Gdy sąd uzna umowę kredytu za nieważną, kredytobiorca może dochodzić zwrotu nienależnych wpłat, z uwzględnieniem rozliczenia kapitału banku. To roszczenie się jednak przedawnia, a najwięcej zależy od tego, od którego dnia liczyć termin. Dla osób, które kredyt już spłaciły, bywa to pytanie ważniejsze niż sama ocena umowy. Sąd Okręgowy w Krakowie zapytał o to Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie przeciwko Raiffeisen Bankowi. Pytanie, zarejestrowane jako C-629/26, opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 9 listopada 2026 r. Sąd przedstawił Trybunałowi trzy możliwe momenty startu przedawnienia i z każdego wynika zupełnie inny los pozwów „spłaconych”.
Najważniejsze: pytanie do TSUE nie ustala nowego terminu przedawnienia. To spór o moment jego rozpoczęcia; przy starszych wpłatach trzeba dodatkowo sprawdzić przepisy przejściowe.
O co dokładnie pyta krakowski sąd?
Wniosek wpłynął do Trybunału 10 czerwca 2026 r.; postanowienie o skierowaniu pytań zapadło 28 maja 2026 r. Sprawa toczy się z powództwa dwojga konsumentów, a Trybunał nadał jej fikcyjną nazwę Wobień. Krótkie ogłoszenie nie podaje waluty, ale pełne postanowienie SO w Krakowie, VIII C 4553/25, potwierdza kredyt powiązany z CHF. Pytania przedstawiają trzy modele początku przedawnienia. Zredagowano je warunkowo: zgodnie z dosłownym brzmieniem wniosku pytanie drugie zadano na wypadek przeczącej odpowiedzi na pierwsze, a trzecie — przeczących odpowiedzi na pierwsze i drugie. Nie są to trzy rozstrzygnięcia TSUE.
Spłata w 2011 r., wiedza w 2021 r. Co wynika z akt sprawy?
Według ustaleń sądu umowę zawarto 20 listopada 2006 r., a kredyt spłacono w całości 11 kwietnia 2011 r. Kredytobiorcy podali, że o możliwej wadliwości umowy dowiedzieli się na początku 2021 r. W tym samym roku korzystali już z pomocy prawnej i skierowali do banku reklamację. Pozew rozpoznawany w Krakowie wniesiono 30 grudnia 2024 r.
Istotny szczegół: pierwszy pozew, wniesiony w Warszawie w marcu 2021 r., został zwrócony z powodu nieusunięcia braków formalnych. To nie to samo co merytoryczne oddalenie żądania. Zwrócone pismo nie wywołuje skutków związanych z jego wniesieniem (art. 130 § 2 k.p.c.). Przy badaniu przedawnienia trzeba więc sprawdzić także prawidłowość i los wcześniejszych czynności procesowych, a nie tylko ich daty.
Wariant pierwszy: od całkowitej spłaty
„Czy art. 169 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, art. 38 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy 93/13, a także zasady skuteczności i pewności prawa, stoją na przeszkodzie wykładni sądowej uregulowania krajowego, zgodnie z którą przedawnienie roszczenia konsumenta z tytułu zwrotu pieniężnych świadczeń nienależnych spełnionych na rzecz przedsiębiorcy w wykonaniu nieważnej umowy rozpoczyna swój bieg z chwilą całkowitego wykonania tej umowy, jeżeli w czasie, w którym nie nastąpił jeszcze termin przedawnienia tego roszczenia, liczony od chwili całkowitego wykonania tej umowy, konsument mógł z łatwością powziąć wiedzę o tym, że umowa zawiera postanowienia niedozwolone i uzyskać pomoc prawną w tym przedmiocie?”
Sąd Okręgowy w Krakowie, postanowienie z 28 maja 2026 r.; wpływ wniosku: 10 czerwca 2026 r., sprawa C-629/26, Dz.U. UE C/2026/5609 z 9 listopada 2026 r., pytanie 1
To wariant najkorzystniejszy dla banków. Termin ruszałby w dniu spłaty ostatniej raty, niezależnie od tego, kiedy klient faktycznie zorientował się, że umowa jest wadliwa. Sąd dodaje jedno zastrzeżenie: w czasie biegu terminu konsument musiał mieć łatwą możliwość dowiedzenia się o wadach umowy i uzyskania pomocy prawnej. Kto spłacił kredyt dawno temu, mógłby przy tej wykładni usłyszeć, że spóźnił się z pozwem.
Wariant drugi: od nagłośnienia w mediach
„(…) przedawnienie roszczenia konsumenta (…) rozpoczyna swój bieg z chwilą, w której z uwagi na nagłośnienie medialne odnoszące się w sposób ogólny do umów podobnych do tej, jaką zawarł konsument występujący z przedmiotowym roszczeniem, konsument ten mógł z łatwością powziąć wiedzę o tym, że umowa zawiera postanowienia niedozwolone i uzyskać pomoc prawną w tym przedmiocie?”
Sąd Okręgowy w Krakowie, postanowienie z 28 maja 2026 r.; wpływ wniosku: 10 czerwca 2026 r., sprawa C-629/26, Dz.U. UE C/2026/5609 z 9 listopada 2026 r., pytanie 2
Ten wariant odrywa początek terminu od samej daty spłaty i wiąże go z możliwością uzyskania wiedzy dzięki medialnemu nagłośnieniu podobnych umów. Same pytania nie podają daty, ale pkt 33 i 38–39 pełnego uzasadnienia odwołują się do października 2019 r. i wyroku Dziubak. Jest to argument sądu odsyłającego, nie ustalenie TSUE o wiedzy każdego frankowicza. Przyjęcie wspólnego punktu odniesienia nadal nie oznaczałoby jednej daty przedawnienia wszystkich roszczeń: znaczenie mają również długość terminu, przepisy przejściowe i czynności wpływające na jego bieg.
Nie można przyjąć, że wszystkim termin minął 31 grudnia 2025 r. Taka data wynikałaby wyłącznie z hipotetycznego założenia początku w 2019 r. i zastosowania sześcioletniego terminu z końcem roku. Tymczasem art. 5 ust. 3 ustawy z 13 kwietnia 2018 r. zachowuje poprzednie reguły dla określonych, wcześniej powstałych i nieprzedawnionych roszczeń konsumenta. Sam sąd krakowski przywołuje zarówno dawny termin dziesięcioletni, jak i obecny sześcioletni. Nie wolno przenosić prostego wyliczenia na rozpatrywaną umowę spłaconą w 2011 r. bez tej analizy.
Wariant trzeci: od dnia, w którym konsument się dowiedział
„(…) termin przedawnienia roszczenia konsumenta (…) rozpoczyna swój bieg dopiero w dniu, w którym zgodnie z deklaracją konsumenta uzyskał on informację o tym, że umowa zawiera postanowienia niedozwolone i uzyskał pomoc prawną w tym przedmiocie, bez względu na to, po jakim czasie od całkowitego wykonania spornej umowy konsument uzyskał przedmiotową informację i pomoc prawną, i w oderwaniu od przyczyn wcześniejszego nieuzyskania tej informacji i pomocy prawnej, a także realnej możliwości ich wcześniejszego uzyskania?”
Sąd Okręgowy w Krakowie, postanowienie z 28 maja 2026 r.; wpływ wniosku: 10 czerwca 2026 r., sprawa C-629/26, Dz.U. UE C/2026/5609 z 9 listopada 2026 r., pytanie 3
Ten wariant akcentuje indywidualną wiedzę konsumenta i uzyskanie pomocy prawnej. Sformułowania pytania — „zgodnie z deklaracją konsumenta”, „bez względu na to, po jakim czasie” i „w oderwaniu od (…) realnej możliwości” — pokazują wątpliwości sądu co do uzależnienia początku terminu wyłącznie od deklaracji powoda. Nie oznacza to jednak, że dotychczasowe orzecznictwo TSUE pomijało możliwość wcześniejszej wiedzy: w C-561/21, pkt 38 i 41, Trybunał dopuścił wykazywanie przez przedsiębiorcę, na podstawie konkretnych dowodów, że dany konsument wiedział lub mógł racjonalnie wiedzieć o nieuczciwości warunku wcześniej.
| Wariant | Początek biegu przedawnienia | Skutek dla osób, które spłaciły kredyt |
|---|---|---|
| Pierwszy | Dzień całkowitej spłaty | Im wcześniejsza spłata, tym większe ryzyko przedawnienia |
| Drugi | Nagłośnienie medialne spraw o podobne umowy | Możliwy wspólny punkt odniesienia; o upływie decydują też długość terminu i indywidualne okoliczności |
| Trzeci | Dzień, w którym konsument dowiedział się o wadach umowy | Ocena indywidualna; konsultacja i reklamacja mogą być dowodami daty wiedzy, a nie automatycznym początkiem terminu |
Opracowanie chf24.pl na podstawie pytań prejudycjalnych w sprawie C-629/26.
Co Trybunał mówił o tym do tej pory?
Szczególnie istotny jest wyrok z 9 lipca 2020 r., C-698/18 i C-699/18, który sąd krakowski sam przywołuje w pkt 26 uzasadnienia. TSUE zakwestionował tam trzyletni termin liczony od pełnego wykonania umowy przy założeniu — bez sprawdzenia — że konsument powinien już znać nieuczciwość warunku. Wobień wymaga odczytania na tle tego standardu, a nie w oderwaniu od niego.
Trybunał nie zaczyna od zera i dotychczasowe orzecznictwo nie sprzyja dwóm pierwszym wariantom. W polskiej sprawie C-80/21 do C-82/21 z 8 września 2022 r. uznał za niezgodne z dyrektywą 93/13 liczenie dziesięcioletniego terminu od dnia każdej wpłaty, jeżeli konsument nie był w stanie sam ocenić nieuczciwego charakteru warunku albo o nim nie wiedział. Wcześniej, w sprawach francuskich C-776/19 do C-782/19, zakwestionował termin biegnący od zawarcia umowy.
Najbliżej wariantu drugiego są wyroki w sprawach hiszpańskich z 2024 r. W sprawach C-810/21 do C-813/21 Trybunał orzekł, że wiedzy konsumenta o nieuczciwości warunku nie można wywodzić z samego istnienia utrwalonego orzecznictwa krajowego, a w sprawie C-561/21, że termin nie może biec od daty wyroku sądu najwyższego wydanego w innej sprawie. Uzasadnienie było proste: od przeciętnego konsumenta nie można wymagać, by śledził orzecznictwo, natomiast przedsiębiorca wie o nim z racji zawodu.
Krakowski sąd odwołuje się do nagłośnienia medialnego i możliwości łatwego uzyskania wiedzy oraz pomocy prawnej. W ocenie redakcji chf24.pl chodzi o sprawdzenie, jakie znaczenie może mieć taki kontekst dla konkretnych, dawno spłaconych umów. Nie należy jednak przedstawiać sprawy jako pierwszego w ogóle zetknięcia TSUE z masowymi sporami konsumenckimi ani utożsamiać samej publikacji prasowej z dowodem wiedzy każdego klienta. Dotychczasowe wyroki wymagają uwzględnienia realnej sytuacji konsumenta i nie pozwalają automatycznie wywodzić jego wiedzy z orzecznictwa dotyczącego innych osób.
Warto też odróżnić roszczenia obu stron. W wyroku z 2 lipca 2026 r. (C-261/25 i C-262/25) TSUE uznał za dopuszczalną wykładnię wiążącą początek przedawnienia roszczenia banku z pierwszym zakwestionowaniem przez konsumenta wiążącego charakteru warunków i umowy wobec banku. Był to wyrok o roszczeniu przedsiębiorcy o zwrot kapitału. Nie ustalił przez to automatycznie początku przedawnienia roszczenia konsumenta — właśnie jego dotyczy nowe pytanie.
Dlaczego to pytanie pojawia się teraz?
Osoby, które spłaciły kredyt, to grupa, dla której przedawnienie ma samodzielne znaczenie, niezależne od oceny wad umowy. Widać to także w publicystyce. „Rzeczpospolita” opublikowała 17 listopada 2026 r. opinię Roberta Wechmana, radcy prawnego i partnera w Lawspective, pod tytułem „Ochrona konsumentów nie jest bezterminowa. Sądy coraz częściej uznają roszczenia kredytobiorców za przedawnione”. W dostępnej części tekstu autor wskazuje na przedawnienie jako podstawę rozstrzygnięć korzystnych dla banków. Jest to stanowisko autora; nie traktujemy go jako statystyki orzecznictwa ani odpowiedzi TSUE w Wobień.
To, czy takie wyroki rzeczywiście zapadają „coraz częściej”, wymaga osobnego zestawienia orzeczeń. Z pojedynczych przykładów nie wynika trend. Pytanie C-629/26 dotyczy natomiast zasad określania początku przedawnienia, a nie ustalenia, że wszystkie roszczenia ze spłaconych umów są przedawnione albo bezterminowe. Odpowiedź TSUE trzeba będzie następnie zastosować do faktów konkretnej sprawy.
Co to oznacza dla kredytobiorców, którzy spłacili kredyt?
C-629/26 jest sprawą w toku, a nie nowym wyrokiem. Na dzień publikacji nie podajemy terminu rozstrzygnięcia, którego nie potwierdzają sprawdzone dokumenty. SO w Krakowie zawiesił własne postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3¹ k.p.c. Inne sądy mogą rozważać zawieszenie spraw wymagających tej samej odpowiedzi; samo zarejestrowanie pytania nie zawiesza jednak automatycznie wszystkich podobnych postępowań.
W ocenie redakcji chf24.pl praktyczny wniosek jest taki: osoba, która spłaciła kredyt i wie o możliwych wadach umowy, powinna sprawdzić daty i dokumenty zamiast zakładać, że oczekiwanie na TSUE chroni ją przed przedawnieniem. Każdy z omawianych modeli odwołuje się do wcześniejszych zdarzeń — spłaty, możliwości uzyskania wiedzy albo jej rzeczywistego uzyskania. Bieg przedawnienia może przerwać prawidłowo wniesiony pozew o właściwe roszczenie; sam zwrot pozwu z powodów formalnych ma inne skutki. Zwykła reklamacja czy wezwanie banku do zapłaty same w sobie nie przerywają biegu przedawnienia roszczenia konsumenta. Własna reklamacja może natomiast być dowodem, kiedy wiedział on o zarzutach wobec umowy.
Sprawa krakowska dotyczy relacji między skuteczną ochroną konsumenta a pewnością prawa. Do czasu odpowiedzi obowiązują dotychczasowe standardy TSUE: zasady przedawnienia nie mogą czynić dochodzenia praw praktycznie niemożliwym ani nadmiernie utrudnionym i muszą uwzględniać wiedzę konsumenta lub możliwość racjonalnego jej uzyskania. Nie przesądza to konkretnej daty dla każdego kredytobiorcy.
Źródła: pełne postanowienie SO w Krakowie z 28.05.2026, VIII C 4553/25, C-629/26 (fakty: pkt 1–12; przepisy przejściowe: pkt 20–23; uzasadnienie pytań: pkt 24–46); oficjalne ogłoszenie pytań prejudycjalnych; Dz.U. UE C/2026/5609, publikacja 9.11.2026; karta sprawy — status w toku; TSUE C-698/18 i C-699/18; C-80/21 do C-82/21; C-776/19 do C-782/19; C-810/21 do C-813/21, pkt 55–61; C-561/21, pkt 38, 41 i 48–52; C-261/25 i C-262/25; k.c., art. 118, 120 i 123; ustawa z 13.04.2018, art. 5 ust. 3; k.p.c., art. 130 § 2 i art. 177; opinia Roberta Wechmana, „Rzeczpospolita”, 17.11.2026 — publicznie dostępny tytuł i wstęp.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 19 listopada 2026 r.





