Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) ma przygotowany projekt ustawy mający na celu rozwiązanie problemu kredytów frankowych. Przewodniczący KNF, Jacek Jastrzębski, zapowiedział podjęcie rozmów na ten temat z premierem Donaldem Tuskiem i ministrem finansów Andrzejem Domańskim. Przewodniczący KNF nadal twierdzi, że kredyty frankowe wciąż stanowią główne ryzyko dla sektora bankowego w Polsce, dlatego KNF uważa, że konieczne jest podjęcie działań legislacyjnych w tej sprawie. Frankowicze i organizacje działające w ich imieniu wskazują, że na obecnym etapie zwłaszcza po wyrokach TSUE w grudniu 2023 r. przyznające im dodatkowe korzyści w procesach z bankami nie jest potrzebna żadna ustawa frankowa i działania KNF mają na celu jedynie ochronę interesów banków a nie konsumentów.
Stanowisko KNF wobec kredytów frankowych
Projekt ustawy opracowany przez KNF opiera się na wcześniejszym stanowisku komisji dotyczącym ugód frankowych. Celem jest potraktowanie kredytów we frankach jakby były one udzielane w krajowej walucie już od samego początku. Jacek Jastrzębski podkreślił, że KNF posiada taki projekt i jest gotowa do dalszych dyskusji na ten temat.
Przewodniczący KNF wyraził przekonanie, że kwestia ustawy frankowej będzie jednym z głównych tematów rozmów z premierem i ministrem finansów. Wieloletni problem kredytów frankowych nadal wpływa negatywnie na sektor bankowy w Polsce, dlatego KNF uważa, że jest to kwestia, którą należy rozwiązać.
Wpływ kredytów frankowych na banki
Kredyty hipoteczne udzielane w walucie franka szwajcarskiego stanowią poważne ryzyko dla polskiego sektora bankowego. Banki muszą tworzyć duże rezerwy na ryzyko prawne związane z tymi kredytami, aby zabezpieczyć się przed potencjalnymi rozstrzygnięciami sądowymi na niekorzyść banków. Banki takie jak Pekao i ING dysponują już wysokimi poziomami rezerw na ryzyko frankowe, ale nie wszystkie instytucje finansowe są w stanie osiągnąć taki poziom.
W III kwartale tego roku banki w Polsce musiały utworzyć dodatkowe rezerwy na kredyty frankowe o wartości 2,6 mld zł. Związek Banków Polskich szacuje, że dotychczasowa kwota rezerw na ryzyko prawne związane z kredytami we frankach wynosiła 40 mld zł. Prognozy sugerują, że ta kwota może wzrosnąć do 42 mld zł w okresie 2023-2025. Banki muszą przygotować się na dalsze wyzwania związane z kredytami frankowymi.
Kredytobiorcy wskazują, że banki same doprowadziły do powstania problemu frankowego i przez wiele lat go lekceważyły. W momencie kiedy pozycja Frankowiczów w sądach była nie pewna, torpedowały wszelkie próby powstania ustawy frankowej oraz nie były chętne aby dojść do porozumienia z Frankowiczami. Kredytobiorcy wskazują, że nawet teraz gdy banki przegrywają w sądach sprawy masowo nie proponują ugód na uczciwych warunkach. Prawnicy reprezentujący Frankowiczów wskazują, że trudno wyobrazić sobie obecnie zgodną z prawem europejskiem ustawę frankową, gdyż każda prób zmuszenia Frankowiczów do podpisania ugód lub ograniczenia im drogi sądowej z pewnością zostanie zakwestionowane przez TSUE.
Wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE
W ostatnim czasie Trybunał Sprawiedliwości UE wydał dwa wyroki, które mają istotny wpływ na kredytobiorców posiadających hipoteki we frankach. W wyroku z 14 grudnia Trybunał uznał, że termin przedawnienia roszczeń banku nie może rozpoczynać się dopiero w momencie, gdy umowa kredytowa staje się trwale bezskuteczna. Dla kredytobiorców termin przedawnienia biegnie już od momentu, gdy dowiedzą się oni o nieuczciwych warunkach umowy. Wyrok ogranicza również prawo banków do korzystania z prawa zatrzymania. Banki będą teraz mniej skłonne domagać się od klientów zwrotu kapitałów udzielonych w ramach kredytów.
Wcześniejszy wyrok TSUE z 7 grudnia dotyczył możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z prawa UE przy rozliczeniu umowy kredytowej. Konsument nie musi składać przed sądem sformalizowanego oświadczenia, aby skorzystać z tych uprawnień co powoduje, że otrzyma od banku znacząco większe odsetki liczone co najmniej od dnia złożenia pozwu.
Rosnąca liczba spraw sądowych
W Polsce rośnie liczba spraw sądowych związanych z kredytami we frankach. Sądy okręgowe mają coraz więcej sędziów zajmujących się tymi sprawami, ale zapotrzebowanie na ich usługi jest nadal duże. Według danych rynkowych zebranych przez kancelarie frankowe, w III kwartale 2023 r. zapadło co najmniej 3058 wyroków w sprawach frankowych, z czego 96 proc. było korzystnych dla kredytobiorców. Sądy drugiej instancji wydały 524 wyroki prawomocne, z czego 99 proc. było korzystnych dla kredytobiorców.
Podsumowanie
Komisja Nadzoru Finansowego ma przygotowany projekt ustawy, który ma na celu rozwiązanie problemu kredytów frankowych, ale w zakresie jakie ten problem dotyczy banków. Kredyty we frankach stanowią duże ryzyko dla sektora bankowego w Polsce, dlatego KNF uważa, że konieczne jest podjęcie działań legislacyjnych w tej sprawie. Wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE mają istotny wpływ na kredytobiorców, a liczba spraw sądowych związanych z kredytami we frankach nadal rośnie. Wszystko to sprawia, że problem kredytów frankowych pozostaje aktualny. Kredytobiorcy jednak wskazują, że obecnie preferują drogę sądową i nie istnieje potrzeba przyjęcia ustawy frankowej.
