W 2025 roku spraw frankowych w sądach wciąż jest ponad 200 tysięcy, z czego znaczna większość z powództwa Frankowiczów. I chociaż wiele z nich zakończyło się już sukcesem kredytobiorców i unieważnieniem wadliwej umowy, wciąż wpływają do sądów nowe pozwy, chociaż jest ich mniej niż w roku ubiegłym. Wszystko wskazuje jednak na to, że saga frankowa jeszcze będzie trwać, gdyż wciąż wielu pokrzywdzonych konsumentów banku jeszcze nie pozwało i może to zrobić w przyszłości. Niektórzy nawet nie wiedzą, że mają do tego prawo, a inni wciąż z tym zwlekają, gdyż boją się samej rozprawy. W dzisiejszym artykule chcemy odczarować temat i przybliżyć go tym, którzy chcieliby pójść ze swoim kredytem frankowym do sądu. Jak w praktyce wyglądają dzisiaj rozprawy frankowe, czy konieczne jest uczestnictwo w rozprawie i jakich pytań można się spodziewać oraz jak wygląda orzecznictwo. Inspiracją do tego artykułu są doświadczenia prawników, którzy głównie w Sądzie Okręgowym w Gdańsku reprezentują Frankowiczów i opowiadają, jak w praktyce wyglądają i jak kończą się rozprawy sądowe właśnie w tym sądzie. Z ich spostrzeżeń mogą skorzystać jednak Frankowicze z całej Polski, ponieważ przy obecnie ujednoliconym orzecznictwie mają one wartość uniwersalną i dotyczą także innych rejonów naszego kraju.
- Obecnie rozprawy frankowe mogą odbywać się w tradycyjnej formie stacjonarnej lub zdalnej. Frankowicz może złożyć do sądu wniosek o rozprawę zdalną, ale to sąd ostatecznie zdecyduje o jej formie.
- Chociaż czas postępowania w polskich sądach wygląda różnie, to już orzecznictwo jest na tyle ujednolicone, że około 98% spraw frankowych kończy się unieważnieniem umowy i zwycięstwem Frankowicza.
- Ważnym krokiem, jaki powinien podjąć Frankowicz przed pozwaniem banku, jest znalezienie doświadczonego prawnika i udzielenie mu pełnomocnictwa. Po złożeniu pozwu o wszelkich czynnościach dotyczących tego postępowania sąd będzie informował pełnomocnika, z wyjątkiem sytuacji, gdy zechce przesłuchać Frankowicza.
- Zeznania Frankowicza są istotne dla przebiegu sprawy frankowej i liczy się dobre przygotowanie do odpowiedzi na pytania, które może zadać sędzia czy pełnomocnik banku. Ci ostatni, jak mówią pełnomocnicy konsumentów, zadają tych pytań coraz mniej, podobnie jak coraz rzadziej składają apelację od niekorzystnych dla banku wyroków.
Od kredytu do pozwu – dlaczego Frankowicze poszli do sądów?
Na początek krótkie przypomnienie tła i samej istoty sporu frankowego dla tych, którzy jeszcze mają wątpliwości, czy ich kredyt jest wadliwy i czy warto złożyć pozew, bo sam fakt, że raty wzrosły, jeszcze go takim nie czyni, chociaż zmusza do zastanowienia, co do tego doprowadziło, gdyż przed laty wszystko wyglądało tak obiecująco. A przynajmniej w taki sposób przedstawiały to banki.
Oferowały kredyty hipoteczne denominowane lub indeksowane do franka szwajcarskiego jako tańszą i łatwiej dostępną alternatywę dla kredytów złotówkowych. Dlaczego łatwiej dostępną? Otóż nierzadko okazywało się, że po zbadaniu zdolności kredytowej bank twierdził, że jest ona wystarczająca, aby udzielić kredytu frankowego, ale za mała na kredyt złotówkowy. Setki tysięcy Polaków przyciągnęły więc do banków obietnice taniego kredytu z niższym oprocentowaniem, a franka przedstawiano jako stabilną walutę. Niestety za tą finansową „okazją” czaiły się ryzyka, o których już konsumentów nie informowano.
Pierwsze problemy pojawiły się już w 2008 roku po gwałtownym wzroście kursu franka i potem już było tylko coraz gorzej. Raty kredytów rosły, podobnie jak i zadłużenie. I wtedy zaczęły pojawiać się pierwsze pytania, czy umowy te były uczciwe? Po dogłębnej analizie okazało się, że wiele z nich zawierało klauzule abuzywne, które są niedozwolonymi postanowieniami umownymi. W praktyce dawały one bankom nieograniczoną swobodę w przeliczaniu kursów walut, o czym klienci nie wiedzieli, bo nikt im tego nie wyjaśnił.
To właśnie obecność klauzul abuzywnych w umowie jest dzisiaj podstawą do zakwestionowania umowy. W 2019 roku w TSUE zapadł przełomowy wyrok w sprawie Państwa Dziubak C-260/18, który utorował drogę innym Frankowiczom do unieważniania swoich umów, gdyż stał się wyznacznikiem linii orzeczniczej w polskich sądach. Potem jeszcze zapadło wiele wyroków Trybunału w sprawach frankowych, które sprawiły, że aktualnie prawie wszyscy Frankowicze z bankami wygrywają. Do sądów ruszyła lawina pokrzywdzonych kredytobiorców, gdyż każdy chciał uzyskać unieważnienie umowy, a co się z tym wiąże, pozbyć się wadliwego kredytu i jeszcze odzyskać od banku spore sumy nadpłaconych środków wraz z odsetkami za opóźnienie.
Jak obecnie wygląda przebieg rozprawy frankowej?
Mimo że aktualnie sprawy frankowe są już dobrze znane sędziom oraz mających duże doświadczenie pełnomocnikom stron i linia orzecznicza jest już dobrze ukształtowana, kredytobiorców wciąż mocno stresuje perspektywa udziału w rozprawie, składania zeznań, a nawet samego pójścia do sądu. Powinni jednak wiedzieć, że obecnie rozprawa wcale nie musi odbywać się w siedzibie sądu, lecz także zdalnie. Każdy więc, kto wolałby składać zeznania przez internet bez konieczności udania się do sądu, ma możliwość złożenia do sądu takiego wniosku. Jednak ostateczną decyzję co do formy rozprawy podejmuje sąd. Nie wszystkie sądy jeszcze i nie wszyscy sędziowie chcą z rozpraw zdalnych korzystać i preferują rozprawy stacjonarne.
Rozprawa sądowa w obu formach ma taki sam charakter formalny i służy rozpoznaniu sprawy oraz wymaga zachowania powagi sądu. Sąd może w jej trakcie przesłuchiwać strony, świadków czy ewentualnych biegłych. Jedyną różnicą między sprawą stacjonarną i zdalną jest to, że w przypadku tej pierwszej trzeba pojawić się fizycznie w sądzie, a zdalnie można w rozprawie uczestniczyć z każdego miejsca, którego warunki będą spełniać techniczne wymogi i zapewniać ciszę do przeprowadzenia wideokonferencji.
W obu przypadkach trzeba być gotowym już około pół godziny wcześniej, co oznacza, że do sądu należy przybyć około 30 minut przed czasem, a w przypadku gdy, rozprawa ma być zdalna, około pół godziny wcześniej trzeba dokładnie sprawdzić, czy wszystko działa, czy komputer jest właściwie podłączony i przede wszystkim upewnić się, że ma się otrzymany od sądu odpowiedni link, którego kliknięcie umożliwi połączenie z sądem.
Chociaż nie jest to regułą, sądy częściej wyrażają zgodę na rozprawy zdalne w przypadku mniej skomplikowanych spraw oraz wtedy, gdy wnioskujący o to Frankowicz obecnie mieszka np. za granicą.
Sama forma rozprawy jednak nie wpływa na jej przebieg, ani wynik. Liczy się zebrany materiał dowodowy oraz zeznania i argumenty stron, a także ewentualnych świadków czy biegłych, z których opinii obecnie nie korzysta się już tak często jak wcześniej. Trzeba bowiem wiedzieć, że mimo iż istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo unieważnienia wadliwej umowy frankowej, sędziowie nie orzekają tego niejako z automatu, lecz wnikliwie badają każdą sprawę, biorąc pod uwagę nie tylko samą umowę, czy inne załączone dokumenty, ale też to, co sam Frankowicz zezna. Z tego względu warto się do takiej rozprawy dobrze przygotować. Sama długość przesłuchania zależy od sędziego i konkretnej sprawy, ale widać obecnie tendencję do skracania długości przesłuchań.
Jak przygotować się do rozprawy frankowej?
Do każdej rozprawy frankowej trzeba się dobrze przygotować. Niezależnie od jej formy będzie to przygotowanie merytoryczne, a w przypadku rozprawy zdalnej także techniczne. Jeśli Frankowicz znajdzie doświadczonego pełnomocnika, to on bardzo mu w tych przygotowaniach pomoże. Nie tylko odpowiednio nastawi psychicznie, uspokoi, ale też podpowie jakie pytania mogą paść na sali sądowej. Doświadczeni prawnicy znają już zarówno sędziów, jak i pełnomocników banków z innych rozpraw, które prowadzili i wiedzą mniej więcej, o co może być Frankowicz zapytany. Zależy to też oczywiście od indywidualnej sytuacji Frankowicza, ale prawnik na pewno to w swoich podpowiedziach uwzględni.
Kredytobiorca nie musi znać treści dokumentów, ani terminów prawniczych, czy aktualnych przepisów prawa. Powinien jednak wiedzieć, czego dotyczy pozew i jakie konkretnie roszczenia wysuwa, aby potem nie być zaskoczonym w razie takiego pytania sądu. Musi też wiedzieć, jaka była kwota kredytu i na co został przeznaczony. Kredytobiorca nie będzie jednak oceniany za swoje odpowiedzi, a ponieważ kredyt najczęściej brał dawno temu, ma też prawo niektórych rzeczy nie pamiętać. Nie trzeba więc niepotrzebnie się stresować.
W przypadku rozprawy stacjonarnej ważne jest punktualne stawienie się w sądzie, co oznacza, że trzeba wcześniej zaplanować dojazd do sądu w taki sposób, który zapobiegnie spóźnieniu się na rozprawę. Należy mieć przy sobie dowód tożsamości i zadbać o schludny wygląd.
W przypadku rozprawy zdalnej konieczne jest odpowiednie przygotowanie od strony technicznej. Trzeba mieć sprawny komputer i łącze internetowe, które nie zawiedzie w czasie rozprawy oraz sprawne słuchawki, kamerę i mikrofon oraz link, który otrzymuje się z sądu, dający dostęp do rozprawy. Należy zadbać również o odpowiednie ciche miejsce i właściwe tło. Podczas składania zeznań na rozprawie zdalnej nie trzeba stać, tak jak na stacjonarnej, można siedzieć, ale również trzeba zadbać o odpowiedni strój.
Jakie pytania do Frankowicza najczęściej padają na rozprawie?
Jak mówią prawnicy, którzy prowadzą takie sprawy w gdańskim sądzie, standardowym pytaniem, które zadają prawie zawsze sędziowie w sprawach frankowych, a które może wywołać czasem u Frankowicza konsternację, jest to, czy klient rozumiał, po co jest frank w umowie.
Jeśli ten sam kredyt był udzielony więcej niż jednemu Frankowiczowi, co zdarzało się często, np. w przypadku małżonków, czy przyjaciół, którzy brali wspólny kredyt i wszystkie te osoby są obecne na rozprawie, sąd z reguły nie zadaje każdemu z nich takich samych pytań, lecz pyta na początku, kto z nich jest najlepiej zorientowany w sprawie i temu zadaje pytanie. Innych natomiast pyta jedynie o to, czy potwierdzają zeznanie przepytywanej osoby i dopytuje czasem o szczegóły, których tamta osoba nie pamiętała.
Trzeba jednak wiedzieć, że każdy sędzia ma swój styl zadawania pytań, które jednak często sprowadzają się do podobnych kwestii takich jak, po co został wzięty kredyt i dlaczego we frankach. Sędziowie chcą też często wiedzieć, jak Frankowicz dowiedział się o tego typu kredytach, czy miał odpowiednią zdolność kredytową, czy został poinformowany, jakie ryzyko niesie ze sobą kredyt frankowy, a także czy sam wykazał zainteresowanie, aby o to zapytać przedstawiciela banku.
Sędziowie pytają też często, czy Frankowicz zdaje sobie sprawę, z czym będzie wiązać się dla niego unieważnienie umowy i czy wie, że będzie musiał rozliczyć się z bankiem. Jest to dla niego dobrą prognozą, gdyż sugeruje, że właśnie taki finał sprawy jest możliwy.
Po zadaniu pytań przez sędziego, pytania może zadać Frankowiczowi także jego pełnomocnik, ale nie musi. Czasami jednak jest to konieczne, jeśli sędzia zapomni o jakąś ważną dla Frankowicza rzecz dopytać.
Następnie prawo do zadania pytań kredytobiorcy ma także pełnomocnik banku, ale jak mówią prawnicy konsumentów, obecnie tych pytań jest znacznie mniej niż kiedyś, zupełnie tak jakby już pogodzili się oni ze swoją przegraną. Wciąż jednak trzeba się z takimi pytaniami liczyć i te pytania wiążą się najczęściej z tym, czy Frankowicz miał świadomość ryzyka kursowego, biorąc kredyt. W związku z tym pytają Frankowicza, czy był wcześniej za granicą, czy wymieniał waluty w kantorze i wiedział, że są różne kursy, które mogą się zmieniać. Pytania te mają więc zasiać we Frankowiczu wątpliwości, czy rzeczywiście nie zdawał sobie sprawy z ryzyka kursowego.
Kolejna dawka pytań może być związana z chęcią podważenia statusu konsumenta. Pytania więc dotyczą ewentualnego prowadzenia w zakupionym na kredyt lokalu działalności gospodarczej, czy też wynajmowania go.
Oczywiście zależnie od sytuacji, tych pytań może być więcej, ale te wymienione są najbardziej typowymi. Przesłuchania trwają obecnie krócej niż kiedyś, a kredytobiorcy z zasady przesłuchiwani są jedynie jednorazowo, co oznacza konieczność uczestnictwa w jednej rozprawie.
Czego unikać podczas rozprawy sądowej?
Jeśli Frankowicz chce, aby jego zeznania stanowiły wiarygodny materiał dowodowy, powinny być składane w sposób swobodny i niczym nieskrępowany. Ważne jest więc wcześniejsze przygotowanie się do rozprawy nie tylko pod względem merytorycznym, ale i mentalnym, aby po wejściu na salę sądową emanować spokojem i pewnością siebie. Unikać natomiast należy korzystania podczas przesłuchiwania z jakichkolwiek notatek, czytania z kartki, czy wyszukiwania czegoś w dokumentach. W przypadku, gdy kredytobiorców jest więcej, należy unikać komunikowania się ze sobą na sali rozpraw.
Złożone zeznania wypowiedziane spokojnie, prostym i zrozumiałym językiem w sposób płynny i swobodny będą miały moc dowodową. Jeśli czegoś się nie pamięta, należy o tym jasno powiedzieć bez obawy, że może zostać to źle odebrane. Każdy ma prawo niektórych rzeczy nie pamiętać, jeśli pytanie dotyczy kredytu zaciągniętego wiele lat temu. Z pewnością taka odpowiedź nie będzie miała wpływu na wynik postępowania.
Podsumowanie
Przedstawione powyżej praktyczne wskazówki dotyczące rozpraw frankowych mogą być przewodnikiem dla osób, które chcą złożyć pozew przeciwko bankowi i powalczyć w sądzie o unieważnienie wadliwej umowy kredytowej i odzyskanie od banku nadpłaconych środków. Omówiliśmy kwestie związane z dwiema formami rozpraw i wskazaliśmy, co jest istotne w przygotowaniu do każdej z nich. Podaliśmy przykładowe pytania, jakie Frankowicz może usłyszeć na rozprawie, korzystając z wiedzy i doświadczenia prawników oraz wskazaliśmy rzeczy, których lepiej podczas rozprawy unikać. A wszystko po to, aby przełamać wciąż czający się w niektórych strach przed rozprawą sądową. Wiadomo bowiem, że największe obawy wywołuje to, czego nie znamy. Pokazaliśmy więc, że obecnie sprawa frankowa nie jest niczym strasznym i jeśli Frankowicz dobrze się do niej przygotuje, ma niemal zwycięstwo w kieszeni. Dowodzą tego przedstawione wyroki sądowe i rezygnacja banku ze złożenia apelacji. Dzisiaj to Frankowicz ma zdecydowanie silniejszą pozycję niż bank i warto z tego skorzystać, aby upomnieć się o swoje.
