średnia dzienna zaokrągla się do zera. Twierdzenie, że „nie było żadnej transakcji”, wykracza poza to, co pokazują opublikowane dane.

Co mierzy „poziom transakcyjności” i dlaczego nie jest to liczba transakcji?

Drugą miarą, na którą powołuje się Krzysztof Szymański, jest publikowany przez GPW Benchmark poziom transakcyjności. Tę liczbę najczęściej się przekręca. Administrator definiuje ją jako procentowy udział kwotowań modelowych (poziomy 1–3 kaskady) we wszystkich kwotowaniach przekazanych przez banki z panelu na dany termin w danym miesiącu. Resztę stanowią kwotowania wiążące. W oświadczeniu z 1 października 2026 r. GPW Benchmark wprost dopisała, że miernik nie pokazuje liczby zawartych transakcji, tylko częstość używania kwotowań modelowych.

Przeliczyliśmy miesięczne wartości z tabeli administratora. Dla WIBOR 6M w 25 miesiącach od grudnia 2022 r. do grudnia 2024 r., czyli dokładnie w okresie objętym oceną KNF, poziom transakcyjności wynosił od 0 do 10 proc., a średnia to 4,16 proc. Zgadza się to z wyliczeniem autora tekstu na infor.pl. W marcu 2024 r. było to 0 proc., w sierpniu 2024 r. 10 proc. To prosta średnia arytmetyczna 25 miesięcznych udziałów, a nie udział wyliczony ze wszystkich pojedynczych kwotowań w całym okresie. Odpowiada jej średni miesięczny udział kwotowań wiążących równy 95,84 proc. Nie jest to miara ich ważonego wpływu na końcową wartość WIBOR ani liczby zawartych transakcji.

Trzeba przy tym dodać dwie rzeczy, które działają w przeciwnych kierunkach. Po pierwsze, kwotowanie modelowe nie oznacza transakcji sześciomiesięcznej między bankami. Może wynikać z danych z rynków powiązanych albo z innych terminów. Poziom transakcyjności jest więc miarą szerszą niż „transakcje 6M na rynku bazowym”. Po drugie, w tym samym okresie dla terminów krótszych obraz był wyraźnie inny: dla WIBOR 3M średnia wyniosła około 20 proc., dla 1M około 50 proc. W tabeli obejmującej pierwsze półrocze 2026 r. miesięczne wartości dla 6M wynosiły 3–11 proc., dla 3M 28–38 proc., a dla 1M 59–71 proc. W tym zestawieniu udział kwotowań modelowych jest zatem najniższy dla terminu 6M. Dane kończą się na czerwcu 2026 r.; nie przedstawiamy ich jako odczytów z października.

Co na to GPW Benchmark i KNF?

Stanowisko nadzoru jest jasne. W komunikacie z 29 maja 2025 r. KNF poinformowała, że jej ocena obejmowała okres od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2024 r. Sprawdzano transakcyjność danych wejściowych, reprezentatywność danych z rynku bazowego i panelu banków wobec całego sektora oraz reakcję WIBOR na zmiany płynności, stóp NBP i realiów gospodarczych. Wynik był pozytywny dla terminów ON, 1M, 3M i 6M. Komisja podała, że oparła się na analizie jakościowej i ilościowej, poprzedzonej oceną przygotowaną przez samego administratora.

GPW Benchmark w swoim podsumowaniu przeglądu nie ukrywa słabości rynku. Administrator napisał, że aktywność na międzybankowym rynku depozytów niezabezpieczonych była w badanym okresie przeciętnie niższa niż wcześniej, a poziom transakcyjności kluczowych terminów czerpał głównie z rynków powiązanych. Dodał, że nie widzi czynników, które pozwalałyby oczekiwać wzrostu liczby transakcji w kolejnych latach. Mimo to uznał, że nie ma przesłanek podważających zdolność WIBOR do pomiaru rynku. Jako argumenty wskazał, że przebieg stawki nie odbiegał od historycznego zachowania wobec stóp NBP, że kwotowania wiążące mają realne pokrycie w obowiązku zawarcia transakcji, a kwotowania modelowe są codziennie porównywane z symulacjami administratora opartymi na danych transakcyjnych banków.

Bankowcy i GPW Benchmark dodają argument prawny: rozporządzenie BMR, czyli unijne przepisy o wskaźnikach referencyjnych, nie wymaga, by wskaźnik opierał się wyłącznie na transakcjach. Dopuszcza inne dane, jeśli transakcji jest za mało, pod warunkiem że całość wiarygodnie odzwierciedla rynek i da się to zweryfikować. Krzysztof Szymański tego nie kwestionuje. Jego zarzut brzmi: skoro wolno odejść od transakcji, tym bardziej trzeba pokazać, jak sprawdzono, że wynik nadal mierzy rynek.

Na które pytania dane odpowiadają, a które pozostają otwarte?

Dostępne dokumenty rozstrzygają kilka spraw. Wiadomo, że transakcji sześciomiesięcznych na rynku bazowym było w latach opisanych w tabeli tak mało, że ich średnia dzienna liczba i wolumen są bliskie zeru. Wiadomo, że WIBOR 6M w okresie ocenianym przez KNF powstawał przede wszystkim z kwotowań wiążących. Wiadomo też, że administrator i nadzór formalnie zbadali reprezentatywność, a metoda dopuszczająca dane inne niż transakcje jest zgodna z literą BMR, co KNF potwierdzała w zezwoleniu z 2020 r. i w kolejnych ocenach. Tu argumenty krytyków i obrońców się nie wykluczają, bo opisują te same liczby.

Otwarte zostają pytania o dowód. W komunikacie KNF nie podano wyników testów osobno dla każdego terminu, przyjętych progów akceptacji ani miar błędu przy przenoszeniu danych z rynków powiązanych na rynek bazowy. W dokumentach administratora, do których dotarliśmy, nie znaleźliśmy też publicznego zestawienia, jak często banki z panelu faktycznie zawierały transakcje na żądanie po swoich kwotowaniach wiążących dla 6M. A to właśnie ten mechanizm ma uzasadniać, że oferta jest ceną rynkową. W ocenie redakcji chf24.pl postulat publikacji zagregowanych wyników jest rozsądny: nie wymaga ujawniania tajemnic poszczególnych banków, a pozwoliłby przenieść spór z poziomu deklaracji na poziom liczb. Brak publikacji nie dowodzi jednak, że test wypadł źle. Na podstawie samych przywołanych publikacji nie można niezależnie odtworzyć wszystkich testów i ich wyników.

Czy mała liczba transakcji wystarczy, żeby wygrać z bankiem?

Tu trzeba oddzielić dwie zupełnie różne oceny. Pierwsza to ocena wskaźnika: czy WIBOR jako taki reprezentuje rynek. Tym zajmuje się administrator, KNF i unijne przepisy BMR. Druga to ocena konkretnej umowy: czy postanowienie o zmiennym oprocentowaniu jest uczciwe i czy bank rzetelnie poinformował klienta o ryzyku. Tym zajmuje się sąd w sprawie konsumenta.

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 12 lutego 2026 r. w sprawie C-471/24 (PKO BP) wyraźnie te poziomy rozdzielił. Orzekł, że postanowienia o oprocentowaniu opartym na WIBOR i marży podlegają kontroli pod kątem nieuczciwości, ale samo odwołanie do wskaźnika zgodnego z ramami BMR co do zasady nie powoduje znaczącej nierównowagi na niekorzyść konsumenta. Uznał też, że bank nie musi przekazywać klientowi szczegółowej metodologii wskaźnika. Przy całej wadze danych o transakcjach sam argument „WIBOR 6M opierał się głównie na kwotowaniach” nie przesądza więc o wygranej. Nie należy utożsamiać nadzorczej oceny wskaźnika z kontrolą postanowień konkretnej umowy. W przypadku postanowienia określającego główny przedmiot umowy znaczenie dla kontroli nieuczciwości ma również spełnienie wymogu przejrzystości.

Co zatem realnie decyduje w sprawie konkretnej umowy? Według TSUE wymóg przejrzystości dotyczy tego, czy konsument rozumiał ekonomiczne skutki zmiennego oprocentowania i ryzyko wzrostu raty. Znaczenie mają więc informacje i symulacje, które klient dostał przed podpisaniem umowy, brzmienie samego postanowienia i data zawarcia kredytu. Dane o transakcjach mogą być tłem i kontekstem w takim sporze, ale nie zastąpią analizy dokumentów konkretnej sprawy. W ocenie redakcji chf24.pl to najważniejszy wniosek dla czytelnika: rzetelna dyskusja o reprezentatywności WIBOR i spór sądowy o umowę toczą się na dwóch różnych boiskach.

Czy POLSTR rozwiązuje problem WIBOR?

Na rynek nowych kredytów w dużej mierze tak, na istniejące umowy na razie nie. 18 maja 2026 r. GPW Benchmark ogłosiła uporządkowaną likwidację WIBOR. Okres likwidacji rozpoczął się 18 czerwca 2026 r., a ostatnim dniem publikacji WIBOR 1M, 3M i 6M ma być 31 grudnia 2036 r. KNF oczekuje, że od 2027 r. instytucje nadzorowane nie będą zawierać nowych umów opartych na WIBOR. WIBOR overnight przestał być publikowany 1 października 2026 r.

Następca, POLSTR, działa inaczej. W standardowej metodzie wykorzystuje rzeczywiste niezabezpieczone transakcje depozytowe overnight, czyli na jeden dzień, zawierane przez uprawnione instytucje. Stawka jest średnią ważoną wolumenem po przewidzianym w regulaminie przycięciu skrajnych danych. Nowe oferty hipoteczne korzystają m.in. z indeksu POLSTR 1M Stopa Składana, wyliczanego z historycznych stawek dziennych. Nie potrzebuje on sześciomiesięcznych depozytów międzybankowych do pomiaru miesięcznego oprocentowania. Metoda ma jednak własne ograniczenia i procedurę awaryjną na wypadek niespełnienia warunków wystarczalności danych, wykorzystującą stopę referencyjną NBP i korektę. Indeks składany patrzy wstecz na okres obserwacji, ale nie oznacza to automatycznie, że wysokość raty poznaje się dopiero po jej spłacie. Termin odczytu indeksu i jego zastosowania do oprocentowania określa umowa.

Dla osoby, która ma dziś kredyt z WIBOR 3M albo 6M, uruchomienie nowych ofert z POLSTR nie zmienia automatycznie wskaźnika w istniejącej umowie. Zgodnie z mapą drogową KNF WIBOR może pozostawać w takich umowach do zakończenia jego opracowywania; dla 1M, 3M i 6M zapowiedziano 31 grudnia 2036 r. Zasady późniejszego zastąpienia zależą od klauzul awaryjnych oraz ewentualnych przepisów. Nie można dziś zakładać jednej automatycznej zamiany ani identycznego spreadu korygującego dla każdej umowy. Dobrowolny aneks jest odrębną propozycją banku i wymaga analizy warunków. Przeczytaj również naszą analizę wpływu POLSTR na raty i umowy oraz poradnik sprawdzania aneksu WIBOR–POLSTR.

Co z tego wynika dla kredytobiorcy?

Po pierwsze, dane GPW Benchmark potwierdzają, że WIBOR 6M w badanym okresie powstawał głównie z kwotowań wiążących banków, a nie z sześciomiesięcznych transakcji między nimi. To fakt, a nie teza jednej strony sporu. Po drugie, ten fakt nie oznacza automatycznie, że wskaźnik był wadliwy. Nadzór i administrator uznali go za reprezentatywny, a otwarte pozostaje przede wszystkim pytanie o przejrzystość dowodów tej oceny. Po trzecie, sama liczba transakcji w tabelach administratora nie przesądza o wyniku sprawy. Potrzebna jest ocena umowy, informacji o ryzyku i okoliczności jej zawarcia. Osoba, która rozważa spór z bankiem, powinna zacząć od własnych dokumentów, a nie od statystyk rynku międzybankowego.

Źródła i sposób weryfikacji

• GPW Benchmark: podsumowanie cyklicznego przeglądu za okres 1.12.2022–31.12.2024 (PDF), opublikowane 30 października 2025 r.; tabele średnich dziennych liczby i wolumenu transakcji.
• GPW Benchmark: miesięczny poziom transakcyjności (PDF); średnia 4,16 proc. obliczona przez CHF24.PL z 25 miesięcznych wartości dla 6M, od grudnia 2022 r. do grudnia 2024 r. Zakresy dla 2026 r. obejmują styczeń–czerwiec.
• GPW Benchmark: oświadczenie dotyczące WIBID i WIBOR z 1 października 2026 r. (PDF); metoda kaskady, kwotowania i wagi.
• KNF: ocena zdolności WIBOR do pomiaru rynku, 29 maja 2025 r.
• KNF: aktualizacja mapy drogowej reformy z 30 czerwca 2026 r.
• GPW Benchmark: regulamin POLSTR (PDF); metoda standardowa i procedura awaryjna.
• TSUE: komunikat dotyczący wyroku C-471/24 z 12 lutego 2026 r.
• Krzysztof Szymański, komentarz o ocenie WIBOR przez KNF na infor.pl — punkt wyjścia do analizy. Dane liczbowe sprawdzono niezależnie w dokumentach administratora.

Stan weryfikacji: 6 października 2026 r. Dane historyczne oznaczono okresami, których dotyczą. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej ani finansowej. Ocena sprawy wymaga analizy konkretnej umowy i dokumentów.

Zmiana prezentacji: 7 października 2026 r. Dodano oznaczenie rodzaju tekstu i nawigację do źródeł lub założeń. Daty danych i dotychczasowych korekt zachowano; ta zmiana nie stanowi ponownej weryfikacji merytorycznej.