13 listopada opublikowano uzasadnienia dwóch wyroków, w których sądy odmówiły zastosowania sankcji kredytu darmowego, choć z zupełnie różnych powodów. Sąd Rejonowy w Toruniu uznał, że roczny termin na oświadczenie biegnie od wypłaty pożyczki, a wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-744/24 ma „jedynie charakter interpretacyjny”. Sąd Okręgowy w Łodzi przyznał, że Trybunał zakazał naliczania odsetek od skredytowanych kosztów, ale stwierdził, że sam ten zakaz nie daje jeszcze prawa do sankcji. Porównujemy je z lipcowym wyrokiem Sądu Najwyższego oraz argumentacją sądów w Krakowie i Suwałkach. Zestawiamy te orzeczenia i wyjaśniamy, o co w tym sporze naprawdę chodzi.
Toruń: czego dotyczyła sprawa?
Sąd Rejonowy w Toruniu wyrokiem z 28 września 2026 r. (I C 601/26) oddalił powództwo pożyczkobiorcy o 19 549,08 zł i zasądził od niego 3 617 zł kosztów na rzecz banku. Omawiamy rozstrzygnięcie pierwszej instancji; nie potwierdziliśmy jego prawomocności. 9 grudnia 2021 r. konsument zawarł z bankiem umowę pożyczki gotówkowej na 60 miesięcznych rat. Bank udzielił pożyczki w kwocie 44 938,77 zł, z czego 40 000 zł stanowiło całkowitą kwotę pożyczki, a 4 938,77 zł prowizję. Odsetki naliczano od całej kwoty. Całkowity koszt pożyczki wynosił 16 699,77 zł, całkowita kwota do zapłaty 56 699,77 zł, a rzeczywista roczna stopa oprocentowania 15,62 proc. Pieniądze trafiły na rachunek pożyczkobiorcy 10 grudnia 2021 r. i z tej kwoty bank od razu pobrał prowizję. Nazwa banku jest w opublikowanym orzeczeniu zanonimizowana.
Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji wraz z wezwaniem do zapłaty dotarło do banku 3 kwietnia 2026 r., a pozew został nadany 30 kwietnia 2026 r. Powód zarzucał między innymi niejednoznaczne określenie całkowitej kwoty kredytu, nieprawidłowe RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty, naliczanie odsetek od kosztów pozaodsetkowych, nieprecyzyjne przesłanki zmiany opłat oraz braki w pouczeniach o odstąpieniu i wcześniejszej spłacie. Sprawę rozpoznał asesor sądowy.
Od kiedy biegnie roczny termin na sankcję kredytu darmowego?
Artykuł 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, że uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Sąd w Toruniu przedstawił dwie konkurujące wykładnie i wybrał tę korzystną dla kredytodawców.
„Sąd Rejonowy w Toruniu jest zdania, że termin, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k. rozpoczyna swój bieg z chwilą wykonania umowy przez kredytodawcę, a zatem z chwilą spełnienia przez bank świadczenia charakterystycznego dla tej umowy, czyli w dacie uruchomienia kredytu i zawarcia umowy”
Sąd Rejonowy w Toruniu, uzasadnienie wyroku z 28 września 2026 r., I C 601/26
Sąd uzasadnił to potrzebą pewności po stronie banku, pisząc, że celem przepisu jest uniknięcie stanu, w którym kredytodawca nie wie, „czy może, czy też nie może liczyć na zysk związany z zawartą umową”. Przepis o sankcji uznał za wyjątek od zasady odpłatności kredytu, który trzeba interpretować ściśle. Powołał się też na orzecznictwo własnego sądu odwoławczego, czyli wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z 2 października 2024 r. (VIII Ca 373/24), w którym przyjęto, że rok od uruchomienia środków jest dla konsumenta wystarczający. Skutek w tej sprawie był następujący:
„Środki pieniężne z tytułu umowy pożyczki zostały wypłacone powodowi zgodnie w dniu 10 grudnia 2021 roku, a zatem od tego dnia rozpoczął swój bieg termin z art. 45 ust. 5 u.k.k. Upływał on z dniem 10 grudnia 2022 roku.”
Sąd Rejonowy w Toruniu, uzasadnienie wyroku z 28 września 2026 r., I C 601/26 (pisownia oryginalna)
To teza kontrowersyjna. Sąd sam przytoczył fragment komentarza, z którego wynika, że takie liczenie terminu działa „na korzyść przedsiębiorcy”, bo zdecydowanie skraca czas, po którym sankcja traci znaczenie. Przy pożyczce na pięć lat oznacza to, że konsument traci uprawnienie po pierwszych dwunastu ratach, a więc zanim zapłaci większość odsetek i zanim pojawi się orzecznictwo, na które mógłby się powołać. Wyrok C-744/24 zapadł ponad trzy lata po dniu, w którym według sądu w Toruniu termin już minął.
Inne sądy, których uzasadnienia opisywaliśmy w ostatnich tygodniach, liczą ten termin odwrotnie, od wykonania umowy przez obie strony. Przywołane wyroki sądów okręgowych zapadły jednak w innych sprawach; nie są rozstrzygnięciami odwoławczymi od opisywanego wyroku z Torunia.
| Sąd i sygnatura | Od kiedy biegnie rok | Kluczowy argument |
|---|---|---|
| SR w Toruniu, I C 601/26 (28.09.2026), za SO w Toruniu, VIII Ca 373/24 | Od wypłaty pożyczki | Pewność banku co do zysku; przepis wyjątkowy, interpretowany ściśle |
| SO w Krakowie, II Ca 2352/25 (30.09.2026) | Od wykonania umowy przez obie strony | Przepis nie rozróżnia stron, więc chodzi o obie |
| SO w Suwałkach, I Ca 298/26 (30.09.2026) | Od wykonania umowy przez obie strony | Wykonanie umowy to spełnienie świadczeń obu stron |
Opracowanie chf24.pl na podstawie uzasadnień opublikowanych w Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych.
„Wobec braku rozróżnienia w tym przepisie, należy uznać, iż uprawnienie wygasa po upływie roku od wykonania umowy przez obydwie strony.”
Sąd Okręgowy w Krakowie, uzasadnienie wyroku z 30 września 2026 r., II Ca 2352/25
Sąd Najwyższy w II CSKP 89/26 nie rozstrzygał wprost sporu o początek rocznego terminu. Z uzasadnienia wynika, że konsumentka złożyła oświadczenie w 2023 r. do nadal spłacanej umowy z 2017 r. Nie można jednak przedstawiać tego opisu faktów jako odrębnej tezy SN rozstrzygającej wykładnię art. 45 ust. 5.
Czy wyrok TSUE C-744/24 jest „tylko interpretacyjny”?
Drugą część uzasadnienia sąd napisał na wypadek, gdyby termin został jednak zachowany. Uznał w niej, że naliczanie odsetek od skredytowanej prowizji jest dopuszczalne, a wyrok Trybunału z 23 kwietnia 2026 r. niczego w tej ocenie nie zmienia.
„Wyrok ten nie zmienił jednak w żaden sposób cytowanych wcześniej przepisów prawa krajowego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok miał jedynie charakter interpretacyjny (…). Nie ma zatem podstaw, by na podstawie wyłącznie treści tego wyroku odstąpić od zasady, zgodnie z którą dopuszczalne jest naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów kredytu. Wyrok ten stanowi co najwyżej impuls dla polskiego ustawodawcy do znowelizowania przepisów”
Sąd Rejonowy w Toruniu, uzasadnienie wyroku z 28 września 2026 r., I C 601/26
Sąd poszedł o krok dalej i wskazał, że gdyby nawet uznać zakaz wynikający z wyroku za wiążący, to dotyczyłby on tylko nowych umów:
„ten zakaz można stosować jedynie w stosunku do umów zawartych po dniu 23 kwietnia 2026 roku, a zatem po wydaniu przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wspomnianego wyroku. Jako, że sporna umowa (…) została zawarta w dniu 9 grudnia 2021 roku, wspomniany zakaz nie może się do niej odnosić.”
Sąd Rejonowy w Toruniu, uzasadnienie wyroku z 28 września 2026 r., I C 601/26
W ocenie redakcji ten fragment wymaga szczególnej ostrożności. Interpretacyjny charakter wyroku prejudycjalnego nie oznacza sam w sobie, że ma on znaczenie wyłącznie dla nowych umów. Trzeba przy tym rozróżniać wykładnię prawa krajowego zgodną z prawem UE od bezpośredniego stosowania dyrektywy w sporze między podmiotami prywatnymi. W omawianym porównaniu istotne jest, że SN w lipcu zastosował wykładnię C-744/24 do umowy z 2017 r., a nie dopiero do umów zawartych po wyroku TSUE:
„Reasumując, składniki kosztów kredytu nie mogą być naliczane od siebie, np. odsetki od prowizji, a zatem praktyka naliczania odsetek od całkowitego kosztu kredytu (lub jego poszczególnych elementów) jest niezgodna z ustawą i z dyrektywą 2008/48”
Sąd Najwyższy, uzasadnienie wyroku z 8 lipca 2026 r., II CSKP 89/26
Sąd Najwyższy uznał więc taką praktykę za niezgodną nie tylko z dyrektywą, ale i z polską ustawą, bez żadnej nowelizacji. W uzasadnieniu z Torunia nie ma odniesienia do tego wyroku ani do żadnego innego orzeczenia Sądu Najwyższego. Różnica dotyczy też argumentu o przelewie na rachunek. Sąd w Toruniu podkreślił, że bank „wypłacił zatem powodowi kwotę 44 938,77 zł”, z której następnie pobrał prowizję. Sąd Najwyższy, za Trybunałem, uznał taki obieg pieniędzy za okoliczność o charakterze przypadkowym, która nie wpływa na kwalifikację prowizji jako kosztu kredytu.
Czy błędne RRSO i niejasne zapisy wystarczą do sankcji?
W pozostałych kwestiach pojawiają się argumenty podobne do przedstawianych w innych omawianych sprawach. Sąd przytoczył wyrok Trybunału w sprawie C-472/23, zgodnie z którym RRSO zawyżona dlatego, że niektóre warunki umowy uznano później za nieuczciwe, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego. Zauważył też, że powód nie wskazał, jaka powinna być prawidłowa stopa. Następnie zawęził pojęcie naruszenia:
„przesłanki „naruszenia” nie spełniają wszystkie wadliwości umowy związane z przepisami wymienionymi w art. 45 ust. 1 u.k.k., a jedynie te nieprawidłowości, które naruszają cel ochrony konsumenckiej oraz które uniemożliwiają upewnienie się przez konsumenta co do treści zobowiązania”
Sąd Rejonowy w Toruniu, uzasadnienie wyroku z 28 września 2026 r., I C 601/26
Według sądu bank poinformował w umowie, że oprocentowana jest cała kwota pożyczki, a nie tylko całkowita kwota pożyczki, więc obowiązek informacyjny został spełniony niezależnie od tego, czy samo naliczanie odsetek było dopuszczalne. Na koniec sąd dodał, że sankcja byłaby w tej sprawie nieproporcjonalna, a powód, mając wątpliwości, mógł umowę wypowiedzieć.
- Podobieństwo do argumentacji z Krakowa. Podobne zastrzeżenie sformułował Sąd Okręgowy w Krakowie w sprawie II Ca 2352/25. Uznał, że samo naliczanie odsetek od prowizji nie oznacza jeszcze naruszenia obowiązku informacyjnego i potrzebne jest inne uchybienie. W tamtej sprawie je znalazł, bo umowa podawała dwie sprzeczne kwoty pożyczki.
- Różnica wobec stanowiska SN. Sąd Najwyższy w II CSKP 89/26 wskazał, że włączenie kosztów do kwoty kredytu wpływa na RRSO i tym samym na prawidłowość informacji podanych w umowie. Sąd Okręgowy w Suwałkach uznał z kolei, że uwzględnienie odsetek od kosztów przy określaniu RRSO prowadziło do naruszenia obowiązku informacyjnego. Wskazał również inne uchybienia umowy.
- Zmiana opłat. Umowa z Torunia uzależniała zmianę taryfy między innymi od wskaźników cen GUS, cen energii, usług telekomunikacyjnych i pocztowych oraz przeciętnego wynagrodzenia. Sąd uznał zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy za bezzasadny, choć zaznaczył, że zna wyrok C-472/23, w którym Trybunał wskazał, że przesłanki niemożliwe do zweryfikowania przez konsumenta mogą naruszać obowiązek informacyjny. Sąd Najwyższy w II CSKP 89/26 ocenił nieostre przesłanki zmiany opłat jako naruszenie tego przepisu.
„Dla oceny skuteczności skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarczające jest wykazanie jednego z naruszeń, o których mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. Nie jest zatem obowiązkowe spełnienie wszystkich przesłanek.”
Sąd Najwyższy, uzasadnienie wyroku z 8 lipca 2026 r., II CSKP 89/26
Łódź: odsetki od prowizji niedopuszczalne, ale sankcji nie ma
Druga sprawa trafiła do sądu drugiej instancji. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia wyrokiem z 7 października 2025 r. oddalił powództwo spółki, która nabyła od konsumenta roszczenie z tytułu sankcji. Sąd Okręgowy w Łodzi 24 sierpnia 2026 r. (III Ca 2955/25) oddalił jej apelację i zasądził 1 800 zł kosztów postępowania apelacyjnego. Jako wyrok sądu drugiej instancji orzeczenie jest prawomocne. W przeciwieństwie do sądu w Toruniu łódzki sąd nie kwestionuje znaczenia wyroku C-744/24:
„Tym samym jednoznacznie wypowiedział się przeciwko dopuszczalności naliczania oprocentowania od kredytowanych kosztów kredytu, uznając taki zabieg za niedopuszczalny w świetle przepisów dyrektywy 2008/48.”
Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie wyroku z 24 sierpnia 2026 r., III Ca 2955/25
Zaraz potem sąd oddziela jednak dwie kwestie, które powód traktował łącznie:
„Zdaniem Sądu odwoławczego samo stwierdzenie o niedopuszczalności oprocentowania kredytowanych kosztów kredytu, nie przesądza automatycznie o naruszeniu obowiązku informacyjnego. Należy bowiem oddzielić zagadnienie naruszenia obowiązku informacyjnego od zagadnień abuzywności poszczególnych postanowień umowy.”
Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie wyroku z 24 sierpnia 2026 r., III Ca 2955/25
„Sankcją za ukształtowanie w treści umowy praw konsumenta w sposób nieuczciwy jest abuzywność (a w konsekwencji bezskuteczność) klauzuli, która jest źródłem owej nieuczciwości. Natomiast tę trzeba odróżnić od sankcji kredytu darmowego, która jest sankcją wyłącznie za naruszenie obowiązków informacyjnych wobec konsumenta.”
Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie wyroku z 24 sierpnia 2026 r., III Ca 2955/25
Rozumowanie łódzkiego sądu rozdziela potencjalne skutki wadliwości postanowienia o odsetkach od przesłanek SKD. Nie oznacza to jednak, że w tym procesie zasądzono zwrot samych odsetek od prowizji — apelację oddalono. Ewentualne odrębne roszczenie wymaga oceny podstawy prawnej, zakresu żądania i rozliczeń. Sąd powołał C-472/23, dotyczący RRSO zawyżonej wskutek warunków uznanych później za nieuczciwe, i ocenił, że nie stanowi to samo w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego.
W ocenie redakcji porównanie ujawnia różnicę w podejściu do informacji o spłacie prowizji. Chodzi o harmonogram. Sąd w Łodzi napisał:
„Nie jest konieczne sporządzanie tabeli bądź harmonogramu z opisem wszystkich rat i terminów płatności ze wskazaniem jaka część każdej płatności będzie przeznaczona na spłatę kapitału. (…) Zarzut powoda, że brak wyodrębnienia „raty prowizyjnej” uniemożliwia kredytobiorcy ocenę, jaka część prowizji została spłacona, jest nietrafny.”
Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie wyroku z 24 sierpnia 2026 r., III Ca 2955/25
W wyroku SN z 8 lipca 2026 r. znalazło się odmienne wskazanie dotyczące ujawnienia kredytowanej prowizji w harmonogramie. Porównanie wymaga uwzględnienia różnych umów i ustaleń faktycznych:
„Oczywiste jest, że nie jest właściwą praktyką „ukrycie” kosztu w postaci prowizji w kapitale kredytu (…). Harmonogram spłaty kredytu powinien zatem zawierać nie tylko określenie terminu, wysokości raty kredytu, z wyodrębnieniem jej części kapitałowej i odsetkowej, ale również wszelkich innych kosztów kredytu, które konsument jest zobowiązany ponieść, w tym właśnie prowizji.”
Sąd Najwyższy, uzasadnienie wyroku z 8 lipca 2026 r., II CSKP 89/26
W uzasadnieniu łódzkiego sądu nie ma odniesienia do wyroku II CSKP 89/26. Trzeba też odnotować, że sąd oparł się na ustaleniu, iż kredytobiorca był świadomy warunków umowy, w tym mechanizmu kredytowania prowizji, a zarzuty powoda uznał za „powielenie schematycznych twierdzeń używanych w podobnych sprawach”. Ocena obowiązków informacyjnych zależała więc w tej sprawie także od tego, co konsument zeznał. Sam fakt występowania przez cesjonariusza nie oznacza, że konsument nie może być przesłuchany jako świadek; także w tej sprawie jego zeznania miały znaczenie.
O co w tym sporze naprawdę chodzi?
Omawiane orzeczenia nie stanowią reprezentatywnej statystyki sądów. Pokazują natomiast odrębne pytania: czy wolno oprocentować koszt kredytu, czy sposób opisania tego mechanizmu narusza obowiązek objęty art. 45 u.k.k. i czy oświadczenie złożono w terminie. Negatywna odpowiedź na pierwsze pytanie nie oznacza automatycznie identycznej odpowiedzi na pozostałe.
| Sąd | Odsetki od prowizji | Czy to wystarcza do sankcji | Wynik |
|---|---|---|---|
| Sąd Najwyższy, II CSKP 89/26 (8.07.2026) | Niezgodne z ustawą i dyrektywą | Wpływają na RRSO i informacje w umowie; wystarczy jedno naruszenie | Uchylenie wyroku oddalającego, ponowne rozpoznanie |
| SO w Suwałkach, I Ca 298/26 (30.09.2026) | Niedopuszczalne | Sąd stwierdził wadliwe informacje o RRSO, a także inne uchybienia | Korzystny dla konsumenta |
| SO w Krakowie, II Ca 2352/25 (30.09.2026) | Niedopuszczalne | Same nie; potrzebne inne naruszenie, które sąd znalazł | 63 919,42 zł dla konsumentki |
| SO w Łodzi, III Ca 2955/25 (24.08.2026) | Niedopuszczalne | Nie; to kwestia abuzywności, nie informacji | Oddalenie apelacji nabywcy roszczenia |
| SR w Toruniu, I C 601/26 (28.09.2026) | Dopuszczalne; C-744/24 „tylko interpretacyjny” | Nie; do tego termin liczony od wypłaty | Oddalenie powództwa w I instancji; prawomocność niepotwierdzona |
Opracowanie chf24.pl na podstawie uzasadnień opublikowanych w bazie orzeczeń Sądu Najwyższego i w Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych.
W uzasadnieniach pojawiają się różne sposoby zestawiania orzecznictwa TSUE. C-472/23 dotyczy m.in. skutków zawyżenia RRSO po późniejszym uznaniu warunków za nieuczciwe. C-744/24 i wcześniejsze C-377/14 dotyczą m.in. rozdzielenia całkowitej kwoty kredytu od jego kosztów. Nie należy sprowadzać wszystkich tych zagadnień do hasła, że każdy błąd albo każde oprocentowanie prowizji zawsze daje prawo do darmowego kredytu. Konieczna jest analiza konkretnego obowiązku i ustaleń sprawy.
Co z tego wynika dla kredytobiorców i banków?
- Zakaz oprocentowania kosztów i SKD to różne pytania. W Łodzi uznanie niedopuszczalności odsetek od kredytowanych kosztów nie wystarczyło do uwzględnienia żądania.
- Trzeba wskazać konkretne naruszenie. W Krakowie znaczenie miały sprzeczne informacje o kwocie pożyczki; SN omawiał także zmianę opłat, harmonogram i odstąpienie. Nie każda wada ma jednak ten sam skutek.
- Termin wymaga indywidualnej oceny. Przywołane sądy różnie odczytują „wykonanie umowy”. Ta próbka nie pozwala twierdzić, jak orzeka większość sądów. Nie należy bez analizy zapewniać, że każdemu pozostał rok od ostatniej raty. Termin wygaśnięcia uprawnienia do SKD jest też czymś innym niż przedawnienie roszczenia pieniężnego.
- Znaczenie mają dowody i zakres żądania. Trzeba odróżnić żądanie zastosowania SKD od potencjalnego zwrotu określonych odsetek. Cesja nie wyłącza dowodu z zeznań konsumenta.
- SN uchylił wyrok, nie zasądził ostatecznie zwrotu. II CSKP 89/26 nie ma powszechnej mocy wiążącej we wszystkich innych sprawach. Wykładnia SN wiąże natomiast sąd, któremu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania, na zasadach art. 398²⁰ k.p.c.
W ocenie redakcji z tych uzasadnień wynika przede wszystkim potrzeba precyzyjnego rozdzielenia zarzutów. Nie ma podstaw do prognozowania, z jakim prawdopodobieństwem wyrok z Torunia utrzyma się w apelacji, ani do zapewniania klienta o określonym zwrocie. Porównanie pokazuje rozbieżności argumentacji w wybranych sprawach; nie przesądza wyniku kolejnego procesu.
Źródła i zakres porównania
- SR w Toruniu, I C 601/26 — opublikowana treść wyroku i uzasadnienia
- SO w Łodzi, III Ca 2955/25 — opublikowana treść
- Oficjalne metadane publikacji I C 601/26
- Oficjalne metadane publikacji III Ca 2955/25
- SN II CSKP 89/26 — transkrypcja pełnego orzeczenia w PrawMi
- SO w Krakowie, II Ca 2352/25 — uzasadnienie
- SO w Suwałkach, I Ca 298/26 — uzasadnienie
- TSUE C-744/24 — komunikat Trybunału
- TSUE C-472/23 — wyrok
- Ustawa o kredycie konsumenckim — art. 30 i 45
Datę publikacji obu głównych orzeczeń, 13 listopada 2026 r., potwierdzono w metadanych sądowych. Cytaty porównano z dostępnymi transkrypcjami uzasadnień; serwis SAOS podczas weryfikacji był niedostępny. Wyrok VIII Ca 373/24 przytaczamy za uzasadnieniem toruńskim. Prawomocności wyroku SR w Toruniu nie potwierdziliśmy. Porównanie obejmuje wybrane sprawy i nie jest badaniem całego orzecznictwa. Cytaty zachowują brzmienie oryginałów; skróty zaznaczono wielokropkiem w nawiasie.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Stan sprawdzenia: 16 listopada 2026 r.





