WIBOR to wskaźnik, od którego zależy rata większości kredytów hipotecznych o zmiennym oprocentowaniu w Polsce. Oprocentowanie takiego kredytu to suma dwóch elementów: stałej marży banku i WIBOR-u, który zmienia się co trzy lub sześć miesięcy razem z sytuacją na rynku. WIBOR jest jednak wygaszany. Jego miejsce zajmuje POLSTR, nowy wskaźnik liczony z rzeczywistych transakcji między bankami, a nie z ich deklaracji. Dla nowych kredytów zmiana już się dzieje: PKO BP i ING Bank Śląski oferują hipoteki oparte na POLSTR, a mBank od 7 października wycofuje WIBOR z nowych kredytów mieszkaniowych. Dla milionów osób, które spłacają kredyt z WIBOR-em, zmiana przyjdzie w formie pisma z banku albo powiadomienia w aplikacji z prośbą o akceptację aneksu. Wyjaśniamy, czy trzeba go podpisać, co się stanie, jeśli odmówisz, i na które zapisy uważać, żeby nie stracić więcej, niż się zyskuje.
Czy muszę podpisać aneks WIBOR–POLSTR?
Nie. Aneks to propozycja zmiany umowy, a zmiana umowy wymaga zgody obu stron. Bank nie może zmusić cię do podpisu, a odmowa nie jest przewidzianą w prawie bankowym przyczyną wypowiedzenia kredytu. Jeśli twoja umowa nie ma własnej procedury zmiany wskaźnika, bez twojej zgody zmiana nastąpi dopiero z mocy prawa, rozporządzeniem ministra finansów. Zanim jednak odrzucisz pismo, sprawdź, który z trzech rodzajów dokumentów dostałeś, bo każdy działa inaczej.
Jaki aneks dostałeś? Trzy różne dokumenty pod jedną nazwą
Pod hasłem „aneks WIBOR” banki wysyłają dziś trzy rodzaje pism. Różnią się celem, skutkami i tym, co stracisz lub zyskasz, gdy ich nie podpiszesz.
- Aneks o planie awaryjnym, nazywany też klauzulą awaryjną albo fallback. Banki rozsyłały takie aneksy m.in. w 2025 r. klientom, których umowy nie opisują, co się stanie, gdy wskaźnik przestanie być publikowany. Taki aneks nie zmienia dziś oprocentowania. Wpisuje tylko procedurę na wypadek zniknięcia wskaźnika, której wymaga unijne rozporządzenie BMR. PKO BP informuje, że jego podpisanie jest dobrowolne.
- Dobrowolna propozycja przejścia na POLSTR przed terminem. Bank proponuje zamianę WIBOR-u na nowy wskaźnik już teraz, na warunkach, które sam przygotował. Tu kluczowe jest to, jak policzono tzw. spread korygujący i czy do dokumentu nie dołączono dodatkowych oświadczeń.
- Ustawowa oferta zmiany oprocentowania. Tego dokumentu jeszcze nikt nie dostał. Przewiduje go projekt nowelizacji przygotowany przez Ministerstwo Finansów (numer w wykazie prac rządu UC132). Bank będzie miał dziewięć miesięcy na przedstawienie oferty z wyborem między stałą stopą a zmiennym oprocentowaniem opartym na POLSTR. Termin ma biec od zdarzenia, które uruchamia wygaszanie WIBOR-u, a jeśli nastąpiło ono przed wejściem ustawy w życie, od dnia jej wejścia w życie. Oferta ma być ważna przez dwa miesiące, a marża nie może w niej wzrosnąć.
Jeśli w piśmie nie ma nowego wskaźnika, a jest tylko opis, „co bank zrobi, gdy WIBOR przestanie być publikowany”, to masz przed sobą aneks z pierwszej grupy. Jeśli bank proponuje zmianę oprocentowania od konkretnej daty, to grupa druga albo trzecia. Rozróżnisz je po podstawie prawnej wskazanej w piśmie i po tym, czy bank powołuje się na ustawowy obowiązek złożenia oferty.
Co się stanie, jeśli nie podpiszę aneksu?
W przypadku aneksu o planie awaryjnym na co dzień nic się nie zmienia. PKO BP opisuje na swojej stronie, że jeśli klient go nie podpisze, a wskaźnik przestanie być publikowany i nie będzie zamiennika wyznaczonego przepisami, oprocentowanie będzie liczone według ostatniej dostępnej stawki dotychczasowego wskaźnika i marży z umowy, a klient może wtedy spłacić kredyt przed terminem bez prowizji. Warunki w innych bankach mogą się różnić, dlatego warto sprawdzić, co twój bank napisał o skutkach odmowy.
Przy dobrowolnej propozycji przejścia na POLSTR odmowa oznacza, że kredyt dalej jest oprocentowany według WIBOR-u. Stawki 1M, 3M i 6M, na których opiera się większość umów, będą publikowane najdalej do 31 grudnia 2036 r. Nie zostaniesz jednak z WIBOR-em na zawsze. Jeśli umowa zawiera klauzulę awaryjną, bank przeprowadzi zmianę według niej, bez nowego aneksu. Jeśli jej nie ma, Ministerstwo Finansów zapowiada, że zamiennik wyznaczy rozporządzeniem wydanym na podstawie art. 61c ustawy o nadzorze makroostrożnościowym. Rozporządzenie określi też spread korygujący i zadziała z mocy prawa w umowach, których strony nie zmieniły inaczej. Odmowa aneksu nie odbiera ci więc przejścia na nowy wskaźnik. Oznacza tylko, że przejdziesz na zasadach ustalonych przez państwo, a nie przez bank.
Przy ofercie ustawowej projekt przesądza, że brak odpowiedzi albo odrzucenie oferty nie może pogorszyć sytuacji kredytobiorcy. Bank nie może z tego powodu wypowiedzieć umowy, postawić kredytu w stan natychmiastowej wymagalności ani podnieść marży. To jednak wciąż projekt i jego ostateczne brzmienie może się zmienić.
Czy podpisanie aneksu zamyka drogę do sądu?
Sam fakt zmiany wskaźnika na przyszłość nie usuwa wad umowy z chwili jej zawarcia. Ryzyko leży gdzie indziej: w oświadczeniach, które bank może dołączyć do aneksu. Chodzi o zdania, w których kredytobiorca potwierdza, że przed zawarciem umowy otrzymał wszystkie informacje o ryzyku zmiennej stopy, że rozumiał sposób ustalania oprocentowania, że akceptuje umowę w dotychczasowym kształcie albo że nie ma wobec banku roszczeń. Po wyroku TSUE z 12 lutego 2026 r. w sprawie C-471/24 spory o WIBOR toczą się właśnie o to, czy bank rzetelnie poinformował klienta o ryzyku. Podpisane po latach oświadczenie, że informacje zostały przekazane, bank może próbować wykorzystać jako dowód.
Prawo unijne daje tu konsumentowi ochronę, ale nie bezwarunkową. W wyroku z 9 lipca 2020 r. w sprawie C-452/18 Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że konsument może w nowej umowie zrezygnować z powoływania się na nieuczciwy warunek tylko wtedy, gdy robi to dobrowolnie i świadomie, czyli wie, że warunek go nie wiąże, i rozumie skutki swojej decyzji. Ten sam wyrok przesądził, że zrzeczenie się dochodzenia w sądzie przyszłych roszczeń wynikających z ochrony konsumenckiej nie wiąże konsumenta. Podobnie Sąd Najwyższy w uchwale z 7 maja 2021 r. (III CZP 6/21) uznał, że konsument może potwierdzić niedozwolone postanowienie, ale jego zgoda musi być następcza, świadoma, wyraźna i swobodna. W ocenie redakcji chf24.pl te orzeczenia chronią kredytobiorcę przed najdalej idącymi zapisami, ale nie zastąpią uważnej lektury. Łatwiej nie podpisać ryzykownego oświadczenia niż potem przekonywać sąd, że podpisało się je nieświadomie.
Mam już sprawę o WIBOR w sądzie. Czy podpisać aneks?
Według danych Związku Banków Polskich na koniec lipca 2026 r. w sądach toczyło się 3841 spraw dotyczących WIBOR-u. Dla ich stron aneks ma szczególne znaczenie, bo bank może złożyć podpisany dokument do akt jako dowód, że klient po latach potwierdził otrzymanie informacji o ryzyku albo zaakceptował postanowienia, o które toczy się spór.
Nawet jeśli sąd ostatecznie nie przyzna takiemu oświadczeniu mocy, jego podważanie wydłuża proces i daje drugiej stronie dodatkowy argument. W ocenie redakcji samo przyjęcie nowego wskaźnika na przyszłość nie musi kolidować z pozwem dotyczącym rat już zapłaconych, bo spór o przeszłość toczy się o treść umowy z dnia jej zawarcia. Inaczej może być, gdy pozew obejmuje także żądanie ustalenia, że klauzula WIBOR nie wiąże na przyszłość, bo wtedy zmiana oprocentowania może wpłynąć na zakres sporu. Dlatego osoba, która ma sprawę w toku, nie powinna podpisywać ani akceptować w aplikacji żadnego aneksu, zanim nie pokaże go swojemu pełnomocnikowi.
Na które zapisy w aneksie uważać?
Aneks, który dotyczy wyłącznie zmiany wskaźnika, powinien opisywać nowy wskaźnik, datę zmiany, wysokość marży i spreadu korygującego oraz sposób liczenia raty. Wszystko, co wykracza poza ten zakres, wymaga zatrzymania się. Najważniejsze są oświadczenia o przeszłości umowy: potwierdzenie otrzymania informacji o ryzyku w chwili zawarcia kredytu, zrzeczenie się roszczeń, ugodowe „rozliczenie” dotychczasowych spraw czy potwierdzenie ważności wszystkich postanowień umowy. Takie zapisy nie są potrzebne do zamiany WIBOR-u na POLSTR. Masz prawo poprosić bank o ich usunięcie albo o wersję aneksu bez nich, a odpowiedź banku sama w sobie wiele mówi o tym, czego ten dokument naprawdę dotyczy.
Drugim elementem do sprawdzenia jest spread korygujący. To dodatkowy składnik oprocentowania, który ma wyrównać różnicę między starym a nowym wskaźnikiem, tak aby w dniu zmiany rata się nie zmieniła. Przy ustawowej zamianie wyznaczy go minister finansów. Przy dobrowolnym aneksie jego wysokość zaproponuje bank. Sprawdź, jak ją wyliczono, i porównaj z marżą z umowy. Suma marży i spreadu to od dnia podpisania twoja nowa, stała część oprocentowania na cały okres kredytu.
Czy po zamianie na POLSTR rata spadnie?
Nie należy tego zakładać. 22 września 2026 r. POLSTR 1M wynosił 3,55 proc., a WIBOR 6M 3,88 proc., co mogłoby sugerować niższą ratę. Policzyliśmy to na przykładzie kredytu z 400 tys. zł do spłaty przez 25 lat i marżą 2 pkt proc. Przy WIBOR-ze 6M oprocentowanie wynosi 5,88 proc., a rata ok. 2548 zł. Gdyby po prostu podstawić POLSTR, oprocentowanie spadłoby do 5,55 proc., a rata do ok. 2468 zł, czyli o ok. 80 zł. Tyle że spread korygujący ma właśnie tę różnicę wyrównać. Jeśli wyniesie ok. 0,33 pkt proc., rata w dniu zmiany zostanie praktycznie taka sama. Reforma nie jest zaprojektowana jako obniżka rat, tylko jako neutralna wymiana wskaźnika. Jeśli w aneksie widzisz obietnicę niższej raty, sprawdź, czy wynika ona z niższej marży, czy tylko z porównania wskaźników bez spreadu.
Stała stopa czy POLSTR: co wybrać w ofercie banku?
Ustawowa oferta ma dawać wybór między stałą stopą a zmiennym oprocentowaniem opartym na POLSTR. To decyzja o tym, kto ponosi ryzyko zmian stóp procentowych. Przy stałej stopie znasz ratę na cały okres jej obowiązywania, ale nie skorzystasz z ewentualnych obniżek stóp. Przy POLSTR rata podąża za rynkiem. W naszym przykładzie wzrost wskaźnika o 1 pkt proc. podnosi ratę z ok. 2548 zł do ok. 2797 zł, a spadek o 1 pkt proc. obniża ją do ok. 2310 zł.
POLSTR działa też inaczej niż WIBOR w codziennym rozliczeniu. Stopa składana jest średnią z minionego okresu, a nie prognozą na przyszłość, więc szybciej odzwierciedla to, co już się wydarzyło na rynku. W ofercie ING dla nowych kredytów harmonogram spłat ma być aktualizowany co miesiąc, co oznacza, że rata może się zmieniać w każdym miesiącu. Dla części domowych budżetów przewidywalność stałej stopy będzie ważniejsza niż możliwa oszczędność. Warto porównać obie propozycje na własnych liczbach i zapytać bank, na jak długo obowiązuje stała stopa i co dzieje się po jej zakończeniu.
Aneks do kredytu gotówkowego z WIBOR-em: czy też dostaniesz ofertę?
Tak. Według projektu obowiązek złożenia oferty obejmie nie tylko kredyty hipoteczne, ale też umowy o kredyt konsumencki oprocentowane według WIBOR-u. Według danych przytoczonych przy projekcie chodzi o ok. 1,48 mln kredytów konsumenckich, obok ok. 1,66 mln hipotek. Mechanizm ma być ten sam: wybór między stałą stopą a POLSTR, marża bez podwyżki i brak sankcji za odmowę. Przy kredycie gotówkowym warto jednak przy okazji sprawdzić coś jeszcze. Ustawa o kredycie konsumenckim obejmuje kredyty do 255 550 zł. Jeśli taka umowa zawiera błędy w informacjach, które bank musiał podać, na przykład w wyliczeniu RRSO czy całkowitego kosztu kredytu, kredytobiorca może skorzystać z sankcji kredytu darmowego i oddać tylko pożyczony kapitał, bez odsetek i innych kosztów. To uprawnienie wygasa po roku od wykonania umowy, więc przy kredycie bliskim spłaty liczy się czas. Aneks zmieniający wskaźnik nie ma z tym związku, ale jest dobrym powodem, żeby wyciągnąć umowę z szuflady.
Ile mam czasu na decyzję i czy kliknięcie w aplikacji to podpis?
Przy ofercie ustawowej projekt przewiduje, że bank będzie nią związany przez dwa miesiące. Przy dobrowolnych aneksach termin wyznacza bank, ale nie ma przepisu, który zmuszałby cię do decyzji w kilka dni. Presja czasu nie jest dobrym doradcą, zwłaszcza gdy w dokumencie pojawiają się oświadczenia o przeszłości umowy. Pamiętaj też, że akceptacja aneksu w bankowości elektronicznej to oświadczenie woli tak samo wiążące jak podpis na papierze. Przycisk „akceptuję” w aplikacji nie jest formalnością techniczną, tylko zawarciem umowy zmieniającej kredyt.
Co zrobić, zanim podpiszesz aneks?
Najpierw ustal, który z trzech rodzajów dokumentów dostałeś, i zachowaj go w całości, razem z kopertą albo zrzutem ekranu z datą. Potem zbierz dokumenty z chwili zawarcia kredytu: umowę, formularz informacyjny, oświadczenie o ryzyku stopy procentowej i symulacje rat, które bank powinien był ci przedstawić. Jeśli ich nie masz, poproś bank o kopie. To od nich zależy, czy umowa ma wady, które warto wyjaśnić, zanim cokolwiek podpiszesz. Porównaj aneks z umową i zaznacz każde zdanie, które dotyczy przeszłości, a nie nowego wskaźnika. Pamiętaj też o terminach: roszczenia o zwrot nienależnie pobranych odsetek przedawniają się co do zasady po sześciu latach, z końcem roku kalendarzowego, więc przy kredytach spłacanych od dawna odkładanie decyzji w nieskończoność ma swoją cenę.
W ocenie redakcji chf24.pl wymiana WIBOR-u na POLSTR sama w sobie nie jest dla kredytobiorcy zagrożeniem. Państwo zaprojektowało ją tak, by w dniu zmiany rata się nie zmieniła, a odmowa aneksu nie zamyka drogi do nowego wskaźnika. Zagrożeniem może być to, co bank dopisze przy okazji. Aneks, który zmienia tylko wskaźnik, można spokojnie rozważyć. Aneks, który przy okazji każe potwierdzić, że wszystko w umowie było w porządku, wymaga dużo więcej namysłu niż jedno kliknięcie w aplikacji.
Stan prawny na 28.09.2026 r. Projekt ustawy UC132 jest na etapie prac rządowych i jego treść może się zmienić. Wyliczenia rat mają charakter poglądowy (kredyt annuitetowy, 400 tys. zł, 300 miesięcy, stawki z 22.09.2026 r.). Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani finansowej. Ocena konkretnego aneksu wymaga analizy jego treści oraz umowy kredytowej.
Źródła: projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu rozwoju rynku finansowego oraz zwiększenia stabilności finansowej na tym rynku, UC132 (konsultacje od 22.06.2026, relacje Rzeczpospolitej i money.pl); informacja PKO BP o aneksach dotyczących planu awaryjnego; komunikat KNF o zaprzestaniu opracowywania terminów WIBOR (18.05.2026); stanowisko Ministerstwa Finansów w sprawie wyznaczenia zamiennika w trybie art. 61c ustawy o nadzorze makroostrożnościowym (prawo.pl, 19.12.2025); wyrok TSUE z 9.07.2020 r., C-452/18; wyrok TSUE z 12.02.2026 r., C-471/24; dane ZBP o sprawach dotyczących WIBOR-u (PAP Biznes, 24.09.2026); art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim; Bankier.pl o zakresie obowiązku oferty (30.06.2026); uchwała SN z 7.05.2021 r., III CZP 6/21; komunikat ING Bank Śląski (22.09.2026); Parkiet o ofercie mBanku i stawkach wskaźników (24.09.2026).
