KNF otwarcie po stronie sektora bankowego? Trzy wydarzenia w 48 godzin, które zmieniają grę o sankcję kredytu darmowego

W ciągu dwóch dni prezes UOKiK ujawnił, że projekt ustawy stracił już 18 maja, szef KNF publicznie przyłączył się do narracji EKF, a Bankier.pl opisał wyrok sądu pokazujący gotowy szablon do tysięcy pozwów o SKD. Stawka dla banków — potencjalnie wielomiliardowe rezerwy lub ich ograniczenie zależne od ostatecznego kształtu nowej ustawy.

Zwrot pierwszy: decyzja zapadła 18 maja

W wywiadzie Sławomira Wikariaka dla „Rzeczpospolitej” (03.06.2026) prezes UOKiK Tomasz Chróstny ujawnił, że upoważnienie do prac nad projektem ustawy o kredycie konsumenckim zostało cofnięte 18 maja. Sam Chróstny dowiedział się o tym z dwudniowym opóźnieniem, publicznie ogłoszono jeszcze później.

To zmienia dotychczasową sekwencję wydarzeń. Projekt nie został przeniesiony do MF w reakcji na „banksterkę” — mocne słowa Chróstnego były reakcją, nie przyczyną utraty projektu.

Implikacje dla rynku: sektor wiedział o decyzji wcześniej niż opinia publiczna. To tłumaczy szybkość i spójność jego komunikacji w kolejnych dwóch tygodniach (wywiad Romanowskiego, okrągły stół EKF, udział KNF).

Zwrot drugi: szef KNF otwarcie po stronie EKF

3 czerwca KNF opublikowała komunikat o udziale przewodniczącego Jacka Jastrzębskiego w pierwszym posiedzeniu Okrągłego Stołu ds. Ryzyk Prawnych Rynku Finansowego — inicjatywy Klubu Odpowiedzialnych Finansów przy EKF, którego kapitule przewodniczy prof. Michał Romanowski.

Tezy Jastrzębskiego pokrywają się z narracją Romanowskiego sprzed tygodnia: źródłem sporów jest „brak spójnej strategii regulacyjnej państwa”, sprawy systemowe nie powinny zapadać „wyłącznie” w sądach, a argument stabilności bywa przez sądy „nie zawsze uwzględniany”.

Implikacje dla układu instytucjonalnego: KNF z pozycji obserwatora przesuwa się na pozycję uczestnika sporu po stronie sektorowej. Postulat Romanowskiego o „wyłącznym nadzorze KNF” ma teraz wsparcie organizacyjne samego nadzorcy.

To istotne dla oceny propozycji EKF: koncentracja nadzoru w KNF nie byłaby przekazaniem władzy neutralnemu organowi, lecz transferem do ośrodka publicznie identyfikującego się ze stanowiskiem branży.

Zwrot trzeci: sądy mają szablon. SKD ma już wersję „na żywo”

Michał Kisiel w analizie na Bankier.pl (3.06.2026) zwraca uwagę na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 27 kwietnia 2026 r. (sygn. XXVII Ca 3105/25), wydany cztery dni po wyroku TSUE C-744/24 i już oparty na nim w II instancji.

Sąd przyjmuje, że tak zwane „piętrowe odsetki” (naliczanie oprocentowania także od kredytowanej prowizji i ubezpieczeń) bezpośrednio naruszają przepisy regulujące kredyt konsumencki. Skutek: błędne wskazanie w umowie stopy oprocentowania, RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty — czyli dokładnie tych elementów, których wadliwe oznaczenie uruchamia SKD z art. 45 u.k.k.

Implikacje dla bilansów banków: ewentualne „wybicie zębów” SKD w nowej ustawie nie zatrzyma fali pozwów dotyczących umów już zawartych. Te będą rozstrzygane na podstawie obecnych przepisów i orzecznictwa, w tym przytoczonego wyżej wyroku SO Warszawa. Sektor walczy więc o ograniczenie strat na nowym portfelu, nie o ich uniknięcie na portfelu już istniejącym.

Skala ekspozycji: dlaczego to większa stawka niż franki

Dwie liczby pokazują skalę. Według Rzecznika Finansowego dr. Michała Ziemiaka (XYZ, 01.06.2026) w 2025 r. na 18 tys. wniosków o postępowanie polubowne dotyczących rynku bankowo-kapitałowego, ok. 9,3 tys. (ponad połowa) dotyczyło właśnie kwestii odsetek od kredytowanych prowizji i składek. W I kw. 2026 r. — kolejne 2,3 tys. wniosków.

Według UOKiK rynek kredytu konsumenckiego urósł w pięć lat z 95 mld zł do ponad 200 mld zł rocznie. SKD obejmuje kredyty do 255,55 tys. zł — a takich umów aktywnych i spłaconych w ostatniej dekadzie jest w polskim systemie zdecydowanie więcej niż kredytów frankowych. Ziemiak mówi wprost o „milionach umów” potencjalnie objętych problemem.

Co to oznacza dla rezerw i polityki dywidendowej: dotychczasowe rezerwy banków skupiały się na portfelu frankowym (np. Bank Pekao prognozuje spór o ok. 65% portfela CHF). W przypadku SKD ekspozycja może być proporcjonalnie inna — szerokie kwórum umów, ale niższa średnia wartość roszczenia per umowa. Wynikowa wielkość rezerw zależeć będzie od dwóch zmiennych: tempa rozwoju linii orzeczniczej po wyroku SO Warszawa oraz finalnego kształtu nowej ustawy. To samo dotyczy polityk dywidendowych w 2026 i 2027 r.

Co realnie się zmieniło w 48 godzin

Źródła: „Rzeczpospolita” (03.06.2026), komunikat KNF (03.06.2026), Bankier.pl (03.06.2026).

Co dalej. Trzy linie do obserwacji

Linia 1 — Ministerstwo Finansów. Resort ma zaprezentować zmieniony projekt w ciągu najbliższych tygodni. Pytanie kluczowe: czy zachowa rdzeń SKD, czy zastosuje „wariantowość” (kredyt darmowy / darowany / półdarmowy), której obawia się również Rzecznik Finansowy. To rozstrzygnie skalę przyszłej presji legislacyjnej na bilanse banków.

Linia 2 — orzecznictwo sądowe. Po wyroku SO Warszawa z 27.04.2026 r. uwaga przesuwa się na kolejne sądy okręgowe oraz na pytanie prejudycjalne sądu krakowskiego do TSUE (czy błędna RRSO automatycznie uruchamia SKD). Każdy kolejny prawomocny wyrok korzystny dla konsumenta zwiększa presję na banki w kierunku ugodów.

Linia 3 — architektura nadzoru. Po wystąpieniu Jastrzębskiego postulat „wyłącznego nadzoru KNF” ze swietem teoretycznej dyskusji może wkrótce trafić do propozycji legislacyjnych. To dziś najważniejsze, długoterminowe pole rozgrywki.