WIG-Banki zyskał od początku roku prawie 50 proc., a w raportach ośmiu banków i grup bankowych wykazano łącznie 29 173 trwające spory dotyczące SKD lub umów kredytu konsumenckiego. Nie jest to jednolita statystyka całego sektora. Sprawdzamy, co dane o pozwach, rezerwach i korektach odsetek mówią o ryzyku, które analitycy wymieniają obok presji na marże przy przechodzeniu na POLSTR.
Co analitycy mówią dziś o sankcji kredytu darmowego?
W tekście XYZ z 16 listopada sankcja kredytu darmowego pojawia się w jednym zdaniu, obok presji na marże związanej z nowym wskaźnikiem POLSTR. Oba ryzyka zostały nazwane zagrożeniami dla sektora. Rozwinięty jest tylko wątek marż. Maciej Marcinowski, zastępca szefa zespołu analiz Trigonu, powiedział XYZ: „Nie wszystkie banki dostosowują marżę tak, by odzwierciedlić niższy wskaźnik od WIBOR”. Jego zdaniem wyceny banków nie są w pełni uzasadnione, bo indeks jest notowany z 20-procentową premią pod względem wskaźnika ceny do zysku, a około jednej trzeciej wzrostu zysków w 2027 r. wynika z niższego CIT.
Sama obecność SKD na liście ryzyk nie dowodzi zmiany oceny analityków ani wielkości przyszłych strat. Oczekiwany koszt zależy m.in. od napływu pozwów, rozstrzygnięć sądów i przyjętych założeń. Raporty banków pozwalają sprawdzić skalę już ujawnionych sporów i pozycji księgowych, lecz nie zastępują prognozy dla całego sektora.
Ile spraw o sankcję kredytu darmowego mają banki?
Poniższa tabela łączy dwie rzeczy, które rzadko widać obok siebie: tegoroczną stopę zwrotu z akcji i skalę sporów o sankcję na 30 września 2026 r. Stopy zwrotu podajemy za XYZ, dane o sporach pochodzą z raportów banków za III kwartał. Dla poszczególnych instytucji zachowujemy zakres kategorii opisanej w ich raporcie.
| Bank | Stopa zwrotu od początku roku | Spory SKD / konsumenckie w toku | Wartość przedmiotu sporu | Ujawniony stan rezerwy SKD |
|---|---|---|---|---|
| PKO BP | 48 proc. | 9 420 | 286 mln zł | niewykazana osobno |
| Alior Bank | 43 proc. | 6 140 | 288 mln zł | 184,1 mln zł |
| Erste Bank Polska | 59 proc. | 4 605 | 145,3 mln zł | nie podano |
| Bank Millennium** | 43 proc. | 3 157 | 87,6 mln zł | nie podano osobno |
| Pekao | 43 proc. | 2 380 | 75,85 mln zł | nie podano |
| BNP Paribas | 56 proc. | 1 732 | 58,6 mln zł* | 24,8 mln zł |
| mBank | 62 proc. | 1 664 | 53 mln zł | 84 mln zł |
| BOŚ | 7 proc. | 75 | 2,3 mln zł | bez kwoty |
Źródło: raporty banków za III kwartał 2026 r. (stan na 30.09.2026 r.); stopy zwrotu z dywidendami za XYZ i BiznesRadar, dane z 13.11.2026 r. *W BNP Paribas wartość 58,6 mln zł dotyczy wszystkich 2 220 otrzymanych pozwów, a liczba 1 732 oznacza sprawy w I i II instancji. **Millennium raportuje szerszą kategorię sporów na tle ustawy o kredycie konsumenckim. PKO BP i Pekao podają w cytowanych pozycjach dane grup. Nie podano osobno nie oznacza braku rezerwy. Opracowanie chf24.pl.
Suma wskazanych liczb wynosi 29 173 trwające postępowania. To zestawienie ośmiu raportujących podmiotów, a nie oficjalna liczba wszystkich spraw SKD w Polsce. W Millennium kategoria jest szersza niż samodzielnie oznaczone sprawy o SKD. Nie sumujemy WPS z tabeli: kwota BNP Paribas obejmuje także sprawy zakończone, więc podstawy nie są jednakowe. Wartość sporu oznacza żądanie, a nie kwotę zasądzoną.
Ile sankcja kredytu darmowego kosztuje banki już teraz?
Koszty widać w raportach w dwóch miejscach. Pierwsze to rezerwy na spory, drugie to korekty przychodów odsetkowych po wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24, według którego bank nie może pobierać odsetek od skredytowanych kosztów kredytu.
- Stan rezerw na 30 września: Alior 184,1 mln zł, mBank 84 mln zł i BNP Paribas 24,771 mln zł. Razem około 292,9 mln zł w tych trzech podmiotach. Alior uwzględnia także oczekiwany przyszły napływ sporów. Zakres modeli banków nie jest identyczny.
- Korekty przychodów i wartości kredytów: raport PKO BP opisuje 173 mln zł obniżenia przychodów odsetkowych, Pekao 126 mln zł, a Erste 71,225 mln zł. Millennium wykazuje 51 mln zł korekt przyszłych odsetek za dziewięć miesięcy, w tym 16 mln zł w samym III kwartale. To nie są kwoty rezerw z poprzedniego punktu ani pieniądze wypłacone wszystkim klientom.
- Bieżące obciążenia wyniku: Millennium opisuje za III kwartał 97 mln zł kosztów związanych z ryzykiem prawnym kredytów konsumpcyjnych, wobec 64 mln zł w II kwartale. Jest to szersza kategoria ryzyka konsumenckiego; nie utożsamiamy jej automatycznie wyłącznie z SKD.
Nie dodajemy stanu rezerw do korekt przychodów, aby otrzymać „łączny koszt SKD”. Stan rezerwy to wartość na określony dzień, a obciążenie wyniku dotyczy okresu. Mogą się różnić zakresem i częściowo odnosić do tego samego ryzyka. Także porównanie takiej sumy z zyskiem netto jednego banku nie pozwala ocenić odporności kapitałowej całego sektora.
Czy wzrost liczby pozwów przesądza o ryzyku banków?
Raporty pokazują wzrost liczby sporów w porównywanych okresach — np. Alior wykazuje 6 140 spraw wobec 4 371 na koniec 2025 r. Jednocześnie większość prawomocnie zakończonych postępowań w przytoczonych bilansach była korzystna dla banków: Pekao podaje 62 niekorzystne rozstrzygnięcia na 290 zakończonych spraw, a mBank 44 na 295. W mBanku część korzystnych zakończeń miała inne przyczyny niż wyrok. To dane konkretnych portfeli, nie szansa wygranej kolejnego klienta.
Wyrok C-744/24 dotyczy oprocentowania kredytowanych kosztów. Nie przesądza automatycznego zastosowania SKD do każdej umowy, w której taki mechanizm występował. PKO BP w raporcie nadal określa dotychczasowe orzecznictwo jako w większości korzystne dla grupy. Relacjonuje też wyrok SN II CSKP 89/26 z 8 lipca 2026 r.; jest to streszczenie banku, a nie nasza samodzielna weryfikacja pełnego uzasadnienia. Nie traktujemy go jako uchwały wiążącej inne składy.
W ocenie redakcji trzeba oddzielić skalę sporów od ich oczekiwanego kosztu. Wzrost liczby pozwów sam nie dowodzi ani spadku, ani wzrostu jednostkowego ryzyka przegranej. Do oceny przyszłych strat potrzebne są także wyniki postępowań, wartości roszczeń, zakres rezerw i założenia modeli. Nie ma podstaw, aby z samej hossy giełdowej lub tych kilku pozycji księgowych wnioskować, że SKD nie ma znaczenia dla stabilności sektora.
O co chodzi z marżami przy przejściu z WIBOR na POLSTR?
Wypowiedź analityka dotyczy cen nowych kredytów. W październikowym porównaniu ofert opisywanym przez Bankier.pl POLSTR był niższy od porównywanego WIBOR-u o około 0,3 pkt proc. To relacja wskaźników z konkretnego okresu, a nie stała różnica. Zmiana wskaźnika i równoczesna zmiana marży wpływają na cenę oferty. Nie pozwalają jednak bez znajomości kosztu finansowania i zabezpieczeń obliczyć zysku banku.
| Bank | Marża przy WIBOR (wrzesień) | Marża przy POLSTR (październik) | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Erste Bank Polska | 2,65 pkt proc. | 2,90 pkt proc. | +0,25 |
| ING Bank Śląski | 1,80 pkt proc. | 2,00 pkt proc. | +0,20 |
| Pekao | 1,54 pkt proc. | 1,69 pkt proc. | +0,15 |
| Bank BPS | 1,65 pkt proc. | 1,80 pkt proc. | +0,15 |
| VeloBank | 1,65 pkt proc. | 1,79 pkt proc. | +0,14 |
| mBank | 1,95 pkt proc. | 1,96 pkt proc. | +0,01 |
Źródło: Bankier.pl — porównanie marż dla porównywalnego kredytu, wrzesień i październik 2026 r.. To historyczne symulacje ofert, a nie aktualny cennik dla każdego klienta. Warunki zależą m.in. od wkładu, produktów dodatkowych i profilu kredytobiorcy.
W tym historycznym zestawieniu wzrost marży w pięciu ofertach wyniósł 0,14–0,25 pkt proc., a w mBanku 0,01 pkt proc. Nie uogólniamy tej próby na wszystkie oferty bankowe ani nie przypisujemy analitykowi oceny konkretnego banku. Dla klienta liczy się całe oprocentowanie, sposób ustalania wskaźnika, RRSO i pozostałe koszty. Nowa oferta oparta na POLSTR nie zmienia automatycznie marży ani rozliczeń już wykonywanej umowy z WIBOR-em.
Co wydarzy się 26 listopada w Trybunale Sprawiedliwości UE?
Sprawa C-607/25 Koź dotyczy hipotecznego kredytu ze zmienną stopą, nie SKD. Oficjalny kalendarz TSUE, sprawdzony 16 listopada, wskazuje ogłoszenie wyroku 26 listopada 2026 r. o godz. 9:30 — nie opinię rzecznika generalnego. Pytanie dotyczy m.in. granic wzrostu oprocentowania i równowagi stron. Nie jest to sprawa o porównanie komercyjnych marż w ofertach z tabeli. Treść przyszłego wyroku nie jest jeszcze znana; nie można zapowiadać automatycznej obniżki rat. Więcej w zapowiedzi C-607/25.
Co z tego wynika dla kredytobiorcy?
Notowania banku nie rozstrzygają, czy konkretna umowa spełnia przesłanki sankcji kredytu darmowego. Trzeba ustalić naruszenie objęte art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim i warunki skorzystania z sankcji. Ustawa przewiduje wygaśnięcie uprawnienia po roku od wykonania umowy; ustalenie początku tego terminu oraz odrębnych terminów roszczeń pieniężnych wymaga indywidualnej oceny. Rosnąca liczba spraw nie jest obietnicą zwrotu, a korzystna dla banku statystyka nie zastępuje analizy umowy.
Źródła i metodologia
- XYZ, 16.11.2026: hossa banków i wypowiedzi analityków
- PKO BP — raport, sprawy SKD s. 40, korekta s. 30
- Alior — raport za III kwartał, s. 63–64 PDF
- Erste — raport, spory SKD i korekta odsetek
- Millennium — raport, spory konsumenckie s. 102–103
- Pekao — raport, spory SKD s. 80 PDF
- BNP Paribas — raport s. 94–95
- mBank — raport, spory SKD s. 82
- BOŚ — raport, spory SKD s. 42
- TSUE — C-744/24, komunikat 63/26
- TSUE — aktualny kalendarz sądowy
- Ustawa o kredycie konsumenckim — art. 45
Dane sądowe i stany rezerw: 30 września 2026 r.; stopy zwrotu za XYZ/BiznesRadar: 13 listopada. Zakres raportowania banku i grupy oraz kategorii sporów wskazano w tekście. WPS, stan rezerw i obciążenie wyniku to odrębne wielkości. Suma 29 173 obejmuje kategorie o niejednakowym zakresie; nie jest pełną statystyką polskich sądów. Materiał nie stanowi porady prawnej ani rekomendacji inwestycyjnej. Stan sprawdzenia: 16 listopada 2026 r.





