Erste: 97,5 proc. prawomocnych rozstrzygnięć frankowych niekorzystnych. Prognoza pozwów w dół

Erste podał, że 8059 z 8269 prawomocnych rozstrzygnięć w sprawach frankowych przeciw Grupie było niekorzystnych — to 97,5%. Jednocześnie obniżył z 41% do 36% modelowe założenie udziału kredytów, których dotyczą pozwy już złożone lub przyszłe. Dane dotyczą stanu na 30 września 2026 r. Liczba rozstrzygnięć jest obserwacją historyczną, a udział kredytów objętych pozwami — założeniem modelu, nie prognozą wyniku pojedynczej sprawy.

To dane Grupy, a nie statystyka całego rynku. Duży udział niekorzystnych rozstrzygnięć nie oznacza niemożliwości wygrania przez bank każdej sprawy. Sam spadek założenia z 41% do 36% nie dowodzi też, że zmalała liczba wszystkich klientów uprawnionych do dochodzenia roszczeń.

Ile spraw frankowych toczy się przeciwko Erste?

Bank był pozwany w 11 217 postępowaniach dotyczących kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej o łącznej wartości przedmiotu sporu 4,67 mld zł. W 30 proc. z nich kredyt był już spłacony w chwili złożenia pozwu. Wśród spraw jest jeden pozew zbiorowy obejmujący 184 kredyty indeksowane do CHF o wartości 51 mln zł. Od końca 2025 r. bank otrzymał około 2,1 tys. kolejnych prawomocnych wyroków. Sam w raporcie przyznaje, że dominującą linią orzeczniczą pozostaje uznawanie klauzul za abuzywne, co w większości przypadków prowadzi do nieważności umowy.

Potencjalnych powodów nadal jest wielu. Bank ma 7,4 tys. aktywnych kredytów frankowych o wartości brutto 1,69 mld zł, a do tego 34 tys. kredytów już spłaconych, które według niego są nadal narażone na ryzyko prawne. Kwota uruchomiona tych spłaconych kredytów to 4,2 mld zł.

Ile franki kosztują Erste?

W III kwartale 2026 r. koszty ryzyka prawnego kredytów walutowych wyniosły 109,3 mln zł, wobec 168,5 mln zł rok wcześniej. Po dziewięciu miesiącach to 801,1 mln zł, wobec 986,6 mln zł w tym samym okresie 2025 r. Prawie cała tegoroczna kwota przypadła więc na I półrocze. Ugody w samym III kwartale poprawiły wynik o 11,5 mln zł. Łączny skumulowany wpływ ryzyka prawnego w bilansie spadł z 4,77 mld zł na koniec 2025 r. do 4,24 mld zł. Nie oznacza to spadku każdej składowej: korekta wartości kredytów zmalała z 2,572 do 1,881 mld zł, lecz rezerwa w zobowiązaniach wzrosła z 2,195 do 2,355 mld zł. Stan bilansowy nie jest sumą historycznych wypłat klientom.

Rezerwy i korekty związane z ryzykiem prawnym, łącznie z rezerwami na sprawy sporne, wynoszą 4,07 mld zł. To 212,5 proc. wartości aktywnego portfela frankowego brutto, wobec 177,2 proc. na koniec 2025 r. Wskaźnik nie oznacza wypłaty ponad dwukrotności kapitału każdemu klientowi. Obejmuje również ryzyka związane ze spłaconymi umowami, podczas gdy mianownik dotyczy aktywnego portfela. Zakres jest szerszy niż samo 1,69 mld zł kredytów CHF: raport wskazuje także 227,7 mln zł kredytów w PLN, które wcześniej były indeksowane lub denominowane do CHF. Do końca września bank zawarł łącznie 14 239 ugód, w tym 1773 od początku roku i 577 w samym III kwartale.

Co z tego wynika dla frankowiczów z Erste?

Przewaga niekorzystnych rozstrzygnięć utrzymuje się, ale sama w sobie nie wyjaśnia zmiany założenia z 41 do 36 proc. Nie można jednak z raportu wyodrębnić wpływu każdego czynnika zmiany szacunku. Bank uwzględnia różne scenariusze i wskazuje, że jego szacunki zależą od orzecznictwa, chęci zawierania ugód i tempa napływu spraw. W raporcie podkreśla też, że tegoroczne wyroki TSUE potwierdziły możliwość dochodzenia przez bank zwrotu kapitału i potrącenia wzajemnych roszczeń, a od 7 sierpnia obowiązuje ustawa frankowa, która w objętych nią sprawach wstrzymuje z mocy prawa obowiązek świadczeń od doręczenia bankowi pozwu lub odpowiednio pozwu wzajemnego konsumenta do prawomocnego zakończenia postępowania. Samo wysłanie pozwu nie jest tym momentem; ustawa wyłącza m.in. postępowania grupowe, upadłościowe i restrukturyzacyjne. Dla posiadaczy wskazanych w raporcie 34 tys. spłaconych umów kluczowe jest przedawnienie. Według TSUE termin dla konsumenta biegnie od chwili, gdy dowiedział się lub powinien był się dowiedzieć o nieuczciwym charakterze klauzuli.

W ocenie redakcji CHF24 raport pokazuje, dlaczego warto rozdzielać historię wyroków od założeń księgowych. 97,5% niekorzystnych prawomocnych rozstrzygnięć nie wyznacza prawdopodobieństwa wygranej każdego kredytobiorcy, a 36% nie jest odsetkiem przyszłych pozwów wśród samych 34 tys. spłaconych umów. Model obejmuje również kredyty aktywne i pozwy już złożone. Decyzję o pozwie lub ugodzie należy oprzeć na treści umowy, rozliczeniu kapitału, kosztach i terminach, nie na samym wskaźniku z raportu banku.