Banki w stanie najwyższej mobilizacji po wyroku TSUE! Sankcja Kredytu Darmowego 2026 – ugody, skargi do KE i walka o miliardy

Wszystko, co dzieje się w polskim systemie kredytów konsumenckich w czerwcu 2026 r., wskazuje na jedno: sektor bankowy jest na sankcji kredytu darmowego ustawiony jak na zakręcie. Trzy narady prezesów banków po kwietniowym wyroku TSUE. Niejawne spotkanie z ministrem finansów Andrzejem Domańskim i przewodniczącym KNF Jackiem Jastrzębskim podczas EKF w Sopocie. Dwukrotne negatywne stanowisko Komitetu Stabilności Finansowej. Komunikat KNF, który Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu nazwało „skandalem” i zapowiedziało skargę do Komisji Europejskiej. To nie jest typowe regulacyjne napięcie. To jest największa wewnętrzna mobilizacja polskiego sektora bankowego od czasu sporu o kredyty frankowe.

Trzy narady, jedno spotkanie z ministrem. Tak sektor reaguje na TSUE

Business Insider Polska (Maciej Rudke, 12.06.2026) ujawnia szczegóły, które do tej pory nie były powszechnie znane. Po wyroku TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24, prezesi czołowych polskich banków odbyli dwa zebrania we własnym gronie. Następnie — podczas pierwszego dnia Europejskiego Kongresu Finansowego w Sopocie (1–3 czerwca) — spotkali się z ministrem finansów Andrzejem Domańskim i przewodniczącym KNF Jackiem Jastrzębskim. Głównym tematem — sankcja kredytu darmowego i ryzyko dla sektora finansowego.

Według ustaleń BI Polska, spotkanie nie miało charakteru „kryzysowego”, a strony nie składały publicznych deklaracji. Nieoficjalnie wiadomo, że bezpośrednią motywacją był wyrok C-744/24. To jednak nie zmienia faktu, że w ciągu sześciu tygodni sektor zorganizował trzy szczyty na najwyższym szczeblu — co jest poziomem mobilizacji rzadko spotykanym w warunkach niekryzysowych.

Linia obrony sektora. Pięć argumentów, którymi banki kontrują TSUE

Cytowany przez BI Polska prezes Związku Banków Polskich Tadeusz Białek przyznaje, że „proaktywne zachowanie ze strony sektora byłoby wskazane”, ale jednocześnie sektor formułuje pięć argumentów obronnych. Każdy z nich zasługuje na trzeźwą ocenę.

1. „Pismo prezesa UOKiK z 2013 roku”

Banki powołują się na pismo z 25 lutego 2013 r. ówczesnej prezes UOKiK Małgorzaty Krasnodębskiej-Tomkiel do ówczesnego prezesa ZBP Krzysztofa Pietraszkiewicza. W piśmie tym — cytat z dokumentu udostępnionego przez ZBP — UOKiK wypracował „prounijną wykładnię przepisu art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którą oprocentowanie liczone jest od kwoty kredytu uwzględniającej kredytowane opłaty i prowizje”.

Adwokat Wojciech Wandzel z kancelarii KKG Legal, reprezentującej banki, komentuje to wprost: „Nie można po latach karać kredytodawców za praktykę, która była aprobowana”. To mocny argument retoryczny — ale wymaga dwóch zastrzeżeń. Po pierwsze, pismo UOKiK z 2013 r. nie jest źródłem prawa. Po drugie, wykładnia prounijna z 2013 r. zostaje obalona przez wyrok TSUE z 2026 r. — bo to TSUE, a nie UOKiK, jest ostatecznym interpretatorem prawa UE.

2. „70 procent wyroków po C-744/24 jest dla banków”

Białek w studiu BI Polska na EKF mówił, że „około 70 proc. wyroków zapadłych po kwietniowym orzeczeniu TSUE wskazuje, że nie jest to naruszenie obowiązków informacyjnych”. To statystyka oparta na własnych danych ZBP. Trzy zastrzeżenia: po pierwsze, dane nie zostały zweryfikowane przez niezależny organ. Po drugie, dotyczą głównie I instancji — a apelacje (II instancja, Sąd Okręgowy w Warszawie) idą zdecydowanie korzystniej dla konsumentów. Po trzecie, opinia rzecznika TSUE z 11.06.2026 (Spielmann) prawdopodobnie zmieni te proporcje w kolejnych miesiącach.

3. Wyrok TSUE C-472/23 (Lexitor II) — argument proporcjonalności

Banki wskazują, że TSUE w wyroku z 13 lutego 2025 r. (C-472/23) uznał SKD za dopuszczalną sankcję, ale podkreślił zasadę proporcjonalności. Sektor odczytuje to jako furtkę do miarkowania kary. Komentarz Rzecznika Finansowego dra Michała Ziemiaka jest jednak jednoznacznie odwrotny: TSUE w Lexitor II nie odrzucił automatyzmu SKD — tylko podkreślił konieczność proporcjonalności na poziomie ustawodawcy krajowego, nie indywidualnego wyroku.

4. Wyrok SN z 2017 r. (I CSK 540/16)

Banki przywołują też wyrok Sądu Najwyższego z 18 maja 2017 r. (I CSK 540/16), który — zdaniem sektora — potwierdza dopuszczalność oprocentowania skredytowanych kosztów. Wyrok ten zapadł jednak przed obecną linią orzeczniczą TSUE w sprawach konsumenckich (C-260/18 Dziubak, C-744/24, opinia C-831/24). Polskie sądy po 2019 r. coraz mocniej powołują się na wykładnię TSUE niż na wcześniejsze orzeczenia SN.

5. Stanowisko polskiego rządu przed TSUE w C-744/24

Banki powołują się na fakt, że pełnomocnik polskiego rządu przed TSUE w sprawie C-744/24 wskazywał, że dyrektywa 2008/48 nie sprzeciwia się wprost rozłożeniu pozaodsetkowych kosztów na raty z odsetkami. Jednak TSUE i tak orzekł odmiennie. Stanowisko rządu okazało się więc nie być wiążące — nawet dla samego TSUE. To raczej dowód słabości polskiej linii negocjacyjnej w UE niż argument na rzecz dotychczasowej praktyki.

Propozycje ugód. Dwa banki oponują. Co to oznacza dla konsumenta

Według BI Polska (12.06.2026), sektor rozważa propozycje ugodowe, których konstrukcja byłaby następująca: bank proponuje konsumentowi zwrot odsetek pobranych od prowizji i ubezpieczeń, a w zamian klient odstępuje od ewentualnego pozwu o pełną SKD. Z perspektywy banku to rozwiązanie znacznie tańsze niż utrata wszystkich odsetek — bo bank zachowuje samą prowizję i wszystkie odsetki od „właściwego” kapitału.

Według ustaleń dziennikarzy BI Polska, dwa banki oponują przeciwko polubownemu rozwiązaniu. Nazwy nie zostały ujawnione. Hipotetycznie — mogą to być banki, które mają najmniejszą ekspozycję na potencjalne roszczenia (bo nie sprzedawały masowo „ubezpieczonych” kredytów konsumenckich), albo banki, których prawnicy oceniają, że obrona ich wzorców umownych jest realnie skuteczna.

Zestawienie redakcyjne na podstawie informacji BI Polska (12.06.2026) o nieoficjalnych planach sektora.

Strategiczny komentarz: dla konsumenta ugoda jest atrakcyjna krótkookresowo — ale jest też wyborem między szybkimi pieniędzmi a pełnym świadczeniem prawnym. Przy pełnej SKD w typowym kredycie na 50 tys. zł na 5 lat, klient odzyskuje całość odsetek — często kilkanaście tysięcy złotych. Przy ugodzie — tylko odsetki od skredytowanej prowizji, czyli kilkaset do kilku tysięcy złotych. Różnica może wynosić 10–15-krotność.

Stop Bankowemu Bezprawiu: KNF łamie prawo UE w interesie banków. Skarga do KE

11 czerwca 2026 r. wieczorem prezes Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu Arkadiusz Szczęsniak opublikował na X.com bardzo mocne stanowisko: „KNF wprost naciska na łamanie prawa UE w interesie banków. To nie jest działanie urzędu ale lobbystów. Złożymy skargę do KE”. To pierwszy publiczny sygnał, że organizacja konsumencka traktuje stanowisko KNF jako naruszenie prawa unijnego — i jest gotowa zaskarżyć je do Komisji Europejskiej.

Argumentacja Stop Bankowemu Bezprawiu opiera się na dwóch elementach. Po pierwsze — cytat z odpowiedzi UOKiK dla Interii (11.06.2026): „Wiele uwag KNF było natomiast niezgodnych z dyrektywą CCD2, choć zgodnych z interesem sektora bankowego”. To dokumentowe stwierdzenie polskiego organu antymonopolowego, że nadzór finansowy formułował uwagi sprzeczne z prawem UE. Po drugie — sformułowanie KNF o „działaniach pozaustawowych”, które miałyby ograniczyć skutki wyroku TSUE C-744/24.

Skarga do Komisji Europejskiej w sprawie niewdrożenia (albo wadliwego wdrożenia) prawa UE przez państwo członkowskie może być wniesiona przez każdy podmiot — obywatela, stowarzyszenie, organizację konsumencką. Komisja po przeanalizowaniu skargi może wszcząć postępowanie z art. 258 TFUE, prowadzące w skrajnym przypadku do skierowania sprawy do TSUE. To długa droga — postępowania o naruszenie prawa UE trwają zwykle 2–4 lata — ale samo wszczęcie postępowania jest dla państwa członkowskiego sygnałem politycznym.

Komitet Stabilności Finansowej dwukrotnie. Ciche, ale decydujące weto

Najbardziej niedocenianym w mediach faktem jest to, że Komitet Stabilności Finansowej dwukrotnie negatywnie zaopiniował projekt UOKiK w obszarze SKD — co ujawnia BI Polska (12.06.2026). KSF to ciało koordynacyjne KNF, NBP, Ministerstwa Finansów i Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, którego rola to ostrzeganie przed ryzykami systemowymi. Dwa razy negatywne stanowisko KSF oznacza, że wszystkie cztery instytucje stojące za stabilnością polskiego systemu finansowego uznały zapisy projektu UOKiK za zbyt ryzykowne.

Zarzuty KSF, jakie ujawnia BI Polska, są konkretne:

KSF apelował też o „racjonalne uregulowanie SKD” przy nowelizacji ustawy. To kluczowe sformułowanie. Bo „racjonalne” w języku KSF oznacza miarkowane, proporcjonalne, ograniczone do najpoważniejszych naruszeń. Innymi słowy: KSF nie chce usunięcia SKD — chce jej osłabienia.

Tymczasem TSUE: ZBP mówi o „sygnale”, Rzecznik Finansowy o „przełomie”

Reakcje na opinię rzecznika generalnego TSUE Deana Spielmanna z 11.06.2026 są charakterystycznie różne — i pokazują, gdzie przebiega linia frontu.

Związek Banków Polskich, w komentarzu przesłanym Fakt.pl, ocenia stonowanie: opinia „nie oznacza automatycznego zastosowania sankcji w każdej sprawie”. ZBP podkreśla, że ostateczna ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Rzecznik Finansowy dr Michał Ziemiak ocenia opinię odwrotnie: jako prokonsumencki kierunek wzmacniający ochronę słabszej strony umowy.

To nie jest spór akademicki. To bitwa o interpretację, której wynik wpłynie na orzecznictwo polskich sądów rejonowych w najbliższych miesiącach. Sędzia, który czyta komentarz ZBP w Fakcie albo komentarz RF na rf.gov.pl, dostaje dwa różne sygnały co do tego, jak interpretować opinię Spielmanna w konkretnej sprawie. Sektor to wie i dlatego mocno inwestuje w komunikację medialną.

Zestawienie redakcyjne na podstawie publicznych komentarzy z 11–12.06.2026.

Co to wszystko znaczy dla konsumenta. Konkretne wskazówki

Mobilizacja, którą obserwujemy w sektorze bankowym w czerwcu 2026 r., jest największa od czasu sporów frankowych. Trzy narady, spotkanie z ministrem finansów, dwukrotne weto Komitetu Stabilności Finansowej, propozycje ugodowe, działania pozaustawowe KNF — to wszystko ma jeden cel: ograniczyć skalę ekspozycji sektora na SKD. Z drugiej strony stoją: opinia rzecznika TSUE, Rzecznik Finansowy, UOKiK, Stop Bankowemu Bezprawiu, kancelarie konsumenckie. Najbliższe miesiące zdecydują, czy sankcja kredytu darmowego zostanie w polskim prawie w obecnej, mocnej formie, czy — jak postuluje KNF — zniknie. Konsument może w tym mieć interes podwójny: krótkookresowy — przez pozew lub uważną negocjację ugody, długookresowy — przez polityczny nacisk na ustawodawcę, by zachował realne narzędzia ochrony słabszej strony.