Sankcja kredytu darmowego utrzymana w drugiej instancji. Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił apelację banku od wyroku zasądzającego 41 779,16 zł z odsetkami na rzecz spółki, która nabyła roszczenie kredytobiorczyni. Wyrok II Ca 950/26 zapadł 25 sierpnia 2026 r.; w SAOS opublikowano go 6 listopada. Sędzia Mariusz Broda wyjaśnił, dlaczego zmienił wcześniejsze stanowisko w dwóch kwestiach: informacji o odsetkach za opóźnienie i prawie odstąpienia. To potwierdzenie kierunku przyjętego już w kilku wcześniejszych sprawach tego składu, a nie pierwsza taka zmiana ani stanowisko wszystkich sądów. Uzasadnienie omawia także odsetki od kredytowanych kosztów, RRSO i warunki zmiany opłat. Według tego sądu każde z sześciu stwierdzonych naruszeń samodzielnie uzasadniało SKD. Poniżej wyjaśniamy rozstrzygnięcie oraz wskazujemy, co sprawdzić we własnej umowie.
Co orzekł sąd?
Sprawę rozpoznał jednoosobowo sędzia Mariusz Broda z II Wydziału Cywilnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Kielcach. Bank zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z 12 marca 2026 r., który zasądził od niego 41 779,16 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 3 czerwca 2025 r. oraz 5 706 zł kosztów procesu. Nazwy banku i powodowej spółki są w orzeczeniu zanonimizowane. Sentencja w części dotyczącej apelacji brzmi:
„1. oddala apelację; 2. zasądza od (…) S.A. z siedzibą w K. na rzecz (…) Sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego (…)” (wyrok SO w Kielcach z 25.08.2026 r., II Ca 950/26)
Wyrok oddalający apelację kończy zwykłą kontrolę instancyjną i jest prawomocny. Prawomocność nie oznacza jednak wykluczenia wszystkich nadzwyczajnych środków prawnych. W SAOS nie ma osobnej adnotacji o prawomocności ani informacji o dalszych postępowaniach. Oddalono również zażalenie powodowej spółki dotyczące kosztów. Uwaga do źródła: sentencja wskazuje sygnaturę pierwszej instancji I C 887/25, natomiast wstęp uzasadnienia podaje VIII C 1054/25. Bez akt nie rozstrzygamy tej rozbieżności; sygnatura opisywanej apelacji to II Ca 950/26.
| Umowa kredytu konsumenckiego z 2020 r. | Dane z uzasadnienia |
|---|---|
| Kwota udzielonego kredytu | 99 988,24 zł |
| Całkowita kwota kredytu (wypłacona) | 85 000 zł |
| Kredytowane koszty (prowizja i składka ubezpieczeniowa) | 14 988,24 zł (różnica) |
| Odsetki wskazane w umowie | 40 365,51 zł, liczone od kwoty udzielonego kredytu |
| Całkowita kwota do zapłaty | 140 353,75 zł |
| Oświadczenie o SKD | złożone przed spłatą kredytu |
| Zasądzono | 41 779,16 zł z odsetkami od 3.06.2025 r., na rzecz cesjonariusza |
„Ostateczne i trwałe odstąpienie”. Co sędzia napisał o swojej zmianie zdania?
W punkcie 17 uzasadnienia sędzia opisuje zmianę własnego stanowiska, przy ocenie postanowienia o odsetkach od zadłużenia przeterminowanego. Sąd wskazał sygnatury trzech spraw, w których w tym samym składzie przyjmował, że identyczne postanowienie spełnia obowiązek informacyjny, i dodał, że nie jest to pierwsza sprawa po zmianie stanowiska:
„To kolejny raz potwierdza ostateczne i trwałe odstąpienie przez Sąd Okręgowy od prezentowanej w przeszłości (w sprawach – II Ca 1907/24; II Ca 943/25; II Ca 1516/25) – w tym samym składzie, odmiennej oceny wypełnienia przez postanowienie (umowy o kredytu konsumenckiego) o tożsamej treści – jak ta w § 7 niniejszej umowy, obowiązku informacyjnego – w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k. Pogląd wyrażony w tej sprawie jest już kontynuacją aktualnego stanowiska Sądu Okręgowego w tym składzie, co do tego zagadnienia (w wielu sprawach, w tym m.in. o sygn. II Ca 1814/25, II Ca 1885/25; II Ca 752/26; II Ca 759/26).” (uzasadnienie wyroku SO w Kielcach, II Ca 950/26)
Sędzia nie przedstawia dawnego poglądu jako przypadkowego. Pisze, że wcześniej również opierał się na orzecznictwie TSUE, ale po ponownej analizie uznał, że wyroki Trybunału prowadzą do innego wniosku:
„Nie jest tak, że Sąd Okręgowy ten pierwotny – odmienny wniosek – formułował w sposób dowolny, bo także zasadzał się on na takiej wykładni przepisu art. 30 ust. 1 pkt 11, która odwoływała się do orzecznictwa TSUE (…). Jednak ponowna dogłębna analiza orzecznictwa TSUE (także tego najnowszego), dotyczącego tego, jaka winna być treść postanowienia umowy o odsetkach od zadłużenia »przeterminowanego«, by spełniało ono obowiązek informacyjny kredytodawcy względem kredytobiorcy (konsumenta), spowodowała ostatecznie zmianę stanowiska Sądu Okręgowego.” (uzasadnienie wyroku SO w Kielcach, II Ca 950/26)
Ta sama zmiana dotyczy drugiego zagadnienia, czyli pouczenia o prawie odstąpienia od umowy. W punkcie 18 sąd pisze, że „trwale odstąpił” od wcześniejszej oceny i również tu wskazuje te same trzy sprawy.
Dlaczego odesłanie do „odsetek maksymalnych” nie wystarcza?
Paragraf 7 umowy brzmiał tak: „Bank będzie pobierał od kwoty niespłaconych w terminie zobowiązań podwyższone odsetki w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie określonych w art. 481 § 2¹ k.c.”. Umowa nie podawała więc, ile te odsetki wynoszą w procentach, ani jak i kiedy się zmieniają. Sąd oparł się na wyroku TSUE z 9 września 2021 r. w sprawach połączonych C-33/20, C-155/20 i C-187/20 (Volkswagen Bank), zgodnie z którym umowa musi podać stopę odsetek za opóźnienie jako konkretną wartość procentową i opisać mechanizm jej zmiany. Odesłanie do stopy bazowej banku centralnego jest dopuszczalne tylko wyjątkowo, jeśli umowa podaje zrozumiały sposób obliczenia i częstotliwość zmian. Paragraf 7 nie spełniał żadnego z tych warunków:
„Po pierwsze, z umowy wprost nie wynikało, jakoby jej strony uzgodniły, że stopa odsetek za opóźnienie będzie zmienna wraz ze zmianą stopy bazowej (…). Po drugie, w tej umowie nie zamieszczono odesłania do stopy bazowej, a nie zależnie od tego, gdyby nawet takie odesłanie do stopy bazowej było, to w umowie w ogóle nie przedstawiono sposobu obliczania stopy odsetek za opóźnienie na podstawie stopy bazowej (…). Oczywistym pozostaje wniosek, że samo odesłanie do art. 481 § 2¹ k.c. nie mogło w żaden sposób stanowić o wypełnieniu któregokolwiek z tych mających opacie w treści wyroku C-33/20 warunków.” (uzasadnienie wyroku SO w Kielcach, II Ca 950/26)
Sąd odrzucił przy tym argument z wyroku TSUE C-66/19, na który powoływał się powód. Uznał, że nie miał on znaczenia, bo dotyczył innego obowiązku informacyjnego i konstrukcji „podwójnego odesłania”, której w tej umowie nie było. Powód wygrał więc mimo tego argumentu, a nie dzięki niemu.
Czy formularz informacyjny może „uratować” umowę?
Sąd rozważył znaczenie formularza informacyjnego przekazanego przed zawarciem umowy. W tej sprawie formularz podawał procentową stopę odsetek od zadłużenia przeterminowanego, a w § 18 umowy kredytobiorczyni potwierdziła, że go otrzymała. Wcześniej sędzia uznawał, że to wystarcza, opierając się na wyroku TSUE C-42/15 (Home Credit Slovakia), który dopuszcza zawarcie elementów umowy w kilku dokumentach. Teraz doszedł do przeciwnego wniosku, opierając się na dwóch późniejszych wyrokach: C-33/20 i C-143/23 z 30 października 2025 r.:
„Wobec tego wszystkiego Sąd Okręgowy ostatecznie doszedł do przekonania, że teza o tym, iż formularz informacyjny może być traktowany jako integralna część umowy, w świetle tego, co wynika z wyroków w sprawach C-33/20 oraz C-143/23, nie znajduje już właściwego dostatecznego oparcia (pomimo tego jakie wnioski zdawały się wynikać z samego wyroku C-42/15). W konsekwencji tego, jeżeli nawet formularz informacyjny (…) w tej konkretnej sprawie wprost wskazywał na stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, to nawet biorąc pod uwagę już przywołane wyżej zapisy § 18 ust. 2, 5 umowy, nie był on integralną częścią umowy i nie mógł stanowić o wypełnieniu przez jej postanowienia obowiązku informacyjnego z art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k.” (uzasadnienie wyroku SO w Kielcach, II Ca 950/26)
Sędzia wskazuje napięcie między wcześniejszymi orzeczeniami TSUE. Wniosek o formularzu to interpretacja tego składu na tle konkretnych dokumentów, nie ogólny zakaz zamieszczania elementów umowy w kilku dokumentach. Wyrok C-143/23 dotyczy m.in. informacji o odsetkach za opóźnienie i biegu terminu odstąpienia. Możliwości późniejszego przekazania brakującej informacji nie należy utożsamiać z automatycznym usunięciem wszystkich skutków naruszenia ani z wygaśnięciem każdego roszczenia o SKD. Według sądu w tej sprawie braków nie uzupełniono.
Niepełne pouczenie o odstąpieniu od umowy
Paragraf 10 umowy informował o prawie odstąpienia w terminie 14 dni od zawarcia umowy. Pomijał drugi przypadek z art. 53 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim: termin liczony od dnia, w którym konsument otrzymał wymagane informacje, jeśli nastąpiło to po zawarciu umowy. Sędzia przyznaje, że wcześniej uważał wskazanie jednego terminu za wystarczające, bo przepisy mówią o „okresie”, a nie „okresach”. Zmianę zdania uzasadnił wyrokami C-143/23 i C-33/20:
„Ostatecznie Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że rzeczywiście wykładnia przepisów art. 10 ust. 2 lit p. dyrektywy oraz art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k prowadzi do wniosku, że postanowienie umowy wypełnia obowiązek informacyjny tylko wówczas, kiedy zawiera w swej treści informacje o wszystkich przewidzianych w art. 14 ust. 1 pkt a,b dyrektywy i odpowiednio – art. 53 ust. 1 i 2 u.k.k. przypadkach i terminach realizacji prawa konsumenta do odstąpienia od umowy.” (uzasadnienie wyroku SO w Kielcach, II Ca 950/26)
Bank sam poprawił swoje wzory umów
W punkcie 19 sąd odwołuje się do późniejszych wzorów umów. W innych sprawach z udziałem tych samych stron pełnomocnik powoda przedstawił umowy zawierane przez bank i jego poprzednika prawnego w 2022 i 2024 r. Miały one już prawidłowe zapisy zarówno o aktualnej wysokości odsetek za opóźnienie, jak i o obu terminach odstąpienia. Sąd uznał, że to istotna wskazówka:
„Biorąc pod uwagę te znane zarówno Sądowi Okręgowemu (z urzędu) postanowienia umów – zawieranych później (…), ale także doskonale znane samemu pozwanemu, czemu nie zaprzeczali jego pełnomocnicy w tych w/w postępowaniach, trudno odeprzeć tezę, że to sam kredytodawca dostrzegł potrzebę »nowego« sformułowania postanowień umów o kredyt konsumencki – po to, by wypełniały one te dwa obowiązki informacyjne o jakich mowa. O ile byłoby inaczej, to kredytodawca nie wprowadzałby żadnych zmian do treści umów (…).” (uzasadnienie wyroku SO w Kielcach, II Ca 950/26)
Porównanie późniejszych wzorów ze starszą umową może wspierać argumentację. Sama zmiana formularza nie stanowi jednak przyznania przez bank naruszenia prawa i nie przesądza zasadności roszczenia z innej umowy.
Odsetki od prowizji i ubezpieczenia: jak sąd zastosował C-744/24?
W tej umowie oprocentowanie naliczano od 99 988,24 zł, a nie tylko od 85 000 zł udostępnionych kredytobiorczyni: obejmowało zatem także prowizję i składkę ubezpieczeniową. TSUE w wyroku C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. uznał za sprzeczne z dyrektywą postanowienia przewidujące oprocentowanie również kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu. Nie byłoby więc poprawne streszczenie tego wyroku jako braku zakazu pobierania takich odsetek. SO w Kielcach osobno rozważył krajową podstawę SKD: akcentował naruszenie obowiązków informacyjnych, odróżniając je od kontroli abuzywności klauzuli. Poniższy cytat przedstawia argumentację tego sądu, a nie pełne streszczenie sentencji TSUE.
„(…) w sprawie C-744/24 zostało wyjaśnione zagadnienie niespełnienia obowiązku informacyjnego przez postanowienie umowy o odsetkach o jakich mowa, a nie, raz jeszcze podkreślić to należy – o »niedopuszczalności pobierania« tych odsetek. Te dwie kwestie należy wyraźnie rozróżniać. Podstawą sankcji kredytu darmowego może być tylko i wyłącznie stan, w którym kredytodawca w umowie o kredyt konsumencki nie dopełnił względem konsumenta właściwie pojmowanego (…) obowiązku informacyjnego. Tym czasem »dopuszczalność naliczania, czy pobierania odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu« – to zagadnienie oceny dopuszczalności postanowienia umowy, o takiej treści – w płaszczyźnie art. 385 (1) § 1 k.c.” (uzasadnienie wyroku SO w Kielcach, II Ca 950/26)
Z tego rozróżnienia sąd wyprowadza wniosek o RRSO, który jest w praktyce najistotniejszy. Banki powołują się na wyrok TSUE z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23, zgodnie z którym RRSO zawyżone tylko dlatego, że jakaś klauzula okazała się później abuzywna, nie narusza samo przez się obowiązku informacyjnego. Sąd w Kielcach uważa, że ten wyrok nie ratuje banku, gdy postanowienie o odsetkach od kredytowanych kosztów od początku nie spełniało obowiązku informacyjnego:
„Wobec tego, w sytuacji, w której to postanowienie umowy o odsetkach od tej części kredytu, która została przeznaczona na pokrycie pozaodsetkowego kosztu kredytu, nie spełnia obowiązku informacyjnego, to tak przyjęte do wyliczenia RRSO założenie, musi prowadzić do wskazania w umowie RRSO w wysokości zawyżonej, co oznacza, że i postanowienie umowy co do RRSO nie spełnia obowiązku informacyjnego.” (uzasadnienie wyroku SO w Kielcach, II Ca 950/26)
Sąd poszedł o krok dalej. Skoro odsetki zostały wskazane nieprawidłowo, to nieprawidłowy jest też całkowity koszt kredytu, a w konsekwencji całkowita kwota do zapłaty (140 353,75 zł). Z tego mechanizmu sąd wyprowadził trzy naruszenia informacyjne: dotyczące warunków stosowania oprocentowania, RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty. Nie chodziło o błędne podanie samej liczbowej stopy oprocentowania.
Zmiana opłat według „nieweryfikowalnych przesłanek”
Szóste naruszenie dotyczyło § 6 ust. 2 umowy, który pozwalał bankowi zmieniać opłaty i prowizje. Część przesłanek odwoływała się do obiektywnych wskaźników, ale umowa nie opisywała, jak ich zmiana przełoży się na wysokość opłat. Pozostałe przesłanki sąd ocenił jeszcze surowiej, odwołując się do wyroku C-472/23, w którym TSUE uznał podobne zapisy za niespełniające obowiązku informacyjnego:
„Przedmiotowa umowa o kredyt konsumencki wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, a zatem takie wskazanie tych warunków w sposób oczywisty może podważyć realną możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania.” (uzasadnienie wyroku SO w Kielcach, II Ca 950/26)
| Naruszenie wskazane przez sąd | Przepis u.k.k. | Orzeczenia przywołane w argumentacji sądu |
|---|---|---|
| Odsetki za opóźnienie tylko przez odesłanie do art. 481 § 2¹ k.c. | art. 30 ust. 1 pkt 11 | C-33/20, C-143/23 |
| Pouczenie tylko o jednym terminie odstąpienia | art. 30 ust. 1 pkt 15 w zw. z art. 53 ust. 2 | C-143/23, C-33/20 |
| Oprocentowanie stosowane do kredytowanych kosztów | art. 30 ust. 1 pkt 6 | C-744/24 |
| Zawyżone RRSO | art. 30 ust. 1 pkt 7 | C-744/24, C-472/23 |
| Błędna całkowita kwota do zapłaty | art. 30 ust. 1 pkt 7 | C-744/24 |
| Nieweryfikowalne warunki zmiany opłat | art. 30 ust. 1 pkt 10 | C-472/23 |
Co jeszcze sąd przesądził?
Sąd zajął stanowisko także w innych spornych kwestiach. Roczny termin z art. 45 ust. 5 ustawy wiązał z wykonaniem umowy przez obie strony i dlatego uznał za terminowe oświadczenie złożone przed spłatą kredytu. Jest to wykładnia przyjęta w tym orzeczeniu; datę wykonania konkretnej umowy i zachowanie terminu trzeba ustalić indywidualnie. Sąd przyjął ponadto, że pisemne oświadczenie o SKD nie musi wyliczać naruszeń, a kontrolę obowiązków informacyjnych prowadzi z urzędu, gdy dysponuje potrzebnymi okolicznościami faktycznymi i prawnymi, z zachowaniem praw obu stron procesu. Odrzucił zarzut nieważności tej cesji, powołując C-80/24; nie oznacza to ważności każdej umowy nabycia roszczeń. W świetle C-472/23 rzeczywista szkoda konsumenta nie jest warunkiem koniecznym sankcji, ale naruszenie musi móc podważać jego zdolność oceny zakresu zobowiązania. Nie każdy drobny błąd automatycznie uzasadnia SKD.
Jednocześnie sędzia zastrzega, że ocena musi być wyważona. W punkcie 14 pisze, że skoro sankcja pozbawia bank wszystkich odsetek i kosztów niezależnie od wagi naruszenia, to sądy powinny rzetelnie weryfikować umowy:
„Zatem i z tego punktu widzenia, zważywszy na »siłę« i skutek samej sankcji kredytu darmowego, wyprowadzone wnioski powinny być bardzo wyważone, a jakiekolwiek tendencje »rozszerzające« w weryfikowaniu postanowień umowy z punktu widzenia kryteriów obowiązku informacyjnego – na korzyść konsumenta, zdecydowanie należy wykluczyć.” (uzasadnienie wyroku SO w Kielcach, II Ca 950/26)
Sąd skrytykował też sposób, w jaki bank prowadził spór. Zarzucił mu, że powołuje orzeczenia TSUE wybiórczo, dokonując „niejako własnej” interpretacji, a przywoływane wyroki sądów powszechnych w większości nie uwzględniają najnowszego orzecznictwa Trybunału.
Co to oznacza dla kredytobiorców?
W ocenie redakcji chf24.pl najważniejsza jest przejrzystość argumentacji: sędzia wskazał wcześniejsze sprawy oraz dwie kwestie, w których odszedł od dawnego poglądu. Nie wynika z tego, że wcześniej oddalał wszystkie podobne powództwa ani że zmieniła się praktyka wszystkich sądów. Dla innego kredytobiorcy ten wyrok jest argumentem do analizy, a nie gwarancją odzyskania pieniędzy. Wynik zależy od treści dokumentów, przesłanek ustawowych, terminu, roszczenia i oceny sądu.
Sankcja kredytu darmowego: co sprawdzić w swojej umowie?
SKD z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim pozwala, przy spełnieniu ustawowych przesłanek i po złożeniu pisemnego oświadczenia, rozliczyć kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy. Kapitał nadal podlega zwrotowi. Sam podobny zapis lub korzystny cudzy wyrok nie wystarcza do ustalenia własnego uprawnienia.
- Zbierz pełne dokumenty. Umowę, aneksy, regulamin, taryfę, formularz informacyjny, harmonogram, historię wypłat i spłat oraz korespondencję. Sprawdź, co otrzymano, kiedy i na jakim nośniku.
- Porównaj kwoty. Oddziel pieniądze rzeczywiście udostępnione od kredytowanych prowizji i ubezpieczenia. Ustal podstawę naliczania odsetek; samo odejmowanie kwot nie dowodzi błędu RRSO, które wymaga weryfikacji przepływów i założeń.
- Odszukaj informację o zaległościach. Sprawdź stopę odsetek za opóźnienie oraz zrozumiały mechanizm jej zmiany. Oceń cały komplet dokumentów, a nie tylko pojedynczy paragraf.
- Przeczytaj pouczenie o odstąpieniu. Czy opisuje również sytuację późniejszego przekazania wymaganych informacji? Porównaj je z art. 53 ustawy, zamiast utożsamiać prawo odstąpienia z SKD — to różne uprawnienia.
- Sprawdź warunki zmiany opłat. Czy można zweryfikować zdarzenie powodujące zmianę i obliczyć jego wpływ na opłatę? Ogólna lista czynników może wymagać dalszej oceny.
- Ustal termin i skutki finansowe. Art. 45 ust. 5 przewiduje rok od wykonania umowy; ustalenie początku terminu bywa sporne. Zweryfikuj daty, treść i doręczenie oświadczenia, ewentualną cesję, wysokość roszczenia oraz ryzyko kosztów procesu. Nie przerywaj samodzielnie spłaty tylko dlatego, że przeczytałeś o cudzej wygranej.
Szerszy kontekst i kolejne rozstrzygnięcia: sankcja kredytu darmowego — przewodnik i aktualności. Powyższa lista pomaga przygotować dokumenty; nie zastępuje analizy konkretnej umowy.
Źródła i zakres weryfikacji: wyrok SO w Kielcach, II Ca 950/26, sentencja, uzasadnienie i metryka SAOS; TSUE C-744/24 — pełny wyrok; komunikat TSUE C-744/24; TSUE C-472/23; sentencja TSUE C-143/23; ustawa o kredycie konsumenckim — tekst jednolity; ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, art. 5, 30, 45, 53; Kodeks cywilny, art. 385¹, 410, 481 § 2¹, 509; Kodeks postępowania cywilnego, art. 363; dyrektywa 2008/48/WE, art. 3, 10, 14, 23; wyroki TSUE: C-377/14 (21.04.2016), C-42/15 (9.11.2016), C-66/19 (26.03.2020), C-33/20, C-155/20 i C-187/20 (9.09.2021), C-472/23 (13.02.2025), C-80/24 (9.10.2025), C-143/23 (30.10.2025), C-744/24 (23.04.2026), w zakresie przywołanym w uzasadnieniu.
Opis ustaleń i argumentów stron opiera się na opublikowanym orzeczeniu, nie na pełnych aktach. Pozostałe wyroki TSUE przywołano w zakresie omówionym przez SO. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 8 listopada 2026 r.
