Firma skupująca roszczenia zapłaciła konsumentowi 2 160 zł brutto za wierzytelność z sankcji kredytu darmowego, a potem zażądała od kasy pożyczkowej 21 602,65 zł. Sąd Rejonowy w Gdyni oddalił jej powództwo, bo uznał umowę cesji za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego. Umowę w imieniu konsumenta podpisał pracownik firmy, która roszczenie kupowała, a sam konsument zeznał, że nie wiedział, iż cokolwiek sprzedaje. Wyrok zapadł 27 maja 2025 r., a jego uzasadnienie Portal Orzeczeń opublikował 18 listopada 2026 r. W materiale wyjściowym wskazano prawomocność od 7 lipca 2026 r.; tej daty nie potwierdziliśmy niezależnie w odczytanych urzędowych metadanych.
Jak wyglądała ta cesja?
Konsument miał w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej pożyczkę z listopada 2019 r. Do lipca 2024 r. zapłacił 20 773,20 zł samych odsetek. Chciał, jak zeznał, obniżyć odsetkową część raty. Z firmą skontaktowała się w jego imieniu bratowa. Firma przesłała na jej adres e-mail komplet dokumentów, które konsument podpisał bez czytania i odesłał. Wśród nich były:
- pełnomocnictwo dla pracownika firmy do rozporządzania wierzytelnościami z sankcji kredytu darmowego, w tym do zawarcia umowy cesji „na warunkach pozostawionych uznaniu pełnomocnika”,
- oświadczenie, że zbywane wierzytelności są warte 21 602,65 zł,
- ankieta, z której miało wynikać, że konsument wie, czym jest sankcja i że firma działa na podstawie umowy cesji,
- oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego skierowane do kasy.
Niecały miesiąc później firma, reprezentowana przez prokurenta, zawarła umowę cesji z własnym pracownikiem występującym jako pełnomocnik konsumenta. Cenę określono w załączniku: 2 160 zł brutto, z czego po potrąceniu 259 zł zaliczki na podatek dochodowy do wypłaty zostało 1 901 zł. Następnego dnia firma wezwała kasę do zapłaty pełnej kwoty, czyli 20 773,20 zł odsetek i 829,45 zł prowizji.
Dlaczego sąd uznał cesję za nieważną?
Sąd przesłuchał konsumenta jako świadka i dał mu wiarę. Ustalił, że przedstawiciele firmy nie rozmawiali z nim ani o wadach umowy pożyczki, ani o tym, czym jest sankcja kredytu darmowego, ani o tym, że dochodzi do sprzedaży roszczenia. Zdaniem sądu nie zmienia tego fakt, że wszystko było w podpisanych dokumentach.
„Bez wątpienia nie stanowi wypełnienia tego obowiązku doręczenie konsumentowi całego pliku obszernych dokumentów zredagowanych za pomocą języka prawniczego, zrozumiałego jedynie dla profesjonalistów i celowo napisanych drobną czcionką utrudniającą ich przeczytanie. (…) Trudno mówić o realnej możliwości negocjacji ceny wierzytelności skoro konsument nie miał nawet wiedzy, co jest źródłem jego potencjalnego roszczenia względem kredytodawcy.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, uzasadnienie wyroku z 27 maja 2025 r., I C 856/24
Sąd zwrócił uwagę na trzy okoliczności. Pełnomocnik powinien dbać o interes mocodawcy, a tu był pracownikiem drugiej strony umowy i sam ustalał jej warunki. Przedmiot cesji opisano inaczej w dokumentach, które widział konsument (koszty poniesione do dnia oświadczenia), a inaczej w samej umowie (wszelkie wierzytelności, także przyszłe). Wreszcie cena wyniosła około 10 proc. wartości roszczenia.
„Określenie ceny na rażąco niskim poziomie jest postanowieniem jawnie nieuczciwym (…). Tak naprawdę, oceniana sytuacja jest przejawem patologicznej ewolucji rynku tego rodzaju usług, nie poddanego żadnej kontroli przy jednoczesnym braku przejrzystości. Najwyraźniej więc powód w pewnym sensie „testuje” granice możliwego do uzyskania zysku, przy czym jedynym czynnikiem limitującym (arbitrem) w tym zakresie mogą być na obecną chwilę tylko sądy powszechne.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, uzasadnienie wyroku z 27 maja 2025 r., I C 856/24
Sąd zastrzegł przy tym, że sama niska cena nie wystarcza do stwierdzenia nieważności. Muszą jej towarzyszyć inne okoliczności, w tym wykorzystanie przewagi nad słabszą stroną. W tej sprawie je znalazł i podsumował porównaniem, które dla firm skupujących roszczenia jest wyjątkowo niewygodne.
„Uzasadniając dochodzone roszczenie powód powoływał się na niedochowanie przez kredytodawcę (…) szeregu obowiązków informacyjnych, tymczasem postępowanie powoda przy zawarciu umowy w żaden sposób nie różni się od postępowania zarzucanego przez niego pozwanej. (…) Rzeczywistym celem działania powoda i innych podobnych spółek nie jest ochrona praw konsumenta, lecz maksymalizacja własnego zysku w drodze skupowania wierzytelności konsumenckich za niewielki ułamek ich wartości i to w warunkach całkowitego niedoinformowania konsumenta o przedmiocie i skutkach zawieranej umowy cesji.”
Sąd Rejonowy w Gdyni, uzasadnienie wyroku z 27 maja 2025 r., I C 856/24
Skoro cesja była nieważna, firma nie nabyła roszczenia i nie mogła go dochodzić. Sąd oddalił powództwo i zasądził od niej 3 617 zł kosztów. Tego, czy umowa pożyczki rzeczywiście naruszała ustawę o kredycie konsumenckim, w ogóle nie badał.
Czy każda cesja za 10 proc. jest nieważna?
Nie, i to trzeba powiedzieć wyraźnie. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 9 października 2025 r. (C-80/24) uznał, że prawo Unii nie zakazuje sprzedaży roszczenia z sankcji kredytu darmowego podmiotowi, który nie jest konsumentem, i nie nakazuje sądowi kontrolować takiej umowy z urzędu. Wyrok gdyński zapadł kilka miesięcy wcześniej. C-80/24 dotyczy braku wynikającego z dyrektywy 93/13 obowiązku kontroli z urzędu warunków cesji w sporze cesjonariusza z bankiem, w którym konsument nie jest stroną. Nie oznacza automatycznego zatwierdzenia każdej cesji ani rozstrzygnięcia ważności tej konkretnej umowy na gruncie art. 58 § 2 k.c.
Sądy oceniają podobne umowy różnie, nawet w tym samym budynku. Sześć tygodni po omawianym wyroku inny skład Sądu Rejonowego w Gdyni (I C 701/23, wyrok z 11 lipca 2025 r.) uznał za ważną cesję, w której konsument dostał 2 100 zł netto za roszczenie o 23 915,63 zł, czyli w zbliżonej proporcji. Cena brutto w tamtej sprawie wynosiła 2 386 zł; nie należy porównywać ceny netto jednej cesji z ceną brutto drugiej. Sam sąd w sprawie I C 856/24 przyznał, że „jednostkowe orzeczenia Sądu Okręgowego w Gdańsku” idą w przeciwnym kierunku, i z nimi polemizował.
W ocenie redakcji chf24.pl różnicę robią okoliczności zawarcia umowy, a nie sam procent. W tej sprawie zdecydowały zeznania konsumenta i to, że po obu stronach umowy występowała w praktyce ta sama firma. Dlatego w tytule piszemy, że taka cesja może być nieważna, a nie, że jest.
Co ten wyrok oznacza dla osoby, która sprzedała roszczenie?
Tu potrzebna jest ostrożność. Wyrok zapadł między kasą a firmą, a konsument nie był stroną procesu, tylko świadkiem. Sąd ocenił nieważność cesji jako przesłankę oddalenia żądania firmy; sentencja nie ustala osobno praw konsumenta wobec firmy ani kasy. Jeżeli cesja jest nieważna, nie przenosi roszczenia, ale uprawnienia konsumenta i jego rozliczenia wymagają odrębnej oceny. Sąd nie rozstrzygał jednak, czy sankcja kredytu darmowego mu przysługuje, ani jak rozliczyć 1 901 zł, które otrzymał. W ocenie redakcji taka osoba powinna jak najszybciej ustalić swoją sytuację, bo uprawnienie do złożenia oświadczenia o sankcji wygasa po roku od wykonania umowy, a odrębnie przedawniają się roszczenia o zwrot pieniędzy. Oświadczenie można składać także w trakcie spłaty. W tej sprawie zostało już złożone; nie należy utożsamiać terminu na oświadczenie z terminem na wniesienie pozwu.
Dla tych, którzy dopiero dostali ofertę odkupienia roszczenia, z uzasadnienia płynie kilka praktycznych wskazówek:
- Sprawdź, co podpisujesz. Pełnomocnictwo do prowadzenia sprawy i umowa sprzedaży roszczenia to dwie różne rzeczy. Po cesji roszczenie należy do firmy, a ty dostajesz tylko uzgodnioną cenę.
- Ustal wartość roszczenia. Oddziel roszczenie pieniężne o zwrot już zapłaconych odsetek i kosztów od możliwej korzyści w postaci niepłacenia przyszłych kosztów po skutecznym zastosowaniu sankcji. Ta przyszła oszczędność nie jest automatycznie kwotą pieniężną, którą firma może od razu odzyskać. Wartość zależy też od zasadności roszczenia i ryzyka procesu. W omawianej sprawie firma sama wyceniła je na 21 602,65 zł.
- Zapytaj o kwotę „na rękę”. W omawianej sprawie firma potrąciła zaliczkę na podatek dochodowy. Nie traktuj tej kwoty ani sposobu rozliczenia jako reguły dla każdej cesji; sprawdź cenę brutto, wypłatę netto i obowiązki podatkowe swojej umowy.
- Zobacz, kto podpisze umowę w twoim imieniu. Jeżeli pełnomocnikiem ma być pracownik kupującego, a warunki pozostawiono jego uznaniu, powstaje ryzyko konfliktu interesów. Sprawdź zakres pełnomocnictwa, sposób ustalenia ceny i możliwość odmowy zawarcia cesji na proponowanych warunkach.
- Porównaj z innymi drogami. Roszczenia można dochodzić samodzielnie albo z pełnomocnikiem, a w sprawach konsumenckich bezpłatnie pomagają miejscy i powiatowi rzecznicy konsumentów.
Sprzedaż roszczenia ma też realne zalety: może dawać pieniądze od razu i przenosić na nabywcę ryzyko prowadzenia procesu przeciwko kredytodawcy. Sprawdź jednak, czy umowa nie przewiduje zwrotu ceny, regresu lub innych obowiązków sprzedającego w razie przegranej albo zakwestionowania cesji. Rzecz w tym, żeby była to świadoma decyzja, a nie podpis pod plikiem dokumentów przesłanych e-mailem.
Dokumenty źródłowe: SR Gdynia I C 856/24 — wyrok i uzasadnienie; I C 856/24 — metadane publikacji; SR Gdynia I C 701/23 — odmienne stanowisko; TSUE C-80/24 — pełny wyrok; Ustawa o kredycie konsumenckim — art. 45. Poradnik: zasady sankcji kredytu darmowego.
Źródła: wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z 27 maja 2025 r., I C 856/24, z uzasadnieniem opublikowanym w Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych 18 listopada 2026 r.; wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z 11 lipca 2025 r., I C 701/23; wyrok TSUE z 9 października 2025 r., C-80/24; ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, art. 45; Kodeks cywilny, art. 5, art. 58 § 2, art. 388 i art. 509.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 19 listopada 2026 r.





